Những ngày cận Tết, nhiều cô chú anh chị nói với bác sĩ Long rằng: “Cả ngày thì bận rộn, tối nằm xuống lại không sao ngủ được. Đầu óc cứ quay như chong chóng”.
Tết chưa tới mà người đã mệt, chưa sum họp mà tâm đã rối. Nếu để tình trạng này kéo dài, giấc ngủ không chỉ khó đến hơn, mà cơ thể còn dễ suy nhược ngay trong những ngày đáng lẽ phải vui và khỏe nhất.

Từ góc nhìn của bác sĩ Long, mất ngủ giai đoạn cận Tết không đơn thuần là do “nghĩ nhiều”, mà là sự cộng hưởng của áp lực tinh thần, rối loạn sinh hoạt và sự suy yếu dần của khí huyết nuôi dưỡng thần trí.

Vì sao càng cận Tết, đầu óc càng khó yên?

Trước khi đi vào 5 cách cụ thể, bác sĩ Long muốn cô chú anh chị hiểu rõ một điều: đầu óc không chịu “nghỉ”, là vì cơ thể đang phải gồng gánh quá nhiều thứ cùng lúc.

Những ngày cuối năm, nhiều người:

• Công việc dồn dập, phải chốt sổ, hoàn thành chỉ tiêu.
• Lo chi tiêu, sắm sửa, quà cáp, đối nội đối ngoại.
• Ăn uống thất thường, bữa muộn bữa sớm, nhiều dầu mỡ.
• Thức khuya hơn bình thường để dọn dẹp, chuẩn bị.

Theo Y học cổ truyền, đây là giai đoạn Tâm và Tỳ rất dễ suy. Tâm chủ thần trí, Tỳ chủ sinh khí huyết. Khi Tỳ yếu, khí huyết không đủ nuôi Tâm, thần không yên, đầu óc khó lắng, nằm xuống là suy nghĩ lan man.

Vì vậy, muốn ngủ được, không chỉ là “cố nhắm mắt”, mà cần những cách giúp đầu óc hạ nhiệt, khí huyết dịu lại, thần trí được dẫn về trạng thái nghỉ ngơi.

1. Trước khi ngủ 30 phút, tắt bớt “ồn ào” trong đầu

Cô chú anh chị hay có thói quen vừa nằm xuống vừa cầm điện thoại, lướt tin tức, trả lời nốt vài tin nhắn cho xong việc. Nhưng chính điều này lại khiến não bộ bị kích thích liên tục.

Bác sĩ Long thường ví não bộ giống như một căn phòng. Cả ngày đã có quá nhiều người ra vào, quá nhiều âm thanh. Nếu trước khi ngủ vẫn tiếp tục “mở cửa”, thì rất khó để phòng đó yên tĩnh trở lại.

Cách làm đơn giản:

• Trước giờ ngủ khoảng 30 phút, tắt bớt điện thoại hoặc để xa giường.
• Không xem tin tức tiêu cực, không bàn việc làm ăn lúc khuya.
• Nếu còn việc chưa xong, hãy viết ra giấy, hẹn sáng mai xử lý.

Việc “viết ra” giúp đầu óc hiểu rằng việc đó đã được ghi nhận, không cần phải lặp lại trong suy nghĩ nữa. Đây là cách rất hiệu quả để giảm vòng lặp suy nghĩ khi nằm xuống.

2. Ngồi thả lỏng 5–10 phút, để hơi thở dẫn đầu óc về trạng thái nghỉ

Nhiều cô chú anh chị nghĩ rằng thư giãn là phải tập bài gì đó thật phức tạp. Thực ra, chỉ cần ngồi yên và thở đúng cũng đã là một cách dưỡng thần rất tốt.

Trước khi lên giường, bác sĩ Long khuyên:

• Ngồi trên ghế hoặc mép giường, lưng thẳng vừa phải.
• Hai tay đặt nhẹ lên đùi hoặc bụng dưới.
• Hít vào chậm bằng mũi, cảm nhận bụng dưới phồng nhẹ.
• Thở ra từ từ bằng mũi, để bụng xẹp xuống.

Không cần đếm, không cần ép. Chỉ cần chú ý vào hơi thở. Mỗi lần thở ra, tưởng tượng như đang xả bớt căng thẳng trong đầu xuống đất.

Theo Y học cổ truyền, cách thở này giúp điều hòa khí, làm dịu Tâm, hỗ trợ đưa thần về trạng thái tĩnh. Chỉ 5–10 phút thôi nhưng rất nhiều người cảm nhận rõ đầu nhẹ hơn, suy nghĩ chậm lại.

