Có lẽ rất nhiều cô chú anh chị đã từng nghe, thậm chí đã từng làm qua một cách rất quen: mất ngủ thì lấy tim sen pha nước uống cho dễ ngủ. Người mách là hàng xóm, người thân, thậm chí trên mạng xã hội cũng nói nhiều. Nghe thì hợp lý, vì tim sen là thảo dược, lại được ông bà dùng từ lâu.

Nhưng thực tế trong quá trình thăm khám, bác sĩ Long gặp không ít trường hợp dùng tim sen xong thì ngủ được vài hôm, sau đó lại mất ngủ nặng hơn. Có người uống càng nhiều càng mệt, người bứt rứt, ăn kém, người lại thấy người lạnh, chân tay rã rời.

Vấn đề không nằm ở chỗ tim sen tốt hay xấu. Mấu chốt là: dùng tim sen có phù hợp với tình trạng mất ngủ của mình hay không.

Vì sao tim sen thường được dùng cho người mất ngủ

Theo kinh nghiệm dân gian và cả y học cổ truyền, tim sen được xếp vào nhóm vị có tính hàn, vị đắng. Ông bà xưa hay dùng tim sen cho những người hay nóng trong, bứt rứt, khó ngủ do tâm phiền, lòng không yên.

Nói theo cách dễ hiểu, tim sen giống như một thứ giúp “hạ nhiệt”, làm dịu bớt sự căng thẳng bên trong. Với những người mất ngủ do nóng trong, hay cáu gắt, miệng khô, người bứt rứt, thì tim sen có thể giúp dễ chịu hơn trong thời gian ngắn.

Chính vì vậy, nhiều người mặc định rằng cứ mất ngủ là dùng tim sen. Nhưng đây cũng là chỗ dễ sai nhất.

Mất ngủ không phải ai cũng giống ai

Bác sĩ Long thường nói với cô chú anh chị rằng: mất ngủ chỉ là biểu hiện bên ngoài. Nguyên nhân bên trong thì rất nhiều kiểu khác nhau.

Có người mất ngủ vì căng thẳng, lo nghĩ nhiều. Có người mất ngủ vì cơ thể suy nhược, thiếu năng lượng. Có người lại mất ngủ do ăn uống kém, tỳ vị yếu. Cũng có người mất ngủ do thận yếu, tuổi cao, giấc ngủ nông dần.

Nếu chỉ nhìn vào một biểu hiện là “không ngủ được” rồi áp cùng một mẹo cho tất cả, thì rất dễ lệch hướng.

Giải thích đơn giản theo y học cổ truyền

Trong y học cổ truyền, giấc ngủ liên quan nhiều đến tâm, tỳ và thận. Có thể hình dung thế này cho dễ hiểu.

Tâm giống như người giữ nhịp cho giấc ngủ. Khi tâm yên thì ngủ dễ. Khi tâm quá nóng, quá căng, thì khó ngủ.

Tỳ giống như cái bếp nấu năng lượng. Bếp yếu thì cơ thể mệt, ngủ không sâu.

Thận giống như kho nhiên liệu lâu dài. Khi kho này suy, người lớn tuổi hay mất ngủ về đêm, ngủ chập chờn.

Tim sen tác động chủ yếu vào việc làm mát, làm dịu phần tâm. Nó phù hợp khi tâm bị “nóng”. Nhưng nếu tâm không nóng, mà cơ thể đang yếu, đang thiếu năng lượng, thì dùng tim sen lại giống như dội thêm nước lạnh vào bếp đang yếu.

Đối chiếu nhẹ với góc nhìn Tây y

Ở góc nhìn Tây y, mất ngủ có thể liên quan đến căng thẳng thần kinh, rối loạn nhịp sinh học, hormone căng thẳng tăng cao, hoặc cơ thể suy nhược.

Một số thảo dược có tác dụng an thần nhẹ, giúp thư giãn. Nhưng nếu cơ thể vốn đã mệt, huyết áp thấp, tiêu hóa kém, thì việc dùng các thứ có tính làm dịu mạnh có thể khiến người càng uể oải hơn.

Vì vậy, dù nhìn theo Đông y hay Tây y, nguyên tắc chung vẫn là phải phù hợp thể trạng.

Vì sao dùng tim sen có người thấy đỡ, có người lại nặng hơn

Điều này khiến nhiều cô chú anh chị băn khoăn. Cùng một thứ, sao người hợp người không.

Thứ nhất, với người mất ngủ do nóng trong, căng thẳng, tim sen giúp hạ bớt sự kích thích nên ngủ dễ hơn. Cảm giác này có thật.

Thứ hai, với người mất ngủ do suy nhược, tỳ thận yếu, tim sen lại làm cơ thể lạnh thêm, giảm năng lượng. Lúc đầu có thể thấy buồn ngủ vì người mệt, nhưng giấc ngủ không sâu, về lâu dài lại càng mất ngủ.

Thứ ba, nhiều người dùng tim sen liên tục, liều nhiều, kéo dài. Khi đó, cơ thể mất cân bằng, sinh ra các triệu chứng khác như chán ăn, lạnh bụng, tiêu hóa kém.

Những trường hợp thường không phù hợp với tim sen

Bác sĩ Long thường khuyên cô chú anh chị cần đặc biệt thận trọng nếu thuộc những nhóm sau.

• Người hay lạnh, tay chân lạnh, sợ lạnh
• Người ăn uống kém, dễ đầy bụng, đi ngoài phân lỏng
• Người lớn tuổi mất ngủ kèm mệt mỏi, tiểu đêm nhiều
• Người huyết áp thấp, người gầy, suy nhược

Với những trường hợp này, việc dùng tim sen bừa bãi thường không mang lại lợi ích lâu dài.

Nếu vẫn muốn dùng tim sen, cần hiểu cho đúng

Bác sĩ Long không phủ nhận hoàn toàn tim sen. Vấn đề là cách dùng và đối tượng dùng.

Nếu cơ thể thuộc nhóm hay nóng, dễ cáu, miệng khô, khó ngủ do bứt rứt, thì tim sen có thể dùng với lượng rất nhỏ, thời gian ngắn.

Không nên uống thay nước hằng ngày. Không nên dùng kéo dài hàng tháng. Và càng không nên coi tim sen là giải pháp duy nhất cho mất ngủ.

Khi nào cần được tư vấn bài bản hơn

Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, tinh thần sa sút, kèm theo mệt mỏi nhiều, sụt cân, tiểu đêm nhiều hoặc đau nhức bất thường, thì không nên chỉ dựa vào mẹo truyền miệng.

Việc được thăm khám, tư vấn đúng thể trạng sẽ giúp tránh tình trạng dùng sai thứ, càng chữa càng rối.

Lời kết từ bác sĩ Long

Tim sen không phải là kẻ xấu, nhưng cũng không phải là chìa khóa cho mọi trường hợp mất ngủ. Mẹo dân gian chỉ thực sự có giá trị khi được dùng đúng người, đúng lúc, đúng cách.

Hiểu cơ thể mình đang thiếu gì, thừa gì, mới là gốc rễ để giấc ngủ trở lại tự nhiên và bền hơn.

Nếu cô chú anh chị đang loay hoay với mất ngủ, đã thử nhiều cách mà vẫn chưa ổn, có thể để lại thông tin ở form bên dưới để bác sĩ Long xem xét và chia sẻ hướng chăm sóc phù hợp với từng thể trạng cụ thể, một cách nhẹ nhàng và an toàn hơn.