Nhiều cô chú anh chị chia sẻ với bác sĩ Long một chuyện rất giống nhau: cứ đúng tầm 3 – 5 giờ sáng là tỉnh giấc. Không phải một lần, mà lặp đi lặp lại nhiều ngày.

Nhiều người nghĩ đơn giản là do ngủ không sâu. Nhưng dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, khung giờ này lại liên quan rất mật thiết đến một tạng rất quan trọng trong cơ thể: tạng phế.

Vì sao nhiều người thường tỉnh giấc vào khoảng 3 – 5 giờ sáng?

Trong Y học cổ truyền có một khái niệm rất quan trọng gọi là “đồng hồ sinh học của tạng phủ”.

Mỗi tạng trong cơ thể sẽ có một khung giờ hoạt động mạnh nhất trong ngày. Khi khí huyết lưu thông đến tạng đó mạnh nhất, cơ thể sẽ tiến hành quá trình phục hồi và điều chỉnh.

Khung giờ từ 3 giờ đến 5 giờ sáng chính là thời điểm khí của tạng phế hoạt động mạnh nhất.

Đây là lúc cơ thể bắt đầu chuẩn bị cho quá trình thức dậy, hô hấp sâu hơn, trao đổi khí tốt hơn và điều hòa toàn bộ khí trong cơ thể.

Nếu tạng phế hoạt động tốt, đa phần cô chú anh chị sẽ ngủ sâu đến sáng.

Nhưng nếu tạng phế đang có vấn đề, cơ thể rất dễ xuất hiện hiện tượng tỉnh giấc vào đúng khung giờ này.

Tạng phế trong Y học cổ truyền thực sự quan trọng thế nào?

Nhiều cô chú anh chị nghe chữ “phế” thường nghĩ đơn giản là phổi.

Thực ra trong Y học cổ truyền, tạng phế không chỉ là phổi theo nghĩa giải phẫu.

Tạng phế được xem là “tạng chủ khí”, nghĩa là quản lý toàn bộ khí trong cơ thể.

Nói đơn giản dễ hiểu hơn, tạng phế liên quan đến rất nhiều chức năng:

• Hô hấp và trao đổi khí
• Điều hòa khí huyết trong cơ thể
• Điều tiết lỗ chân lông và mồ hôi
• Liên quan đến da và hệ miễn dịch
• Ảnh hưởng đến cảm xúc buồn và sự u uất

Chính vì vậy, khi tạng phế mất cân bằng, cơ thể không chỉ xuất hiện triệu chứng ở đường hô hấp mà còn biểu hiện ở giấc ngủ.

Dấu hiệu cho thấy tạng phế có thể đang suy yếu

Khi hỏi kỹ những cô chú anh chị hay tỉnh giấc vào 3 – 5 giờ sáng, bác sĩ Long thường thấy kèm theo một số biểu hiện khá điển hình.

Không phải ai cũng có đầy đủ, nhưng nếu xuất hiện nhiều dấu hiệu cùng lúc thì nên chú ý hơn.

• Dễ tỉnh giấc lúc gần sáng
• Ho khan hoặc ho nhẹ về đêm
• Cổ họng khô, khát nước
• Dễ cảm lạnh, dễ bị viêm mũi họng
• Da khô hoặc dễ dị ứng
• Hơi thở nông, cảm giác hít không sâu
• Hay buồn bã hoặc cảm giác trống rỗng không rõ lý do

Những dấu hiệu này cho thấy khí của tạng phế có thể đang suy yếu hoặc mất điều hòa.

Không chỉ do phổi yếu, còn có thể do khí phế bị tắc

Một điều rất thú vị trong Y học cổ truyền là: không phải lúc nào tạng phế có vấn đề cũng do “yếu”.

Nhiều trường hợp là do khí phế bị tắc nghẽn.

Khí giống như dòng chảy. Khi dòng chảy bị cản trở, cơ thể sẽ sinh ra phản ứng để điều chỉnh.

Đó là lý do vì sao có người đang ngủ sâu lại đột nhiên tỉnh giấc vào đúng khung giờ này.

Một số yếu tố có thể làm khí phế bị rối loạn:

• Căng thẳng kéo dài
• Suy nghĩ nhiều trước khi ngủ
• Thức khuya thường xuyên
• Không khí ô nhiễm
• Hút thuốc hoặc hít khói thuốc
• Ăn quá no vào buổi tối

Những yếu tố này khiến khí phế không được lưu thông trơn tru trong đêm.

