Cô chú anh chị đau xương khớp mãi không dứt, uống đủ thứ thuốc mà vẫn mỏi gối, nặng lưng, đi lại kêu răng rắc? Có khi ngay trong rổ trái cây ở nhà, một quả nhãn nhỏ cũng góp phần vào câu chuyện nuôi dưỡng gân xương, chỉ là trước giờ cô chú anh chị chưa để ý đúng cách.

Vì sao quả nhãn lại liên quan đến xương khớp?

Theo Y học cổ truyền, quả nhãn (long nhãn nhục) có vị ngọt, tính ôn, đi vào hai kinh tâm – tỳ. Hai tác dụng chính là: bổ huyết (giúp sinh thêm “dòng máu tốt”) và ích khí (đỡ mệt, tăng sức). Đồng thời dưỡng tâm an thần – tức là làm cho tinh thần ổn định, bớt lo nghĩ, dễ ngủ hơn.

Long nhãn không đi thẳng vào xương như canxi, mà đi đường vòng: bồi bổ tâm tỳ, sinh khí huyết, từ đó gián tiếp nuôi dưỡng gân cốt. Nhãn thường được phối trong các bài như Quy tỳ thang, Dưỡng tâm thang để vừa giúp cô chú anh chị ăn ngủ tốt hơn, vừa hỗ trợ nuôi dưỡng cơ thể từ bên trong, trong đó có hệ xương khớp.

Về mặt khoa học mà nói, thịt quả nhãn chứa nhiều đường tự nhiên, một lượng vitamin C và các hợp chất chống oxy hóa. Những chất này có thể hỗ trợ mạch máu, miễn dịch và phần nào giúp cơ thể chống lại quá trình lão hóa. Tuy nhiên, nhãn không phải “thuốc thần” trị được mọi loại đau nhức, mà là một thực phẩm – dược liệu nhỏ, góp phần vào bức tranh chăm sóc sức khỏe tổng thể.

Những ai đặc biệt hợp với long nhãn khi hay đau nhức

Không phải ai cũng dùng nhãn theo cùng một cách. Một số nhóm cơ địa sẽ cảm nhận rõ lợi ích hơn khi biết dùng vừa phải và đúng thời điểm:

• Người khí huyết hư: hay mệt, chóng mặt, da xanh, hay quên, ngủ chập chờn, tay chân lạnh, đau nhức tăng khi trời lạnh hoặc đổi gió.
• Người hay lo nghĩ, mất ngủ: nằm xuống mà đầu óc vẫn “chạy”, giấc ngủ nông, dễ giật mình, sáng dậy uể oải, cả người nặng nề.
• Người mới ốm dậy, suy nhược: vừa qua đợt bệnh nặng, sút cân, cơ bắp mềm nhão, bước vài bước đã thấy mỏi chân, lưng dễ đau.

Ở những cô chú anh chị này, long nhãn hỗ trợ theo hướng: bồi bổ tâm tỳ, sinh thêm khí huyết. Khi ăn ngủ tốt hơn, tinh thần dễ chịu hơn, máu nuôi cơ – gân – khớp cũng đầy đặn hơn, từ đó cảm giác đau mỏi thường giảm dần theo thời gian.

Bác sĩ Long thường nhắc: “Đừng chỉ hỏi thuốc gì cho khớp, hãy hỏi thêm làm sao để khí huyết của mình tốt lên”. Khi hiểu được nguyên lý, cô chú anh chị sẽ thấy việc thêm vài trái nhãn vào chế độ ăn không phải chuyện “ăn chơi”, mà là có chủ đích.

Cách dùng quả nhãn để hỗ trợ xương khớp mỗi ngày

Điểm quan trọng nhất là “vừa đủ” và “đúng chỗ”. Nhãn ngọt, dễ ăn, nên nếu không để ý rất dễ… ăn quá tay.

Với người khỏe mạnh, không bệnh nền phức tạp, bác sĩ Long thường khuyên:

• Ngày khoảng 5–10 quả nhãn tươi, hoặc 10–15g long nhãn khô là hợp lý, tùy tuổi và thể trạng.
• Nếu đang suy nhược, đau nhức kéo dài, có thể dùng long nhãn khô nấu cùng hạt sen, táo đỏ, kỷ tử thành món chè dưỡng khí huyết, ăn 2–3 lần/tuần.
• Nên dùng vào buổi sáng hoặc buổi trưa, tránh ăn quá nhiều vào tối muộn vì dễ đầy bụng, khó tiêu, ngủ không sâu.

