Trời lạnh một chút là khớp nhức nhiều hơn – đây là tình trạng bác sĩ Long gặp quanh năm mỗi khi thời tiết đổi mùa. Không phải vì lớn tuổi mới đau, mà do lạnh làm khí huyết co lại, tân dịch trong khớp kém lưu thông. Bác sĩ Long viết bài này để cô chú anh chị biết cách tự chăm xương khớp ngay tại nhà – nhẹ nhàng mà hiệu quả.

Vì sao mùa lạnh khiến xương khớp đau hơn?

Trong Y học cổ truyền, lạnh thuộc tính hàn. Khi hàn xâm nhập vào kinh lạc, khí huyết bị “thắt lại”, khiến khớp kém trơn tru, tân dịch khó nuôi dưỡng. Tây y cũng có lý giải tương tự: nhiệt độ thấp làm mô liên kết co lại, dịch khớp đặc hơn, khả năng đàn hồi của cơ và dây chằng giảm – tất cả khiến khớp dễ đau hơn.

Nếu cô chú anh chị vốn đã có thoái hóa khớp, viêm khớp, thoát vị, hoặc thận – tỳ hư (theo YHCT) thì cơn đau sẽ tăng mạnh khi lạnh về.

15 cách giảm đau xương khớp mùa lạnh hiệu quả và dễ áp dụng

1. Duy trì vận động mỗi ngày

Khớp muốn khỏe thì phải được “bôi trơn” bằng chuyển động. Khi cô chú anh chị vận động nhẹ nhàng, cơ thể tăng tiết dopamine – chất giúp giảm cảm giác đau. Mỗi tuần nên duy trì 150 phút vận động: đi bộ, đạp xe nhẹ, yoga, khí công hoặc bơi nước ấm để cơ khớp được thư giãn.

2. Kéo giãn khớp trước khi đi lại

Mùa lạnh, cơ cứng và chậm đáp ứng hơn. Trước khi ra ngoài hoặc tập thể dục, hãy dành 3–5 phút xoay khớp cổ tay, cổ chân, gập gối, xoay vai. Kéo giãn giúp làm ấm cơ – khớp, hạn chế chấn thương rất tốt.

3. Xoa bóp – massage

Xoa bóp giúp mềm cơ, tăng lưu thông máu, giảm căng và giảm đau rất hiệu quả. Cô chú anh chị có thể dùng tay hoặc dầu nóng nhẹ massage quanh vùng đau 5–10 phút mỗi buổi tối để khớp dễ chịu hơn.

4. Châm cứu

Châm cứu là phương pháp YHCT giúp khai thông kinh lạc, đưa khí huyết lưu thông đều. Khi khí huyết thông thì đau giảm tự nhiên. Với người hay đau vai gáy, đau thắt lưng, thoái hóa gối – châm cứu đáp ứng rất tốt, nhất là vào mùa lạnh.

5. Chườm nóng

Lạnh gây co cơ, co mạch. Chườm ấm giúp nới lỏng mô mềm, tăng tuần hoàn, giảm đau nhanh. Cô chú anh chị có thể dùng túi chườm hoặc khăn ấm áp nhẹ lên vùng lưng, gối, cổ gáy 15–20 phút.

6. Tắm hoặc ngâm mình nước ấm

Một cách rất dễ chịu để giảm đau khớp. Nước ấm giúp cơ thể thả lỏng, khớp linh hoạt hơn. Nếu có thể, cô chú anh chị có thể pha một chút tinh dầu thảo dược để tăng hiệu quả thư giãn.

7. Thuốc giảm đau – chống viêm (nếu thật sự cần)

Thuốc Tây có thể giúp giảm đau nhanh nhưng dễ gây tác dụng phụ nếu lạm dụng. Nếu dùng, cô chú anh chị phải dùng liều thấp – thời gian ngắn và tuyệt đối theo hướng dẫn của bác sĩ, nhất là người có bệnh dạ dày, tim mạch, thận.

8. Bổ sung dưỡng chất tự nhiên hỗ trợ khớp

Nhiều người sợ dùng thuốc Tây nên chuyển sang bổ sung dưỡng chất từ thiên nhiên. Các dưỡng chất thường giúp giảm viêm – tăng đàn hồi khớp như collagen type 2, sụn vi cá, tinh chất nghệ, chondroitin, membrane trứng… Tuy không thay thế thuốc nhưng có thể hỗ trợ giảm đau khá tốt.