Và đúng vào khung giờ phế hoạt động mạnh, cơ thể sẽ “đánh thức” cô chú anh chị.

Một nguyên nhân ít ai để ý: cảm xúc buồn tích tụ

Trong Y học cổ truyền, mỗi tạng không chỉ liên quan đến cơ thể mà còn liên quan đến cảm xúc.

Tạng phế gắn với cảm xúc buồn.

Những cảm xúc buồn bã kéo dài, mất mát, áp lực tâm lý lâu ngày có thể ảnh hưởng đến khí của tạng phế.

Nhiều cô chú anh chị sau khi trải qua một biến cố trong cuộc sống thường bắt đầu xuất hiện tình trạng thức giấc lúc gần sáng.

Đây không phải là chuyện hiếm gặp.

Cơ thể và cảm xúc thực ra liên hệ với nhau rất chặt chẽ.

Thức giấc 3 – 5 giờ sáng kéo dài có thể ảnh hưởng gì?

Nếu chỉ thỉnh thoảng xảy ra thì không đáng lo.

Nhưng nếu tình trạng này kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, cơ thể sẽ bắt đầu xuất hiện những hệ quả rõ rệt.

Giấc ngủ bị chia cắt khiến cơ thể không được phục hồi trọn vẹn.

Điều này có thể dẫn đến:

• Mệt mỏi vào buổi sáng
• Giảm tập trung trong ngày
• Sức đề kháng suy giảm
• Dễ mắc bệnh hô hấp
• Tâm trạng dễ cáu gắt hoặc buồn bã

Về lâu dài, khí phế suy yếu còn có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch của cơ thể.

Một vài cách giúp tạng phế được “nuôi dưỡng” tốt hơn

Trong quá trình tư vấn, bác sĩ Long thường khuyên cô chú anh chị bắt đầu từ những điều rất đơn giản trong sinh hoạt.

Không cần quá phức tạp, nhưng nếu duy trì đều đặn sẽ giúp cơ thể cải thiện rõ rệt.

Đi ngủ sớm hơn một chút

Thời gian ngủ tốt nhất để cơ thể phục hồi thường trước 23 giờ.

Nếu ngủ quá muộn, cơ thể sẽ bỏ lỡ nhiều giai đoạn phục hồi của các tạng.

Tập thở sâu mỗi ngày

Hơi thở chính là cách trực tiếp nhất để nuôi dưỡng tạng phế.

Mỗi ngày dành khoảng 5 – 10 phút hít thở sâu, chậm và đều.

Điều này giúp khí phế lưu thông tốt hơn.

Vận động nhẹ nhàng buổi sáng

Đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc tập thở ngoài trời buổi sáng giúp phổi được mở rộng và trao đổi khí tốt hơn.

Ăn uống hỗ trợ phế

Một số thực phẩm trong Đông y được xem là có lợi cho phế như:

• Lê
• Mật ong
• Hạt sen
• Củ sen
• Bạch quả

Những thực phẩm này có thể hỗ trợ làm dịu phế và giúp đường hô hấp dễ chịu hơn.

Giữ tinh thần nhẹ nhàng trước khi ngủ

Nhiều người có thói quen lướt điện thoại hoặc suy nghĩ nhiều trước khi ngủ.

Điều này khiến khí trong cơ thể không ổn định.

Bác sĩ Long thường khuyên cô chú anh chị dành vài phút thư giãn, thở sâu hoặc nghe nhạc nhẹ trước khi ngủ.

Đây là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả.

Khi nào nên chú ý nhiều hơn đến giấc ngủ này?

Nếu tình trạng tỉnh giấc 3 – 5 giờ sáng xảy ra kèm theo các dấu hiệu sau, cô chú anh chị nên quan tâm nhiều hơn:

• Ho kéo dài
• Khó thở
• Mệt mỏi nhiều
• Sụt cân không rõ lý do
• Mất ngủ kéo dài

Những trường hợp này nên được kiểm tra kỹ để tìm nguyên nhân cụ thể.

Việc điều chỉnh sớm thường giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn.

Lời nhắn của bác sĩ Long

Nếu cô chú anh chị thường xuyên tỉnh giấc vào khung giờ 3 – 5 giờ sáng, đừng vội bỏ qua.

Đôi khi đó là cách cơ thể đang nhắc mình rằng tạng phế cần được chăm sóc tốt hơn. Nếu giấc ngủ này lặp lại nhiều ngày, cô chú anh chị có thể chia sẻ thêm tình trạng của mình để bác sĩ Long cùng xem xét và hướng dẫn cách điều chỉnh phù hợp.