Cô chú anh chị có bao giờ vừa đặt lưng xuống giường thì trong ngực đã đánh “thình thịch”, người bồn chồn, đầu óc tỉnh như ban ngày, càng cố ngủ lại càng khó ngủ không? Nhiều người gọi đây là chứng tim đập nhanh, hồi hộp gây mất ngủ. Trong y học cổ truyền, tình trạng này thường liên quan đến Tâm không được nuôi dưỡng đầy đủ, khiến Thần không có nơi nương tựa.

Bác sĩ Long thường ví Tâm giống như ngọn đèn trong nhà, còn huyết giống như dầu nuôi đèn. Khi dầu đầy đủ, ngọn đèn cháy ổn định, lòng người yên và giấc ngủ dễ đến. Khi huyết suy, ngọn đèn chập chờn, cơ thể dễ xuất hiện hồi hộp, hay quên, lo âu, ngủ chập chờn và thường xuyên tỉnh giấc.

Món tim heo hấp cách thủy với hạt sen là một món ăn dưỡng sinh quen thuộc, có thể hỗ trợ bổ dưỡng Tâm huyết, kiện Tỳ và an Thần đối với một số trường hợp cơ thể suy nhược, hay hồi hộp, ăn ngủ kém. Tuy nhiên, đây là món ăn hỗ trợ, không phải thuốc điều trị rối loạn nhịp tim hay bệnh tim mạch.

Tim đập nhanh, hồi hộp gây mất ngủ được lý giải thế nào trong Đông y?

Theo y học cổ truyền, Tâm có chức năng chủ huyết mạch và tàng Thần. Nói một cách gần gũi, Tâm vừa giúp vận hành khí huyết, vừa liên quan mật thiết đến tinh thần, cảm xúc và giấc ngủ.

Khi Tâm huyết đầy đủ, Thần được nuôi dưỡng, con người thường cảm thấy bình tĩnh, đầu óc sáng suốt và ngủ tương đối yên. Ngược lại, khi Tâm huyết hư hoặc Tâm Tỳ lưỡng hư, cô chú anh chị có thể gặp các biểu hiện như:

• Tim đập nhanh hoặc cảm giác hồi hộp khi nằm nghỉ.
• Khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu, dễ tỉnh giữa đêm.
• Hay giật mình, ngủ nhiều mộng, thức dậy thấy mệt.
• Ăn uống kém, bụng yếu, người thiếu sức.
• Da nhợt, môi nhạt, chóng mặt hoặc hay quên.
• Dễ lo lắng, suy nghĩ miên man, tinh thần không yên.

Tình trạng này giống như một chiếc máy bơm phải hoạt động khi nguồn điện lúc mạnh lúc yếu. Máy vẫn chạy nhưng không đều, phát ra tiếng động và khó vận hành ổn định. Muốn cơ thể yên lại, chúng ta không chỉ tìm cách “ép ngủ” mà còn cần chăm sóc khí huyết, Tỳ vị và tinh thần.

Những thể bệnh thường gặp

Tâm huyết hư: Thường gặp ở người suy nhược, phụ nữ sau sinh, người lớn tuổi hoặc người làm việc căng thẳng kéo dài. Biểu hiện nổi bật là hồi hộp, chóng mặt, da nhợt, hay quên và mất ngủ.

Tâm Tỳ lưỡng hư: Người bệnh thường vừa mất ngủ, hồi hộp, vừa ăn kém, đầy bụng, mệt mỏi và thiếu sức. Tỳ không vận hóa tốt thì nguồn sinh khí huyết bị suy giảm, lâu ngày Tâm cũng không được nuôi dưỡng.

Âm hư hỏa vượng: Có thể xuất hiện hồi hộp kèm nóng trong, bốc hỏa, khô miệng, đổ mồ hôi trộm và lòng bàn tay chân nóng. Trường hợp này không nên chỉ dựa vào món ăn bổ dưỡng mà cần được thầy thuốc phân biệt thể bệnh cụ thể.

