Có những đêm, nằm xuống rất mệt mà mắt vẫn mở trừng trừng. Cũng có những đêm ngủ được, nhưng sáng dậy người nặng như chưa từng nghỉ ngơi.

Bác sĩ Long gặp rất nhiều cô chú anh chị than rằng: ban ngày không sao, cứ đến tối là đầu óc tỉnh táo lạ thường, tim đập nhanh, lưng mỏi, người nóng lạnh lẫn lộn. Ngủ trở thành một việc phải “cố”, chứ không còn là phản xạ tự nhiên của cơ thể.

Trong Đông y, giấc ngủ không phải chuyện riêng của cái đầu. Nó là kết quả của cả một hệ thống được nuôi dưỡng đúng nhịp. Và dưỡng sinh chính là cách giúp hệ thống đó quay lại nhịp sinh học vốn có.

Dưỡng sinh Đông y cho giấc ngủ là gì

Dưỡng sinh trong Đông y không phải là tập cho mệt rồi ngủ. Dưỡng sinh cũng không phải là vài động tác làm cho có.

Hiểu đúng, dưỡng sinh là cách nuôi dưỡng khí huyết, điều hòa tạng phủ và làm dịu thần kinh thông qua vận động nhẹ, hơi thở, thói quen sinh hoạt và trạng thái tinh thần.

Giấc ngủ đến khi tâm yên, huyết đủ và khí được dẫn xuống dưới. Nếu chỉ dùng thuốc an thần mà nền tảng này chưa ổn, giấc ngủ rất dễ nông, dễ tỉnh hoặc lệch giờ.

Vì vậy, dưỡng sinh cho giấc ngủ không nhằm “đánh gục” cơ thể để ngủ, mà giúp cơ thể tự mở cánh cửa bước vào giấc ngủ một cách tự nhiên.

Vì sao càng cố ngủ lại càng khó ngủ

Rất nhiều cô chú anh chị rơi vào vòng luẩn quẩn: càng sợ mất ngủ thì càng để ý đến giấc ngủ. Càng để ý, hệ thần kinh càng căng. Càng căng thì lại càng khó ngủ.

Theo Đông y, trạng thái này thường liên quan đến tâm thần không yên và khí huyết vận hành kém.

Bác sĩ Long hay ví thế này: giấc ngủ giống như việc tắt một căn nhà vào buổi tối. Nếu trong nhà còn người chạy qua chạy lại, đèn bật khắp nơi, thì công tắc chính có tắt cũng không tối hẳn.

Dưỡng sinh giúp “dọn nhà” trước khi ngủ. Dọn từ thân thể đến hơi thở, rồi đến suy nghĩ.

Gốc rễ của giấc ngủ theo Đông y

Đông y nhìn giấc ngủ qua mối liên hệ giữa Tâm, Can, Tỳ và Thận.

Tâm chủ thần. Khi tâm yên thì dễ ngủ.

Can chủ sơ tiết. Can uất thì đầu óc hay suy nghĩ, khó tắt.

Tỳ chủ sinh khí huyết. Tỳ yếu thì huyết không đủ nuôi thần, ngủ không sâu.

Thận tàng tinh. Thận hư thì dễ tỉnh về đêm, ngủ chập chờn.

Dưỡng sinh cho giấc ngủ là cách tác động đồng thời lên những nền tảng này bằng những việc rất đời thường, không cần phức tạp.

Nguyên tắc dưỡng sinh cho người khó ngủ

Không làm mạnh vào buổi tối

Buổi tối là lúc thu, không phải lúc phát. Vận động quá mạnh, tập nặng, tranh luận căng thẳng, xem tin tức kích thích đều khiến khí dồn lên trên.

Dưỡng sinh buổi tối cần nhẹ, chậm và đều.

Đưa khí xuống, không kéo khí lên

Nhiều người tối lại uống cà phê, trà đặc, dùng điện thoại sáng chói. Những thứ này đều kéo khí và thần lên đầu.

Dưỡng sinh đúng là giúp khí đi xuống bụng dưới, lưng dưới và bàn chân.

Đều đặn quan trọng hơn cầu kỳ

Một động tác đơn giản nhưng làm mỗi tối tốt hơn rất nhiều so với bài tập phức tạp mà chỉ làm vài hôm rồi bỏ.

Những bài dưỡng sinh đơn giản hỗ trợ giấc ngủ

Điều hòa hơi thở trước khi ngủ

Hơi thở là cầu nối nhanh nhất giữa thân và tâm.