9. Uống đủ nước

Khớp được nuôi bởi dịch khớp. Khi cơ thể thiếu nước, dịch khớp đặc lại khiến khớp dễ đau hơn. Cô chú anh chị nên uống đủ nước ấm trong ngày, hạn chế nước lạnh. Một tách trà gừng hoặc nước hầm xương ấm cũng giúp khớp được nuôi dưỡng tốt.

10. Giữ ấm cơ thể và nhất là vùng khớp yếu

Gió lạnh có thể làm cơn đau tăng gấp đôi. Cô chú anh chị nên mang áo ấm, găng tay, tất dày, khăn quàng cổ. Đặc biệt, khớp gối và vùng thắt lưng cần được giữ ấm tối đa để tránh khí hàn xâm nhập.

11. Bổ sung vitamin D

Vitamin D giúp xương chắc, khớp bền. Mùa đông ít nắng nên cơ thể dễ thiếu. Cô chú anh chị có thể bổ sung qua thực phẩm như cá hồi, trứng, nấm hoặc theo liều bác sĩ hướng dẫn.

12. Chế độ dinh dưỡng chống viêm

Ăn uống tốt sẽ giảm viêm khớp rõ rệt. Nên ưu tiên:

• Rau xanh, trái cây giàu vitamin.
• Cá béo chứa omega-3.
• Dầu ô liu, hạt óc chó, hạnh nhân.
• Ngũ cốc nguyên hạt.

Hạn chế tối đa thức ăn nhanh, đồ chiên rán, nhiều đường, nhiều muối – vì chúng làm tăng viêm và làm khớp đau hơn.

13. Dùng băng hoặc nẹp bảo vệ khớp

Nẹp hoặc băng thun giúp cố định khớp, giảm va chạm, cho khớp thời gian nghỉ ngơi. Tuy nhiên cần lựa chọn loại phù hợp và dùng đúng hướng dẫn để không làm khớp cứng thêm.

14. Kiểm soát cân nặng

Thừa cân làm khớp gối và cột sống “cõng” gấp đôi trọng lượng. Cân nặng càng cao thì khớp càng đau. Cô chú anh chị nên điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện để giữ BMI an toàn, giảm tải trọng cho khớp.

15. Chọn giày phù hợp

Mùa lạnh mưa gió, đường trơn dễ té ngã. Một đôi giày chắc chắn, ôm chân và đế chống trượt sẽ giúp bảo vệ khớp cổ chân – gối rất tốt.

Lưu ý quan trọng bác sĩ Long muốn nhắn nhủ

Đau khớp mùa lạnh đa phần liên quan đến:

• Thoái hóa khớp.
• Viêm khớp.
• Khí huyết kém lưu thông (theo YHCT).
• Thận – tỳ hư làm khớp không được nuôi dưỡng.

Nếu cơn đau kéo dài, sưng nóng đỏ, hoặc ảnh hưởng tới vận động, cô chú anh chị nên đi kiểm tra. Càng để lâu, khớp càng mất cấu trúc và khó phục hồi.

“Khớp giống như bản lề cửa. Không chăm sóc thì lâu ngày sẽ cứng – kêu – rồi hỏng.” – bác sĩ Long

Lời dặn cuối cùng của bác sĩ Long

Mùa lạnh khó chịu là vậy nhưng nếu hiểu đúng và chăm đúng, khớp vẫn có thể linh hoạt, cơ thể vẫn có thể nhẹ nhàng mỗi sáng thức dậy. Cô chú anh chị không cần làm gì quá cầu kỳ – chỉ cần vận động nhẹ, giữ ấm, ăn uống điều độ, chăm xoa bóp và lắng nghe cơ thể mỗi ngày.

Nếu cô chú anh chị đang đau nhiều, đau lâu ngày, hoặc muốn bác sĩ Long xem kỹ xem khớp đang viêm, thoái hóa hay do hàn thấp – cứ để lại thông tin ở form bên dưới. Bác sĩ Long sẽ tư vấn tận tâm để cô chú anh chị có hướng chăm sóc phù hợp nhất với cơ địa của mình.