Có những đêm, nằm xuống là mệt rã người nhưng mắt vẫn trơ trơ. Càng cố ngủ thì đầu óc càng tỉnh, tim đập rõ từng nhịp, nghe tiếng đồng hồ tích tắc mà sốt ruột. Nhiều cô chú anh chị nói với bác sĩ Long rằng: ban ngày thì gắng gượng làm việc, đến tối chỉ mong được ngủ một giấc cho sâu, vậy mà giấc ngủ cứ như “trốn đâu mất”.

Trong rất nhiều trường hợp như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở chiếc giường hay cái gối. Giấc ngủ là chuyện của cả hệ thần kinh, của khí huyết và của sự điều hòa bên trong cơ thể. Và trong kho tàng y học cổ truyền, có những huyệt đạo nhỏ bé nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp tâm trí lắng xuống, cơ thể thư giãn hơn để dễ đi vào giấc ngủ.

Vì sao càng mệt lại càng khó ngủ

Nhiều người nghĩ đơn giản rằng: mệt thì sẽ ngủ ngon. Thực tế thì không hẳn vậy. Rất nhiều cô chú anh chị càng mệt lại càng khó ngủ, nhất là những người làm việc trí óc nhiều, hay lo nghĩ, hay căng thẳng.

Theo cách nhìn của y học cổ truyền, giấc ngủ liên quan chặt chẽ đến “tâm” và “thần”. Tâm ở đây không chỉ là trái tim theo nghĩa giải phẫu, mà là trung tâm điều khiển cảm xúc, tinh thần. Khi tâm yên thì thần an, thần an thì ngủ mới sâu.

Nhưng khi cuộc sống căng thẳng kéo dài, suy nghĩ nhiều, thức khuya, ăn uống thất thường, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái khí huyết không điều hòa. Khí giống như dòng điện vận hành, huyết giống như nguồn nuôi dưỡng. Khi khí huyết rối, dòng “điện” chập chờn, “đèn” giấc ngủ sẽ khó mà tắt đúng lúc.

Bấm huyệt an thần là tác động vào đâu

Bấm huyệt không phải là ấn đại cho đau là xong. Trong y học cổ truyền, mỗi huyệt là một “công tắc” nằm trên đường kinh lạc. Kinh lạc có thể hiểu đơn giản là những con đường dẫn khí huyết đi khắp cơ thể.

Khi bấm đúng huyệt an thần, tác động sẽ giúp:

• Thư giãn hệ thần kinh, giảm trạng thái căng thẳng quá mức.
• Điều hòa khí huyết, giúp dòng vận hành bên trong trôi chảy hơn.
• Hỗ trợ cơ thể chuyển từ trạng thái “cảnh giác” sang trạng thái “nghỉ ngơi”.

Điểm hay của bấm huyệt là không dùng thuốc, không xâm lấn, nếu làm đúng và vừa phải thì khá an toàn. Tuy nhiên, cần hiểu đúng để không biến bấm huyệt thành việc làm máy móc, ngày nào cũng ấn mạnh cho đau rồi mong ngủ được ngay.

Những huyệt thường được dùng để an thần, dễ ngủ

Huyệt Thần môn

Đây là huyệt rất quen thuộc trong hỗ trợ giấc ngủ. Huyệt nằm ở mặt trong cổ tay, phía ngón út, chỗ lõm ngay nếp gấp cổ tay.

Trong y học cổ truyền, Thần môn có tác dụng giúp “an tâm”, tức là làm dịu hoạt động quá mức của tâm thần. Với những cô chú anh chị hay hồi hộp, lo nghĩ, tim đập nhanh khi nằm xuống, bấm huyệt này thường mang lại cảm giác dễ chịu rõ rệt.

Khi bấm, chỉ cần dùng ngón tay cái ấn vừa phải, cảm giác tức nhẹ lan ra là được. Không cần ấn mạnh đến đau nhói.

Huyệt Nội quan

Huyệt này nằm ở mặt trong cẳng tay, cách nếp gấp cổ tay khoảng hai đốt ngón tay, ở giữa hai gân.

Nội quan thường được dùng để điều hòa thần kinh, giảm hồi hộp, buồn nôn, tức ngực. Với người mất ngủ do căng thẳng, hay suy nghĩ nhiều, bấm Nội quan giúp cảm giác nặng ngực, bồn chồn giảm đi, từ đó dễ vào giấc hơn.

Huyệt Tam âm giao

Huyệt nằm ở mặt trong cẳng chân, trên mắt cá trong khoảng bốn đốt ngón tay.

Tam âm giao là nơi giao nhau của ba đường kinh quan trọng, liên quan đến huyết và tạng phủ. Với những người ngủ không sâu, hay tỉnh giấc nửa đêm, kèm mệt mỏi, bấm huyệt này có thể giúp cơ thể thư giãn toàn diện hơn.

