Có một thực tế bác sĩ Long gặp rất nhiều trong phòng khám: cô chú anh chị đi chụp phim thấy ghi “thoát vị L5” là bắt đầu hoang mang, lo sợ, mất ăn mất ngủ. Có người vừa đau lưng đã nghĩ ngay đến mổ. Có người uống thuốc giảm đau liên tục, miễn sao hết đau là được.

Nhưng nếu nhìn dưới góc độ Đông y, thì thoát vị L5 không phải câu chuyện của một cái đĩa đệm “bị hỏng”, mà là hệ quả của cả một quá trình cơ thể suy yếu, mất cân bằng kéo dài. Hiểu đúng bản chất này, cách chăm sóc và phục hồi sẽ hoàn toàn khác.

Bài viết này, bác sĩ Long chia sẻ một cách chậm rãi và rõ ràng những nguyên tắc cốt lõi trong Đông y khi tiếp cận thoát vị L5, để cô chú anh chị bớt hoang mang, biết cách chăm sóc đúng và chủ động hơn với sức khỏe cột sống của mình.

Thoát vị L5 nhìn từ góc độ Đông y không chỉ là bệnh của xương

Trong Tây y, L5 là đốt sống thắt lưng chịu lực lớn nhất. Khi đĩa đệm phình hoặc thoát ra ngoài, nó chèn ép rễ thần kinh, gây đau lưng, đau lan xuống mông, đùi, thậm chí tê chân.

Còn trong Đông y, đau vùng thắt lưng được xếp vào phạm trù “yêu thống”. Đông y không nhìn riêng cái đĩa đệm, mà nhìn toàn bộ hệ thống nâng đỡ và nuôi dưỡng cột sống.

Bác sĩ Long thường giải thích với cô chú anh chị bằng một hình ảnh rất đời: cột sống giống như cột nhà, còn khí huyết, gân cơ, tạng phủ giống như nền móng và hệ thống dầm đỡ. Cột có bền hay không, không chỉ do bản thân cây cột, mà do cả nền móng bên dưới.

Ba yếu tố cốt lõi Đông y quan tâm khi nói đến L5

• Thận khí: Thận trong Đông y chủ xương, sinh tủy. Thắt lưng là phủ của thận. Thận yếu thì lưng dễ đau, dễ tổn thương.
• Khí huyết: Khí huyết lưu thông kém thì nuôi dưỡng đĩa đệm, gân cơ không đủ, dễ sinh đau và thoái hóa.
• Phong – hàn – thấp: Lạnh, ẩm, gió xâm nhập khi cơ thể suy yếu làm cơn đau nặng hơn, dai dẳng hơn.

Vì vậy, Đông y không tách thoát vị L5 thành một “cục bệnh” riêng lẻ, mà xem đó là biểu hiện bên ngoài của sự suy giảm từ bên trong.

Vì sao nhiều người đau L5 kéo dài dù đã uống thuốc?

Cô chú anh chị để ý sẽ thấy, rất nhiều trường hợp uống thuốc giảm đau thì đỡ, nhưng dừng thuốc là đau lại. Có người tiêm, có người đắp, có người xoa bóp, nhưng hiệu quả không bền.

Lý do nằm ở chỗ: phần lớn các biện pháp này mới tác động vào “ngọn”, tức là làm dịu cơn đau, giảm viêm, giãn cơ tạm thời. Trong khi đó, Đông y cho rằng gốc bệnh nằm ở thận khí suy, khí huyết kém lưu thông và lối sống làm tổn thương lưng mỗi ngày.

Giống như một con sông bị bồi lắng từ thượng nguồn. Múc bùn ở hạ lưu thì nước có thể trong một lúc, nhưng nếu không xử lý từ đầu nguồn, bùn vẫn tiếp tục trôi về.

Nguyên tắc số 1: Phục hồi từ gốc – lấy thận làm trung tâm

Trong Đông y, khi chăm sóc và phục hồi thoát vị L5, nguyên tắc đầu tiên là củng cố thận khí. Đây không phải là chuyện “bổ thận” theo kiểu truyền miệng, mà là nuôi dưỡng nền tảng của xương khớp.

Thận khỏe thì xương chắc, tủy đầy, gân cơ dẻo dai. Ngược lại, thận suy thì lưng yếu, dễ đau, dễ tái phát.

Những biểu hiện thận khí suy thường đi kèm thoát vị L5

• Đau lưng tăng khi trời lạnh, về đêm hoặc sáng sớm
• Mỏi lưng khi đứng lâu, ngồi lâu
• Ngủ không sâu, tiểu đêm, người nhanh mệt

Khi nhìn tổng thể như vậy, việc chăm sóc không thể chỉ tập trung vào lưng, mà cần điều chỉnh cả sinh hoạt, nghỉ ngơi, ăn uống để thận có điều kiện phục hồi.