3. Ngâm chân nước ấm – cách “kéo” đầu óc xuống dưới

Một trong những thói quen bác sĩ Long hay nhắc cô chú anh chị mỗi dịp cuối năm là ngâm chân nước ấm trước khi ngủ.

Vì sao cách này lại hiệu quả?

Theo Đông y, khi đầu óc căng thẳng, khí thường “bốc lên trên”, làm đầu nóng, tim hồi hộp, khó ngủ. Ngâm chân nước ấm giúp dẫn khí huyết đi xuống, làm ấm thận, dịu thần.

Cách ngâm đơn giản:

• Nước ấm vừa phải, không quá nóng.
• Mực nước ngập cổ chân.
• Ngâm khoảng 10–15 phút.

Nếu có điều kiện, cô chú anh chị có thể cho thêm vài lát gừng đập dập hoặc một nắm muối hạt. Không cần cầu kỳ, quan trọng là cảm giác dễ chịu.

Trong lúc ngâm, không nên suy nghĩ công việc. Có thể nhắm mắt, thở chậm hoặc nghe nhạc nhẹ. Rất nhiều người chia sẻ với bác sĩ Long rằng, chỉ cần duy trì thói quen này vài ngày, giấc ngủ đã dễ đến hơn hẳn.

4. Trước khi ngủ, đừng “tự trách mình” quá nhiều

Cận Tết, có một dạng căng thẳng rất âm thầm: tự trách bản thân. Nào là năm nay làm chưa được nhiều, chưa lo đủ cho gia đình, chưa đạt mục tiêu đề ra.

Những suy nghĩ này tưởng là nhỏ, nhưng lại làm Tâm không yên. Bác sĩ Long muốn cô chú anh chị nhớ rằng: cơ thể chỉ có thể nghỉ khi tâm trí được cho phép nghỉ.

Trước khi ngủ, hãy thử:

• Nhìn lại một ngày và chọn ra ít nhất một việc mình đã làm được.
• Tự nhủ: “Hôm nay đến đây là đủ”.
• Cho phép bản thân nghỉ ngơi, không cần hoàn hảo.

Đây không phải là tự ru ngủ, mà là cách giữ cho thần trí không bị dằn vặt. Khi tâm dịu lại, giấc ngủ sẽ đến tự nhiên hơn rất nhiều.

5. Giữ giờ ngủ ổn định, đừng vì cận Tết mà đảo lộn quá mức

Nhiều cô chú anh chị những ngày cuối năm thường thức rất khuya, hôm sớm hôm muộn. Cơ thể vốn có đồng hồ sinh học riêng, khi giờ giấc bị đảo lộn, thần kinh rất khó điều chỉnh lại.

Bác sĩ Long khuyên:

• Cố gắng giữ khung giờ ngủ tương đối ổn định.
• Không thức quá khuya nhiều ngày liền.
• Nếu có việc phải làm muộn, hôm sau nên ngủ bù sớm hơn, không để kéo dài.

Giấc ngủ không phải chỉ tính bằng số giờ, mà còn là nhịp điệu đều đặn. Nhịp này càng ổn định, đầu óc càng dễ thư giãn khi đến giờ nghỉ.

Đầu óc yên thì giấc ngủ mới sâu

Bác sĩ Long gặp rất nhiều cô chú anh chị mất ngủ lâu ngày, nhưng khi điều chỉnh lại thói quen buổi tối, đặc biệt là cách thư giãn đầu óc, giấc ngủ đã cải thiện rõ rệt.

Những ngày cận Tết, ai cũng bận. Nhưng nếu không giữ được giấc ngủ, cơ thể sẽ trả giá bằng mệt mỏi, cáu gắt và suy nhược ngay trong những ngày sum vầy.

Giấc ngủ không phải là thứ phải “giành lấy”, mà là kết quả của một đầu óc được chăm sóc đúng cách.

Nếu cô chú anh chị đang thường xuyên khó ngủ, trằn trọc nhiều đêm liền, ngủ dậy vẫn mệt, hoặc có cảm giác đầu nặng, tim hay hồi hộp, bác sĩ Long khuyên nên lắng nghe cơ thể sớm. Đôi khi đó là dấu hiệu Tâm – Tỳ – Thận đang suy dần, cần được điều chỉnh bài bản hơn.

Cô chú anh chị có thể để lại tình trạng cụ thể của mình, bác sĩ Long sẽ xem xét và chia sẻ hướng chăm sóc phù hợp, giúp giấc ngủ cải thiện một cách an toàn và bền vững hơn trong dịp Tết này.