Lưu ý nhỏ là phụ nữ mang thai cần thận trọng khi tác động vào huyệt này.

Huyệt An miên

Đúng như tên gọi, đây là huyệt thường được nhắc tới khi nói về giấc ngủ. Huyệt nằm phía sau tai, chỗ lõm giữa xương chũm và hàm dưới.

Bấm huyệt An miên giúp làm dịu thần kinh, giảm căng đầu, hỗ trợ đưa cơ thể vào trạng thái nghỉ ngơi. Với người hay trằn trọc, ngủ không sâu, bấm nhẹ nhàng hai bên huyệt này trước khi ngủ thường mang lại cảm giác rất dễ chịu.

Cách bấm huyệt để hỗ trợ giấc ngủ cho đúng

Bác sĩ Long thường nhắc cô chú anh chị rằng: bấm huyệt không phải càng lâu càng tốt, càng đau càng hiệu quả. Điều quan trọng là đúng thời điểm và đúng cảm giác.

1. Nên bấm huyệt trước khi ngủ khoảng 20 đến 30 phút, khi đã tạm gác công việc, không còn dùng điện thoại.
2. Không gian nên yên tĩnh, ánh sáng dịu, cơ thể ở tư thế thoải mái.
3. Mỗi huyệt bấm từ 1 đến 2 phút, lực vừa phải, cảm giác tức nhẹ lan tỏa.
4. Hít thở chậm, đều trong lúc bấm để tăng hiệu quả thư giãn.

Nếu vừa bấm huyệt vừa lướt điện thoại, đầu óc vẫn căng như dây đàn thì hiệu quả sẽ giảm đi rất nhiều.

Vì sao bấm huyệt chỉ là một phần, không phải tất cả

Không ít cô chú anh chị chia sẻ rằng: tối nào cũng bấm huyệt nhưng giấc ngủ vẫn chập chờn. Lý do thường nằm ở chỗ bấm huyệt chỉ là tác động bên ngoài, trong khi gốc rễ lại nằm ở thói quen sinh hoạt và trạng thái tinh thần kéo dài.

Nếu ban ngày uống nhiều cà phê, tối ăn muộn, nằm xuống vẫn suy nghĩ công việc, thì vài phút bấm huyệt khó có thể “đánh bại” cả một ngày căng thẳng như vậy.

Bấm huyệt nên được đặt trong một tổng thể chăm sóc giấc ngủ, chứ không phải một mẹo riêng lẻ.

Những điều nên kết hợp để giấc ngủ dễ đến hơn

• Giữ giờ ngủ và giờ thức tương đối cố định, kể cả cuối tuần.
• Hạn chế ánh sáng xanh từ điện thoại, tivi trước khi ngủ.
• Ăn tối sớm, tránh ăn quá no hoặc quá muộn.
• Vận động nhẹ ban ngày, tránh tập nặng sát giờ ngủ.
• Tập thói quen buông bớt suy nghĩ trước khi lên giường, coi giường ngủ là nơi nghỉ ngơi chứ không phải nơi giải quyết vấn đề.

Khi những nền tảng này được điều chỉnh dần, bấm huyệt an thần sẽ phát huy tác dụng rõ ràng hơn, giấc ngủ đến tự nhiên hơn.

Khi nào nên đi thăm khám bài bản

Bấm huyệt và điều chỉnh sinh hoạt phù hợp với những trường hợp mất ngủ nhẹ đến trung bình. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài nhiều tháng, ngày càng nặng, kèm theo mệt mỏi nhiều, hồi hộp, sụt cân, hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt ban ngày, cô chú anh chị nên đi thăm khám để được đánh giá toàn diện.

Việc thăm khám giúp loại trừ những nguyên nhân cần can thiệp sớm và có hướng tư vấn phù hợp với thể trạng từng người, tránh tự xoay xở mãi mà không đi vào gốc vấn đề.

Lời nhắn cuối từ bác sĩ Long

Giấc ngủ không phải thứ có thể ép buộc. Càng cố gắng ngủ, đôi khi lại càng khó ngủ. Hiểu đúng cơ chế, chăm sóc cơ thể một cách nhẹ nhàng, kiên trì, giấc ngủ sẽ dần quay trở lại đúng nhịp của nó.

Bấm huyệt an thần là một công cụ tốt nếu dùng đúng cách, đúng lúc, trong một lối sống biết lắng lại. Với mỗi cô chú anh chị, cơ thể có những khác biệt riêng. Nếu cần một định hướng cá nhân hóa hơn, cô chú anh chị có thể để lại thông tin ở phần bên dưới để bác sĩ Long xem xét và tư vấn theo từng thể trạng, từng hoàn cảnh cụ thể.