Vì sao tim heo và hạt sen thường được kết hợp trong món ăn dưỡng Tâm?

Trong kinh nghiệm ẩm thực dưỡng sinh, tim heo và hạt sen được phối hợp nhằm tạo thành món ăn vừa có chất dinh dưỡng, vừa tương đối dễ dùng đối với người cơ thể suy nhược. Tuy vậy, bác sĩ Long lưu ý rằng nguyên tắc “ăn gì bổ nấy” chỉ nên hiểu theo kinh nghiệm dân gian, không nên suy diễn rằng ăn tim heo có thể chữa khỏi bệnh tim.

Công dụng của hạt sen theo y học cổ truyền

Hạt sen, còn gọi là liên nhục, có vị ngọt, tính bình, thường được nhắc đến với công năng bổ Tỳ, dưỡng Tâm, ích Thận và an Thần. Hạt sen đặc biệt phù hợp trong các món ăn dành cho người ăn uống kém, cơ thể mệt mỏi, hay lo nghĩ và ngủ không yên.

Cô chú anh chị có thể hình dung Tỳ vị giống như căn bếp của cơ thể. Bếp hoạt động tốt thì thức ăn mới được chuyển hóa thành khí huyết để nuôi dưỡng toàn thân. Hạt sen vừa hỗ trợ “chăm bếp”, vừa giúp Tâm Thần được thư giãn nên thường xuất hiện trong các món cháo, canh và món hấp dành cho người mất ngủ.

Giá trị dinh dưỡng của tim heo

Tim heo cung cấp chất đạm, sắt, vitamin nhóm B và một số khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Khi được làm sạch, chế biến chín kỹ và dùng với lượng vừa phải, tim heo có thể góp phần bổ sung dinh dưỡng cho người ăn uống kém hoặc đang trong giai đoạn hồi phục sức khỏe.

Tuy nhiên, tim heo thuộc nhóm nội tạng động vật, có hàm lượng cholesterol đáng lưu ý. Người bị rối loạn mỡ máu, bệnh mạch vành, tăng huyết áp, béo phì, gout hoặc bệnh thận không nên tự ý ăn thường xuyên.

Cách làm tim heo hấp cách thủy với hạt sen

Nguyên liệu cần chuẩn bị

• Tim heo: 1 quả nhỏ, khoảng 250–300g.
• Hạt sen tươi: 50–70g; nếu dùng hạt sen khô, lấy khoảng 30–40g.
• Gừng tươi: 3–4 lát mỏng.
• Hành tím: 1 củ nhỏ.
• Gia vị: một lượng vừa phải.
• Nước sạch: khoảng 150–200ml.

Cô chú anh chị nên chọn tim heo còn tươi, màu đỏ tự nhiên, bề mặt đàn hồi, không có mùi lạ. Hạt sen nên chọn loại không mốc, không đổi màu và không có mùi hôi dầu.

Cách sơ chế tim heo để bớt mùi

1. Bổ đôi tim heo, loại bỏ phần máu đông và các mạch máu lớn bên trong.
2. Rửa tim dưới vòi nước sạch, bóp nhẹ để loại bỏ máu còn sót.
3. Có thể rửa nhanh với một ít gừng giã hoặc nước muối loãng, sau đó tráng lại thật sạch.
4. Thái tim thành miếng vừa ăn hoặc để nguyên miếng tùy sở thích.

Không nên ngâm nội tạng quá lâu trong nước muối đậm đặc. Làm như vậy không giúp món ăn sạch hơn đáng kể mà còn có thể khiến thịt bị mặn, dai và mất vị tự nhiên.

Các bước hấp cách thủy

1. Hạt sen tươi bỏ tâm sen nếu cô chú anh chị không muốn món ăn có vị đắng. Hạt sen khô nên ngâm mềm trước khi nấu.
2. Cho tim heo, hạt sen, gừng và hành tím vào một bát sứ chịu nhiệt.
3. Thêm khoảng 150–200ml nước, nêm gia vị nhạt vừa ăn.
4. Đặt bát vào nồi hấp, đậy kín và hấp cách thủy trong khoảng 45–60 phút.
5. Kiểm tra để bảo đảm tim heo đã chín hoàn toàn, hạt sen mềm bở rồi mới sử dụng.