Nguyên tắc số 2: Thông kinh hoạt lạc – nuôi dưỡng đĩa đệm bằng khí huyết

Đĩa đệm không có mạch máu nuôi trực tiếp. Nó sống nhờ sự khuếch tán dưỡng chất từ khí huyết xung quanh. Khi khí huyết ứ trệ, đĩa đệm dễ thoái hóa, mất đàn hồi.

Đông y đặc biệt coi trọng việc làm cho khí huyết lưu thông đều đặn, mềm mại, không ứ trệ.

Bác sĩ Long thường ví khí huyết giống như dòng điện. Dòng điện yếu thì thiết bị hoạt động chập chờn. Khí huyết yếu thì lưng đau âm ỉ, dai dẳng.

Cách hỗ trợ lưu thông khí huyết theo nguyên tắc Đông y

• Vận động nhẹ nhàng, đều đặn, tránh bất động quá lâu
• Giữ ấm vùng thắt lưng, tránh để lạnh ngấm sâu
• Xoa bóp, bấm huyệt đúng cách để khai thông kinh lạc

Điều quan trọng là làm đều và vừa sức, không nóng vội, không ép cơ thể.

Nguyên tắc số 3: Tránh làm tổn thương thêm trong sinh hoạt hàng ngày

Nhiều cô chú anh chị điều trị rất tích cực, nhưng chỉ cần một vài thói quen sai lặp đi lặp lại mỗi ngày là công sức coi như đổ sông.

Đông y rất coi trọng “dưỡng” – tức là nuôi dưỡng và bảo vệ cơ thể trong sinh hoạt.

Những thói quen cần đặc biệt lưu ý với thoát vị L5

• Không ngồi một tư thế quá lâu, nhất là ngồi cúi lưng
• Hạn chế bê nặng, xoay người đột ngột
• Tránh nằm nệm quá mềm làm lưng võng xuống
• Giữ ấm lưng khi ngủ và khi trời lạnh

Những điều này nghe rất đơn giản, nhưng lại quyết định rất lớn đến tốc độ phục hồi.

Nguyên tắc số 4: Ăn uống để nuôi xương khớp, không phải để “chữa đau”

Đông y không xem ăn uống là thuốc chữa bệnh cấp tốc, mà là cách nuôi dưỡng lâu dài.

Với thoát vị L5, ăn uống cần hướng tới hai mục tiêu: không làm nặng thêm tình trạng viêm đau và hỗ trợ thận khí, khí huyết.

• Ăn đúng giờ, tránh ăn quá muộn vào buổi tối
• Hạn chế đồ lạnh, nước đá, nhất là khi đang đau lưng
• Ưu tiên món ăn ấm, dễ tiêu, nấu chín kỹ

Ăn uống đúng không làm hết đau ngay, nhưng là nền tảng để cơ thể phục hồi bền.

Nguyên tắc số 5: Kiên trì và đúng nhịp, không nóng vội

Thoát vị L5 không hình thành trong vài ngày, nên phục hồi cũng không thể tính bằng vài hôm. Đông y coi trọng sự điều chỉnh từ từ, từng lớp, từng tầng.

Cô chú anh chị càng nóng vội, càng dễ chọn những biện pháp mạnh, nhưng lại bỏ qua việc nuôi dưỡng nền tảng.

Bác sĩ Long luôn nhắc: điều trị xương khớp giống như sửa nhà cũ. Muốn bền, phải gia cố móng, gia cố khung, rồi mới tính đến phần hoàn thiện.

Thông điệp bác sĩ Long muốn gửi tới cô chú anh chị

Thoát vị L5 không phải là dấu chấm hết cho vận động và chất lượng sống. Nhưng nó là lời nhắc rất rõ rằng cơ thể đang cần được chăm sóc nghiêm túc hơn, đúng cách hơn.

Khi hiểu đúng bản chất theo Đông y, cô chú anh chị sẽ bớt sợ hãi, bớt chạy theo những giải pháp ngắn hạn, và biết cách lắng nghe cơ thể mình.

Nếu cô chú anh chị muốn được định hướng chăm sóc và phục hồi phù hợp với thể trạng riêng của mình, có thể để lại thông tin ở phần bên dưới. Bác sĩ Long sẽ chia sẻ kỹ hơn theo từng trường hợp cụ thể, một cách bài bản và an toàn.