Một công thức đơn giản cô chú anh chị có thể thử:

Hạt sen 20g + long nhãn 15g + 3–5 quả táo đỏ + kỷ tử 10g.

Rửa sạch, ninh nhỏ lửa tới khi hạt sen mềm, thêm chút đường phèn vừa miệng.

Ăn ấm, 2–3 lần/tuần, nhất là những hôm thời tiết thay đổi, cơ thể uể oải, đau mỏi tăng.

Món này không chỉ giúp dưỡng tâm, dễ ngủ hơn, mà còn là cách “bồi đắp” khí huyết nhẹ nhàng, từ từ, hỗ trợ cho người đau xương khớp lâu ngày. Tất nhiên, phải kết hợp với vận động phù hợp: đi bộ, xoay khớp, tập dưỡng sinh, giữ ấm khớp gối, cổ chân, cột sống… thì hiệu quả mới rõ.

Đây cũng là kiểu chăm sóc mà bác sĩ Y học cổ truyền thế hệ mới như bác sĩ Long luôn hướng tới: kết hợp dược liệu, chế độ ăn, tập luyện và cả yếu tố tinh thần, chứ không phụ thuộc duy nhất vào thuốc.

Những trường hợp cần thận trọng với quả nhãn

Dù long nhãn có nhiều mặt lợi, nhưng không phải ai cũng nên dùng nhiều. Một số trường hợp cần đặc biệt lưu ý:

• Cô chú anh chị có cơ địa nhiệt: hay nóng trong, nổi mụn, táo bón, tiểu buốt, lưỡi đỏ, khát nước nhiều… Nếu ăn quá nhiều nhãn tươi rất dễ khó chịu hơn. Nên ưu tiên dùng long nhãn khô nấu chín, lượng ít, theo dõi phản ứng cơ thể.
• Người bị tiểu đường, béo phì, rối loạn chuyển hóa: nhãn chứa khá nhiều đường, dùng nhiều sẽ làm khó kiểm soát đường huyết và cân nặng. Nhóm này nếu muốn dùng nên trao đổi kỹ với bác sĩ điều trị trực tiếp và chỉ dùng lượng rất nhỏ.
• Người đang đầy bụng, khó tiêu, ợ chua, viêm dạ dày cấp: giai đoạn này hệ tiêu hóa đang yếu, việc nạp thêm nhiều đồ ngọt dễ làm tình trạng nặng hơn.
• Người đang trong đợt đau khớp cấp, sưng nóng đỏ nhiều: lúc này nên ưu tiên chế độ ăn nhẹ, giảm đường, hạn chế thực phẩm gây viêm. Long nhãn có thể để dành dùng lại khi tình trạng đã ổn định.

Nguyên tắc của bác sĩ Long là: bất kỳ thực phẩm – dược liệu nào cũng có “mặt phải, mặt trái”. Dùng đúng người, đúng lúc là hỗ trợ; dùng sai người, sai lúc là gánh nặng thêm cho cơ thể.

Giữ xương khớp khỏe không chỉ nằm ở một trái nhãn

Nếu chỉ ăn nhãn mà mong hết đau xương khớp thì rất khó. Điều bác sĩ Long mong cô chú anh chị nhìn thấy là bức tranh lớn hơn: xương khớp khỏe là kết quả của khí huyết đầy đủ, giấc ngủ sâu, tinh thần ổn định, cân nặng hợp lý, khớp được vận động đều, không lạnh, không quá tải.

Bác sĩ Long chỉ có một lời dặn nhẹ nhàng: cô chú anh chị đừng đợi khớp đau quá mới chăm, hãy nuôi dưỡng gân xương từng ngày, từ những lựa chọn rất nhỏ – một bát chè long nhãn vừa phải, một buổi đi bộ thay vì ngồi lì xem điện thoại, một đêm ngủ sớm hơn nửa tiếng.

Nếu cô chú anh chị đang đau xương khớp kéo dài, đã dùng nhiều cách nhưng chưa thấy yên tâm, hãy để lại thông tin ở form bên dưới hoặc nhắn cho bác sĩ Long để được tư vấn kỹ hơn về thể trạng, cơ địa, bệnh nền và cách kết hợp Đông – Tây y, dược liệu và lối sống sao cho phù hợp với chính mình.