Nhiều cô chú anh chị mỗi khi thấy khớp gối, khớp tay đau nhức từng đợt thường tặc lưỡi bảo nhau chắc do trái gió trở trời hoặc tuổi già nó thế, rồi cứ thế chịu đựng hoặc mua vài liều thuốc giảm đau về uống cho qua chuyện. Bác sĩ Long thấy rằng nếu chúng ta cứ mãi nhìn vào cái ngọn là cơn đau mà quên mất cái gốc bên trong đang kêu cứu thì chẳng khác nào việc tắt cái đèn báo cháy mà mặc kệ ngọn lửa đang âm thầm thiêu rụi ngôi nhà của mình.

Đau khớp từng đợt không đơn thuần là sự khó chịu nhất thời, nó là một tín hiệu cảnh báo cực kỳ quan trọng về sự suy yếu của hệ thống tạng phủ và sự bế tắc của khí huyết bên trong cơ thể cô chú anh chị.

Đừng lầm tưởng đau khớp chỉ là chuyện của cái khớp

Trong quá trình thăm khám, bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp cô chú anh chị chia sẻ rằng cứ đợt nào làm việc nặng, thức khuya nhiều hoặc căng thẳng là khớp lại bắt đầu biểu tình. Thật ra, khớp chỉ là nơi biểu hiện ra bên ngoài, còn nguyên nhân sâu xa thường nằm ở sự mất cân bằng của hệ thống vận hành bên trong.

Chúng ta thường có thói quen khi đau ở đâu thì chỉ tập trung vào chỗ đó. Thấy khớp sưng đau thì chỉ nghĩ đến việc làm sao cho nó hết sưng, hết đau ngay lập tức. Chính tâm lý này khiến chúng ta dễ sa vào việc lạm dụng các loại thuốc giảm đau cấp tốc. Những loại thuốc này có thể giúp cô chú anh chị thấy dễ chịu ngay, nhưng nó lại vô tình che lấp đi diễn biến thực sự của bệnh và đôi khi còn gây áp lực rất lớn lên dạ dày, gan, thận của chúng ta.

Góc nhìn Y học cổ truyền về những cơn đau khớp bất thường

Để cô chú anh chị dễ hình dung, bác sĩ Long thường ví hệ thống kinh lạc và khí huyết trong cơ thể giống như một mạng lưới giao thông. Khớp xương chính là những nút giao thông quan trọng. Khi sức khỏe tạng phủ suy yếu, đặc biệt là tạng Can và tạng Thận, dòng chảy khí huyết sẽ bị trệ lại.

Trong Y học cổ truyền, Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân (gân). Khi Thận khí kém, xương cốt không được nuôi dưỡng đầy đủ sẽ trở nên giòn và yếu. Khi Can huyết không đủ, gân mạch không được nhu lận sẽ co cứng và khó vận động. Khi gặp các yếu tố bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) xâm nhập vào lúc cơ thể đang yếu, chúng sẽ tụ lại tại các khớp, gây ra tình trạng tắc nghẽn. Cổ nhân có câu Bất thông tắc thống, nghĩa là không thông suốt thì sẽ sinh ra đau đớn.

Những cơn đau từng đợt chính là lúc cơ thể đang cố gắng đấu tranh để khơi thông những điểm tắc nghẽn đó. Nếu chúng ta chỉ lo dập tắt cơn đau mà không bồi bổ tạng phủ, không làm thông kinh lạc thì sớm muộn gì tắc nghẽn cũng sẽ quay trở lại, thậm chí nặng nề hơn.

Sự giao thoa cần thiết giữa Đông y và Tây y

Bác sĩ Long luôn quan niệm rằng không nên phủ định Tây y, mà phải biết vận dụng một cách đúng mực song hành cùng Y học cổ truyền. Tây y rất mạnh trong việc chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cận lâm sàng. Thông qua các kết quả chụp X-quang, MRI hay xét nghiệm chỉ số viêm, chúng ta có thể biết chính xác mức độ thoái hóa, tình trạng viêm nhiễm hay các tổn thương thực thể tại khớp.

Khi đã có cái nhìn rõ ràng về mặt giải phẫu và sinh hóa từ Tây y, việc ứng dụng các bài thuốc và phương pháp trị liệu của Y học cổ truyền sẽ trở nên chính xác và hiệu quả hơn rất nhiều. Chúng ta dùng Tây y để xác định mức độ hư hại và dùng Đông y để phục hồi tận gốc, bồi bổ tạng phủ và cân bằng lại chỉnh thể cơ thể. Đây chính là cách tiếp cận toàn diện mà bác sĩ Long luôn hướng tới cho các bệnh nhân của mình.