Trước khi ngủ, cô chú anh chị nằm hoặc ngồi thoải mái, đặt tay lên bụng dưới.

Hít vào bằng mũi, cảm nhận bụng nhẹ nhàng phồng lên. Thở ra chậm qua mũi hoặc miệng, bụng xẹp xuống.

Không cần đếm, chỉ cần chậm và sâu hơn bình thường. Làm khoảng 5 đến 10 phút.

Cách thở này giúp hệ thần kinh dịu lại và đưa khí xuống dưới, rất phù hợp cho người hay trằn trọc.

Thả lỏng cổ vai gáy

Vùng cổ vai gáy là nơi tích tụ căng thẳng của cả ngày.

Ngồi thẳng lưng, xoay cổ chậm rãi sang trái, sang phải. Nhún vai nhẹ nhàng rồi thả lỏng.

Mỗi động tác chỉ cần vài vòng, không giật mạnh, không ép.

Khi cổ vai mềm ra, đầu cũng dễ “buông” hơn.

Vận động nhẹ phần thắt lưng

Thắt lưng liên quan nhiều đến Thận. Thận yếu thì giấc ngủ hay nông.

Trước khi ngủ có thể xoa hai tay cho ấm rồi áp vào vùng thắt lưng, xoa tròn nhẹ vài phút.

Động tác này vừa làm ấm, vừa giúp cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ.

Dưỡng sinh không tách rời sinh hoạt hằng ngày

Ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ

Ăn quá no, ăn muộn, ăn nhiều đồ lạnh hoặc cay nóng buổi tối đều khiến tỳ vị làm việc quá sức.

Khi tỳ vị chưa yên, tâm cũng khó yên.

Bữa tối nên gọn, ấm và cách giờ ngủ ít nhất 2 đến 3 tiếng.

Giờ ngủ cần được cố định

Cơ thể rất thích nhịp điệu. Ngủ mỗi ngày một giờ khác nhau khiến đồng hồ sinh học rối loạn.

Dưỡng sinh cho giấc ngủ bắt đầu từ việc đi ngủ và thức dậy tương đối đều, kể cả cuối tuần.

Không mang cả ngày lên giường ngủ

Nhiều cô chú anh chị vừa nằm xuống đã nghĩ việc, nghĩ người, nghĩ đủ thứ.

Bác sĩ Long hay khuyên: trước khi ngủ, hãy dành ít phút tách mình khỏi ngày vừa qua. Có thể ngồi yên, thở chậm, hoặc đọc vài trang sách nhẹ.

Giường ngủ chỉ để ngủ, không để lo.

Vì sao dưỡng sinh cần thời gian mới thấy rõ

Dưỡng sinh không phải thuốc tác dụng nhanh. Nó giống như tưới cây.

Cây khô không thể xanh lại chỉ sau một lần tưới. Nhưng tưới đều, cây sẽ hồi.

Nhiều cô chú anh chị bỏ giữa chừng vì thấy vài ngày chưa ngủ ngon ngay. Thực ra lúc đó cơ thể mới bắt đầu học lại cách nghỉ ngơi.

Kiên trì vài tuần, giấc ngủ thường đến tự nhiên hơn, không cần ép.

Khi nào cần được thăm khám bài bản

Dưỡng sinh rất tốt, nhưng không thay thế hoàn toàn việc thăm khám.

Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tháng, ngủ rất ít, kèm hồi hộp, sụt cân, mệt mỏi nhiều, hoặc đang có bệnh nền, thì nên được bác sĩ thăm khám để loại trừ những nguyên nhân cần can thiệp y khoa.

Hiểu đúng và kết hợp đúng mới giúp giấc ngủ bền.

Lời nhắn của bác sĩ Long

Giấc ngủ không phải thứ phải giành giật. Nó đến khi cơ thể được chăm sóc đúng cách.

Dưỡng sinh Đông y cho giấc ngủ không cao siêu. Nó nằm ở hơi thở chậm lại, ở bữa tối nhẹ hơn, ở việc biết dừng trước khi cơ thể kiệt.

Nếu cô chú anh chị đang loay hoay với giấc ngủ của mình, hãy bắt đầu từ những điều nhỏ và đều đặn. Hiểu cơ thể mình một chút mỗi ngày, giấc ngủ sẽ dần quay về đúng chỗ.

Cô chú anh chị có thể để lại thông tin ở phần bên dưới để bác sĩ Long chia sẻ thêm cách điều chỉnh dưỡng sinh phù hợp với thể trạng và nhịp sinh hoạt của từng người.