Hấp cách thủy giống như cách mình nấu món ăn bằng hơi ấm chậm rãi, không để lửa tác động trực tiếp. Nhờ vậy, nguyên liệu chín mềm, nước ngọt tự nhiên được giữ lại và người có Tỳ vị yếu cũng dễ ăn hơn so với món chiên xào nhiều dầu mỡ.

Cách ăn tim heo hấp hạt sen để hỗ trợ giấc ngủ

Cô chú anh chị có thể dùng món này vào bữa trưa hoặc bữa tối sớm, tốt nhất trước giờ đi ngủ ít nhất 2–3 tiếng. Không nên ăn một bát lớn sát giờ nằm vì hệ tiêu hóa còn phải làm việc, bụng đầy cũng khiến giấc ngủ khó đến.

Mỗi lần chỉ nên dùng một khẩu phần vừa phải, khoảng 80–100g tim heo đã chế biến. Không nhất thiết phải ăn cả quả tim trong một bữa và cũng không nên dùng liên tục hằng ngày. Với người khỏe mạnh, có thể dùng khoảng 1 lần mỗi tuần trong một chế độ ăn đa dạng.

Món ăn sẽ phù hợp hơn khi kết hợp với những thói quen giúp Tâm Thần được yên:

• Ăn tối vừa đủ, hạn chế món cay nóng và nhiều dầu mỡ.
• Không uống cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực vào buổi chiều tối.
• Tắt điện thoại, tivi và các nội dung kích thích trước giờ ngủ.
• Ngâm chân nước ấm hoặc tập thở chậm trong 5–10 phút.
• Duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối cố định.

Bác sĩ Long vẫn thường nói, một món ăn tốt giống như người phụ bếp tận tâm, có thể giúp căn bếp vận hành thuận lợi hơn. Nhưng để cả căn nhà yên ổn, cô chú anh chị còn phải sắp xếp lại giờ giấc, cảm xúc, vận động và cách nghỉ ngơi.

Ai không nên tự ý dùng món tim heo hấp hạt sen thường xuyên?

Món ăn này không phù hợp để sử dụng thường xuyên cho tất cả mọi người. Cô chú anh chị cần thận trọng nếu đang có một trong các tình trạng sau:

• Rối loạn mỡ máu, cholesterol cao hoặc xơ vữa động mạch.
• Bệnh mạch vành, tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
• Tăng huyết áp chưa được kiểm soát ổn định.
• Thừa cân, béo phì hoặc gan nhiễm mỡ.
• Tăng acid uric máu hoặc bệnh gout.
• Bệnh thận cần hạn chế đạm, kali hoặc phospho.
• Đầy bụng, tiêu hóa kém hoặc đang tiêu chảy.
• Dị ứng với bất kỳ nguyên liệu nào của món ăn.

Người đang dùng thuốc tim mạch, thuốc chống đông, thuốc điều trị huyết áp hoặc thuốc rối loạn nhịp tim không được tự ý ngừng thuốc để chuyển sang dùng món ăn dân gian.

Tim đập nhanh và hồi hộp khi nào cần đi khám ngay?

Hồi hộp có thể xuất hiện do mất ngủ, lo âu, dùng nhiều cà phê hoặc cơ thể suy nhược. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể liên quan đến rối loạn nhịp tim, bệnh tuyến giáp, thiếu máu, hạ đường huyết hoặc bệnh tim mạch.

Cô chú anh chị cần đến cơ sở y tế sớm nếu tim đập nhanh kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc kèm theo:

• Đau, tức hoặc đè nặng vùng ngực.
• Khó thở, thở hụt hơi hoặc tím tái.
• Chóng mặt nhiều, choáng váng hoặc ngất.
• Vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, cơ thể lả đi.
• Nhịp tim rất nhanh, rất chậm hoặc rõ ràng không đều.
• Yếu liệt tay chân, méo miệng hoặc nói khó.