Vì sao các mẹo dân gian thường chỉ có tác dụng ngắn hạn

Cô chú anh chị chắc hẳn đã từng nghe hoặc thử qua rất nhiều mẹo như đắp lá, ngâm chân với gừng muối hay uống các loại cây cỏ được truyền tai nhau là chữa bách bệnh về xương khớp. Bác sĩ Long không phủ nhận giá trị của kinh nghiệm dân gian, vì nhiều mẹo trong số đó thực sự có tính ấm, giúp hành khí hoạt huyết tại chỗ nên cô chú anh chị sẽ thấy đỡ đau ngay lúc đó.

Tuy nhiên, vì sao đau vẫn cứ tái lại? Đó là bởi vì những mẹo này thường chỉ tác động được ở phần nông, phần ngọn. Chúng giống như việc cô chú anh chị quét dọn lá khô trên mặt đường nhưng lại không xử lý được đống bùn đất đang tắc nghẽn sâu trong cống rãnh. Nếu tạng Thận vẫn yếu, Can vẫn hư, khí huyết vẫn suy thì chỉ cần một đợt gió lạnh hay một đêm mất ngủ là cơn đau lại bùng phát. Việc lạm dụng các mẹo mà bỏ qua điều trị bài bản đôi khi còn làm mất đi thời điểm vàng để phục hồi khớp xương.

Lối sống giúp nuôi dưỡng khớp xương từ bên trong

Để cải thiện tình trạng đau khớp từng đợt, bên cạnh việc điều trị chuyên môn, bác sĩ Long muốn nhắn nhủ cô chú anh chị cần chú ý đến những thói quen sinh hoạt hàng ngày. Đây chính là nền tảng để cơ thể tự phục hồi.

• Về ăn uống: Cô chú anh chị nên ưu tiên các thực phẩm có tính ấm, dễ tiêu hóa. Hạn chế tối đa đồ ăn lạnh, uống nước đá vì chúng dễ gây co mạch, làm tình trạng tắc nghẽn kinh lạc trầm trọng hơn. Những món ăn như cháo hạt sen, long nhãn hoặc các loại rau xanh đậm sẽ rất tốt cho việc bổ sung dưỡng chất cho xương khớp.
• Về vận động: Đừng vì đau mà nằm yên một chỗ. Vận động nhẹ nhàng như đi bộ ngắn, tập dưỡng sinh hoặc các bài tập co duỗi tại chỗ giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng dính khớp. Tuy nhiên, tuyệt đối không làm việc quá sức hay mang vác nặng khi đang trong đợt đau cấp.
• Về giấc ngủ và tinh thần: Ngủ đủ giấc trước 11 giờ đêm là cách tốt nhất để cơ thể phục hồi Can huyết và Thận tinh. Một tinh thần thoải mái, bớt lo âu cũng giúp hệ thần kinh ổn định, từ đó giảm cảm giác đau đớn.

Những dấu hiệu cô chú anh chị không nên chủ quan

Mặc dù đau khớp là bệnh lý mãn tính thường gặp, nhưng có những dấu hiệu mà bác sĩ Long khuyên cô chú anh chị cần phải đi thăm khám bài bản ngay để loại trừ các biến chứng nguy hiểm:

• Khớp sưng nóng, đỏ rõ rệt và kèm theo sốt toàn thân.
• Cơn đau dữ dội xuất hiện đột ngột vào ban đêm, đau đến mức không thể chạm vào.
• Tình trạng cứng khớp vào buổi sáng kéo dài hơn 1 tiếng đồng hồ.
• Các khớp bị biến dạng, lệch trục hoặc có tiếng lục cục rất lớn khi cử động kèm theo hạn chế vận động rõ rệt.

Việc đi khám sớm sẽ giúp bác sĩ xác định đúng thể bệnh, từ đó có phác đồ điều trị phù hợp, tránh để lại những di chứng đáng tiếc về sau như teo cơ hay biến dạng khớp vĩnh viễn.

Chăm sóc xương khớp không phải là việc của ngày một ngày hai, mà là một hành trình lắng nghe và thấu hiểu cơ thể. Khi chúng ta đối xử tốt với tạng phủ, xương khớp tự khắc sẽ dẻo dai.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của bác sĩ Long đã giúp cô chú anh chị phần nào hiểu rõ hơn về bản chất của những cơn đau khớp từng đợt và có cái nhìn đúng đắn hơn trong việc chăm sóc sức khỏe của mình. Mỗi người có một thể trạng và nguyên nhân gốc rễ khác nhau, nên việc điều trị cũng cần sự cá nhân hóa rất cao.

Để có thể hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe cụ thể của mình cũng như nhận được những lời khuyên phù hợp nhất với thể trạng, cô chú anh chị có thể để lại thông tin ở biểu mẫu bên dưới. Bác sĩ Long sẽ trực tiếp xem xét và tư vấn kỹ lưỡng hơn cho từng trường hợp của cô chú anh chị.