Nhiều cô chú anh chị thường có thói quen khi đánh rơi đồ vật hoặc muốn nhặt vật gì đó dưới đất là sẽ cúi gập lưng xuống ngay lập tức để lấy. Hành động này diễn ra rất nhanh, đôi khi chỉ mất một hai giây nên chúng ta thường chủ quan nghĩ rằng nó vô hại. Tuy nhiên, bác sĩ Long phải chia sẻ thật lòng rằng, cái cúi người đột ngột đó đôi khi chính là ngòi nổ cho những cơn đau lưng dữ dội, thậm chí là thoát vị đĩa đệm mà chúng ta không lường trước được.

Trong quá trình thăm khám, bác sĩ Long đã gặp không ít trường hợp cô chú anh chị đến với gương mặt nhăn nhó, lưng cứng đờ không thể cử động nổi chỉ vì một lần cúi xuống nhặt chiếc chìa khóa hay cái điều khiển tivi. Điều này không đơn thuần là do tuổi tác, mà nó nằm ở cách chúng ta vận hành bộ khung xương của mình sai cách.

Cái cúi người và áp lực khổng lồ lên cột sống

Để cô chú anh chị dễ hình dung, hãy tưởng tượng cột sống của chúng ta giống như một chiếc cần cẩu. Khi chúng ta đứng thẳng, sức nặng cơ thể được phân bổ đều. Nhưng khi chúng ta cúi gập người mà không gập gối, cột sống thắt lưng sẽ trở thành điểm tựa duy nhất để nâng toàn bộ phần thân trên.

Theo nghiên cứu y học hiện đại, khi cô chú anh chị cúi gập lưng 90 độ, áp lực lên các đĩa đệm ở vùng thắt lưng có thể tăng lên gấp 2 đến 3 lần so với tư thế đứng thẳng. Nếu lúc đó cô chú anh chị còn xách thêm một vật nặng, áp lực này còn kinh khủng hơn nhiều. Đĩa đệm giống như một chiếc vòng đệm giảm xóc giữa các đốt sống, khi bị ép quá mạnh và đột ngột, nó có thể bị phồng ra hoặc thậm chí rách lớp bao xơ bên ngoài, khiến nhân nhầy thoát ra chèn ép vào dây thần kinh. Đó chính là lý do tại sao có người chỉ cúi xuống một cái là thấy đau nhói như điện giật lan xuống tận chân.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, cột sống thắt lưng là nơi trú ngụ của Mệnh môn hỏa, là gốc của thận khí. Thận chủ cốt tủy, nếu chúng ta thường xuyên bắt thắt lưng chịu áp lực đột ngột, sẽ làm tổn thương kinh mạch vùng này, dẫn đến tình trạng khí trệ huyết ứ. Khi khí huyết không lưu thông được, sẽ sinh ra đau đớn, ê ẩm và lâu dần làm suy yếu chức năng của thận.

Tại sao mẹo xoa bóp tức thời thường không có tác dụng lâu dài

Nhiều cô chú anh chị khi bị đau sau khi cúi gập thường nhờ con cháu giẫm lên lưng hoặc tự dùng dầu nóng xoa bóp thật mạnh. Bác sĩ Long thấy rằng cách này có thể mang lại cảm giác dễ chịu tạm thời do nhiệt độ làm dãn cơ hoặc do tác động cơ học làm giảm cảm giác đau tại chỗ.

Tuy nhiên, đây chỉ là giải quyết phần ngọn. Cái gốc của vấn đề là sự mất cân bằng của hệ thống cơ chằng và sự tổn thương của đĩa đệm vẫn còn đó. Nếu chúng ta cứ lạm dụng việc xoa bóp mà không thay đổi thói quen vận hành cơ thể, các cơn đau sẽ tái phát với tần suất dày hơn và mức độ nặng hơn. Thậm chí, việc giẫm lên lưng hay vặn cốt sống sai cách khi đang bị chấn thương cấp tính có thể làm tình trạng thoát vị trở nên trầm trọng hơn, rất nguy hiểm.

