Có những đêm cô chú anh chị nằm xuống rất mệt, nhưng càng nhắm mắt thì đầu óc lại càng chạy. Việc ban ngày chưa xong, chuyện cũ đã qua, chuyện chưa tới… tất cả lần lượt hiện ra. Cơ thể nằm yên, nhưng tâm trí thì không chịu nghỉ.

Bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp như vậy. Mất ngủ không phải vì thiếu thuốc ngủ, mà vì cơ thể đã chịu đựng quá lâu những căng thẳng nhỏ lẻ, tích tụ từng ngày. Khi vượt ngưỡng chịu đựng, giấc ngủ là thứ đầu tiên bị ảnh hưởng.

Nhìn đúng về mất ngủ do suy nghĩ nhiều và căng thẳng thần kinh

Trong đời sống hiện đại, suy nghĩ nhiều gần như trở thành “mặc định”. Áp lực công việc, trách nhiệm gia đình, tài chính, các mối quan hệ… khiến não bộ luôn ở trạng thái hoạt động cao. Ban ngày bận rộn thì chưa thấy rõ, nhưng ban đêm là lúc mọi thứ bộc lộ.

Mất ngủ trong trường hợp này không chỉ là khó ngủ. Nó thường đi kèm hồi hộp, lo lắng, tim đập nhanh, dễ giật mình, ngủ không sâu, hay mơ nhiều. Ngủ dậy vẫn mệt như chưa ngủ.

Góc nhìn Y học cổ truyền về suy nghĩ nhiều

Y học cổ truyền gọi trạng thái suy nghĩ kéo dài là “lao tâm”. Tâm ở đây không chỉ là tim, mà là trung tâm điều phối tinh thần. Khi lao tâm quá mức, tâm thần không yên, giấc ngủ khó đến.

Có thể hình dung cơ thể như một căn nhà. Ban ngày bật điện, bật máy, mọi thứ hoạt động. Đêm đến cần tắt bớt để nghỉ. Nhưng nếu công tắc tâm trí không tắt được, căn nhà sẽ luôn sáng, và không thể nghỉ ngơi đúng nghĩa.

Hồi hộp lo lắng ban đêm là tín hiệu đáng chú ý

Nhiều cô chú anh chị chia sẻ với bác sĩ Long rằng ban ngày vẫn bình thường, nhưng cứ nằm xuống là thấy hồi hộp. Có người còn thấy tức ngực nhẹ, bồn chồn, không yên.

Đây là biểu hiện hệ thần kinh bị kích thích kéo dài. Khi căng thẳng diễn ra lâu ngày, cơ thể quen với trạng thái cảnh giác. Ban đêm, thay vì thư giãn, cơ thể lại hiểu nhầm rằng vẫn cần “canh chừng”.

Nếu để lâu, tình trạng này có thể làm rối loạn nhịp sinh học, khiến giấc ngủ ngày càng khó phục hồi.

Ăn tối muộn và mối liên hệ trực tiếp với mất ngủ

Rất nhiều người nghĩ rằng ăn tối muộn chỉ ảnh hưởng dạ dày. Thực tế, nó ảnh hưởng rõ rệt tới giấc ngủ.

Buổi tối là thời gian cơ thể chuẩn bị nghỉ. Khi ăn quá muộn hoặc ăn nhiều, hệ tiêu hóa phải làm việc mạnh đúng lúc lẽ ra cần thư giãn. Năng lượng bị dồn xuống tiêu hóa, tâm trí khó yên.

Theo Y học cổ truyền, tỳ vị làm việc quá sức ban đêm sẽ ảnh hưởng đến tâm. Khi bụng còn “bận”, đầu khó mà “nghỉ”. Vì vậy có những người càng ăn tối muộn càng trằn trọc, nửa đêm tỉnh giấc.

Dùng điện thoại trước khi ngủ, một thói quen phá giấc âm thầm

Nhiều cô chú anh chị nói với bác sĩ Long rằng chỉ lướt điện thoại chút cho buồn ngủ. Nhưng thực tế, não bộ không hiểu đó là “chút”.

Ánh sáng màn hình, thông tin dồn dập, tin tức tiêu cực, video ngắn… tất cả đều kích thích thần kinh. Não bộ bị kéo trở lại trạng thái ban ngày.

Điều nguy hiểm là thói quen này lặp đi lặp lại. Cơ thể dần học sai nhịp sinh học, không còn phân biệt rõ đâu là thời gian nghỉ. Mất ngủ vì thế ngày càng nặng.

Sinh hoạt đảo lộn làm đồng hồ sinh học lệch nhịp

Ngủ muộn, dậy muộn, cuối tuần ngủ bù, trong tuần thiếu ngủ… những điều này nghe có vẻ bình thường, nhưng lại khiến đồng hồ sinh học rối loạn.

Cơ thể con người rất cần nhịp điệu ổn định. Khi giờ ngủ thay đổi liên tục, cơ thể không biết khi nào cần tiết hormone ngủ, khi nào cần tỉnh táo.

Lâu dần, dù rất mệt, cô chú anh chị vẫn khó ngủ đúng giờ, ngủ không sâu, hoặc tỉnh giấc giữa đêm.

Lao lực kéo dài, nguyên nhân sâu xa nhiều người bỏ qua

Lao lực không chỉ là làm việc tay chân. Lao lực trí óc, căng thẳng cảm xúc, gồng gánh trách nhiệm gia đình đều là lao lực.

Nhiều người quen chịu đựng, nghĩ rằng ráng thêm chút nữa. Nhưng cơ thể không biết “ráng”. Nó chỉ biết tích lũy mệt mỏi.

Khi lao lực kéo dài, khí huyết suy, thần kinh yếu, giấc ngủ trở nên mong manh. Đây là dạng mất ngủ khó phục hồi nếu chỉ xử lý ở bề mặt.

Vì sao các cách đối phó tạm thời thường không bền

Bác sĩ Long thấy không ít cô chú anh chị thử đủ cách. Uống trà an thần, nghe nhạc, xem video cho buồn ngủ. Những cách này có thể giúp dễ ngủ hơn trong ngắn hạn.

Nhưng nếu gốc rễ là căng thẳng kéo dài, sinh hoạt sai nhịp, lao lực lâu ngày, thì các biện pháp này chỉ như tắt chuông báo, không xử lý nguyên nhân.

Khi dừng lại, mất ngủ lại quay về, đôi khi còn nặng hơn.

Khi nào cần được thăm khám bài bản

Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tuần, kèm hồi hộp, lo lắng, mệt mỏi ban ngày, giảm khả năng tập trung, thì nên được thăm khám để đánh giá toàn diện.

Việc thăm khám không phải để “gắn bệnh”, mà để loại trừ các nguyên nhân cần can thiệp sớm, đồng thời có hướng chăm sóc phù hợp với thể trạng từng người.

Hiểu đúng thì giấc ngủ mới có cơ hội quay lại

Mất ngủ không phải là lỗi của cơ thể, mà là lời nhắc rằng đã đến lúc cần điều chỉnh. Khi cô chú anh chị hiểu được vì sao mình mất ngủ, quá trình phục hồi sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Bác sĩ Long luôn tin rằng giấc ngủ bền không đến từ sự ép buộc, mà đến từ việc cơ thể được chăm sóc đúng cách, từ gốc rễ.

Nếu cô chú anh chị muốn được bác sĩ Long định hướng cụ thể hơn theo thể trạng và thói quen sinh hoạt của mình, có thể để lại thông tin ở form bên dưới để được hỗ trợ tư vấn một cách phù hợp và an toàn.