Trong những trường hợp này, cô chú anh chị không nên chờ món ăn phát huy tác dụng. Việc cần làm là được kiểm tra nhịp tim, huyết áp và các nguyên nhân liên quan càng sớm càng tốt.

Muốn cải thiện mất ngủ cần điều trị đúng thể bệnh

Tim heo hấp cách thủy với hạt sen có thể là một món ăn bổ dưỡng, hỗ trợ dưỡng Tâm, kiện Tỳ và an Thần cho người suy nhược phù hợp. Nhưng mất ngủ và hồi hộp không phải ai cũng có chung một nguyên nhân.

Có người mất ngủ do Tâm huyết hư, có người do Tâm Tỳ lưỡng hư, nhưng cũng có người do Can hỏa vượng, đàm nhiệt, âm hư hoặc Tâm Thận bất giao. Cùng là khó ngủ, nhưng nếu dùng một cách giống nhau cho tất cả thì chẳng khác nào thấy cây héo là cứ đổ thật nhiều nước, trong khi có cây héo vì thiếu nước, có cây lại héo vì úng rễ.

Vì vậy, nếu tình trạng tim đập nhanh, hồi hộp và mất ngủ kéo dài, cô chú anh chị nên được thăm khám để phân biệt rõ thể bệnh, đồng thời loại trừ các nguyên nhân tim mạch, nội tiết hoặc thần kinh. Thông tin trong bài chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị trực tiếp.

Xem thêm các bài viết cùng chủ đề

• 7 thể mất ngủ theo Đông y và cách nhận biết
• Cách dùng tim sen hỗ trợ mất ngủ an toàn
• Mất ngủ do căng thẳng, suy nghĩ nhiều kèm hồi hộp
• Mất ngủ kèm nóng trong người: Hiểu đúng gốc rễ
• Sâm đại hành hỗ trợ bổ huyết, an thần và ngủ ngon

Dành cho những ai đã mệt
vì mất ngủ quá lâu

Không phải ai mất ngủ cũng cần dùng thuốc ngay.
Nhưng cũng không phải ai mất ngủ cũng nên tự chịu đựng.

• Được bác sĩ Long xem lại toàn bộ biểu hiện mất ngủ (giờ ngủ, thời điểm tỉnh, cảm giác khi thức dậy, thuốc đã từng dùng...)
• Được xác định thể mất ngủ theo YHCT (Tâm – Can – Tỳ – Thận đang lệch ở đâu)
• Được gợi ý hướng điều chỉnh phù hợp với thể trạng hiện tại, không vội vàng
• Biết rõ mình đang ở mức độ nào: còn dưỡng được hay đã cần can thiệp nghiêm túc

Bác sĩ Trần Hải Long - gần 20 năm điều trị các bệnh lý mất ngủ, suy nhược, thận - thần kinh theo Y học cổ truyền

• Không dùng một đơn thuốc cho tất cả
• Không ép cai thuốc ngủ ngay
• Không điều trị khi chưa hiểu rõ thể bệnh

Bác sĩ Long chỉ nhận tư vấn khi thấy phù hợp và có thể đồng hành.

NHẬN TƯ VẤN NGAY!

Đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ Long

Nếu cô chú anh chị thường xuyên hồi hộp, tim đập nhanh, ngủ chập chờn hoặc đã áp dụng nhiều mẹo mà tình trạng vẫn không cải thiện, đừng tiếp tục âm thầm chịu đựng. Qua thăm khám, bác sĩ Long sẽ xem xét toàn bộ biểu hiện, thể trạng và căn nguyên theo y học cổ truyền để tư vấn hướng chăm sóc phù hợp hơn.

Đặt lịch thăm khám với bác sĩ Long ngay tại đây

Hotline tư vấn: 0368 180 102

Nhắn tin Zalo: Trao đổi trực tiếp với bác sĩ Long