Thay đổi tư thế để bảo vệ cột sống thắt lưng

Thay vì cúi gập lưng, bác sĩ Long luôn khuyên cô chú anh chị hãy áp dụng quy tắc gập gối. Thay vì chỉ dùng lưng, hãy để đôi chân và cơ đùi – vốn là những nhóm cơ mạnh nhất cơ thể – cùng gánh vác sức nặng.

• Khi muốn nhặt vật dưới đất, hãy đứng sát vật đó, từ từ hạ đầu gối xuống theo tư thế ngồi xổm hoặc quỳ một chân, giữ lưng luôn thẳng.
• Khi nâng vật lên, hãy dùng lực đẩy của đôi chân để đứng dậy, tuyệt đối không được dùng lưng để kéo vật lên.
• Mọi chuyển động nên thực hiện chậm rãi, nhịp nhàng thay vì đột ngột để các nhóm cơ có thời gian thích nghi và chuẩn bị.

Xây dựng nội lực cho hệ xương khớp từ bên trong

Ngoài việc chú ý tư thế, việc bồi bổ tạng phủ để xương khớp chắc khỏe từ bên trong cũng rất quan trọng. Như bác sĩ Long đã chia sẻ, Thận chủ cốt, nên muốn lưng khỏe thì Thận phải mạnh.

Cô chú anh chị nên ưu tiên các thực phẩm có màu đen như đậu đen, mè đen, hoặc các loại thực phẩm giàu canxi tự nhiên. Bên cạnh đó, việc giữ ấm vùng lưng và lòng bàn chân cũng cực kỳ cần thiết, vì hàn khí rất dễ xâm nhập vào kinh thận, làm co rút cơ và khiến xương khớp dễ bị tổn thương hơn khi vận động mạnh.

Mỗi ngày, cô chú anh chị có thể dành ra 15 đến 20 phút để tập các bài vận động nhẹ nhàng như đi bộ, dưỡng sinh hoặc đơn giản là các động tác giãn cơ thắt lưng tại chỗ. Việc vận động giúp khí huyết lưu thông, nuôi dưỡng các khớp và đĩa đệm tốt hơn, từ đó tăng độ bền và sự dẻo dai cho cột sống.

Cơ thể chúng ta là một hệ thống tinh vi và luôn gửi đi những tín hiệu báo động. Những cơn đau nhói khi cúi người chính là lời nhắc nhở rằng chúng ta đang đối xử quá khắc nghiệt với chính mình. Hãy lắng nghe và điều chỉnh sớm để giữ gìn vốn quý nhất là sức khỏe.

Những dấu hiệu cô chú anh chị không nên chủ quan

Nếu sau một lần cúi gập người mà cô chú anh chị gặp phải các tình trạng sau, bác sĩ Long khuyên nên đi kiểm tra sớm để được tư vấn bài bản, tránh để lại biến chứng lâu dài:

1. Cơn đau lưng dữ dội, không giảm dù đã nằm nghỉ ngơi.
2. Cảm giác tê bì, châm chích hoặc yếu sức ở hai chân.
3. Đau lan dọc xuống mông, đùi hoặc bắp chân (dấu hiệu chèn ép dây thần kinh tọa).
4. Rối loạn đại tiểu đường đi kèm với đau lưng cấp.

Hiểu đúng về cơ thể mình là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong hành trình chữa lành. Bác sĩ Long mong rằng những chia sẻ này sẽ giúp cô chú anh chị có thêm kiến thức để bảo vệ cột sống, sống vui khỏe mỗi ngày mà không còn nỗi lo đau nhức hành hạ.

Mỗi người có một thể trạng và nền tảng sức khỏe khác nhau, do đó cách chăm sóc và điều trị cũng cần sự linh hoạt, cá nhân hóa. Nếu cô chú anh chị đang gặp phải những vấn đề về xương khớp hay những cơn đau lưng dai dẳng, hãy để lại thông tin cụ thể về tình trạng của mình ở phía dưới để bác sĩ Long có thể lắng nghe, thấu hiểu và đưa ra lời khuyên phù hợp nhất cho từng trường hợp nhé.