Nhiều cô chú anh chị kể với bác sĩ Long: “Đêm nào cũng vậy, cứ tầm 2h sáng là giật mình, mắt mở thao láo, quay ngang quay dọc không ngủ lại được”. Nghe quen đúng không ạ?

Điều thú vị là: cùng là thức giữa đêm, nhưng cảm giác sau khi tỉnh dậy lại “tố cáo” khá rõ cơ thể đang mệt ở chỗ nào.

Cảm giác sau khi thức giấc nói gì về cơ thể

Bác sĩ Long thường hỏi rất kỹ: “Lúc cô chú anh chị tỉnh dậy thấy nóng, lạnh, tức ngực hay chỉ là trống rỗng?”. Câu trả lời giúp định hình khá rõ bức tranh bên trong:

• Nếu dậy mà người hầm hầm, bứt rứt, khó chịu: cơ thể thường đang có xu hướng “nóng trong”, khí không lưu thông nhẹ nhàng.
• Nếu dậy mà người lạnh, tay chân lạnh, đầu óc mệt rã rời: hay gặp ở người khí huyết yếu, dùng hết sức ban ngày mà không kịp hồi phục ban đêm.
• Nếu dậy vì ác mộng, mơ nhiều, tim đập nhanh: không chỉ gan mà cả hệ thần kinh, tim mạch, tâm lý đều đang bị kéo căng.

Cùng một triệu chứng “thức giấc 1–3h”, nhưng phía sau là rất nhiều kiểu mất cân bằng khác nhau. Hiểu mình đang thuộc nhóm nào là bước đầu để chỉnh lại cho đúng.

Ban ngày mệt kiểu gì, ban đêm sẽ thức kiểu đó

Giấc ngủ ban đêm là “bản sao” của cả một ngày sống. Bác sĩ Long để ý thấy:

• Ngày càng căng, tối càng khó ngủ: làm việc dưới áp lực, kìm nén cảm xúc, không có chỗ “xả”. Đến đêm, cơ thể buộc phải “thả van” bằng cách đánh thức mình dậy.
• Ăn uống thất thường, bỏ bữa, ăn muộn: hệ tiêu hóa và gan đều phải làm việc vất vả hơn trong đêm, rất dễ gây trằn trọc, đầy tức, khó ngủ sâu.
• Cả ngày ít vận động, tối lại dùng điện thoại tới khuya: khí huyết đã không lưu thông tốt, thêm ánh sáng xanh kích thích não, thì rất khó có giấc ngủ trọn vẹn.

Nói đơn giản: cơ thể “ghi chép” lại mọi thứ cô chú anh chị đối xử với nó trong ngày, rồi “trả sổ” vào ban đêm bằng chất lượng giấc ngủ.

Bổ cho giấc ngủ không chỉ là uống thuốc

Nhiều người hỏi bác sĩ Long: “Có loại thuốc nào uống vào ngủ liền không?”. Bác sĩ thường cười và nói thật: “Có chứ, nhưng nếu chỉ muốn ngủ tạm thời thì quá dễ. Còn nếu muốn ngủ mà sáng dậy vẫn tỉnh táo, lâu dài không hại sức khỏe, thì phải chỉnh lại cả nếp sống”.

Với những cô chú anh chị hay thức dậy lúc 1–3h sáng, bác sĩ Long thường gợi ý vài điểm nhỏ nhưng rất quan trọng:

• Từ 21–22h đã nên “hạ ga”: bớt làm việc trí óc nặng, hạn chế đọc tin tức gây căng thẳng, thay bằng nghe nhạc nhẹ hoặc đọc sách thư giãn.
• Bữa tối ăn sớm hơn, vừa đủ, tránh quá nhiều đồ chiên xào, cay, rượu bia – để gan và hệ tiêu hóa không “tăng ca” trong đêm.
• Trước ngủ 15–20 phút, tập vài hơi thở chậm, sâu, có thể kết hợp xoa vùng hai bên mạng sườn và bụng trên, giúp khí huyết lưu thông êm hơn.
• Hạn chế uống nhiều nước sát giờ ngủ, để tránh phải dậy đi vệ sinh giữa đêm làm giấc ngủ bị “đứt đoạn”.

Khi những thói quen này đi vào nếp, cơ thể sẽ nhận được tín hiệu rất rõ ràng: “Đến giờ nghỉ thật rồi”, không phải vừa ngủ vừa cảnh giác.

Một vài “thói quen nhỏ” bác sĩ Long hay áp dụng cho bệnh nhân

Trong phòng khám, ngoài việc điều chỉnh bằng thuốc, bác sĩ Long rất hay hướng dẫn thêm vài “bài tập đi kèm” để cô chú anh chị chủ động chăm mình mỗi tối:

• Xoa ấm lòng bàn tay, bàn chân trước khi ngủ: giúp khí huyết dồn về tứ chi, cơ thể ấm lên, dễ đi vào giấc ngủ sâu.
• Vuốt dọc hai bên sườn 30–50 lần: thao tác nhẹ nhàng theo chiều từ trên xuống, giúp cơ vùng sườn mềm hơn, cảm giác nghẹn tức được giải tỏa.
• Gối hơi thấp, tránh kê quá cao: nhất là người hay tức ngực, khó thở khi nằm, gối cao làm khí khó “xuống”, dễ trằn trọc.
• Tắt hẳn màn hình sáng: kể cả để điện thoại cạnh giường, cũng nên để xa tầm tay, tránh lỡ tỉnh giấc là với máy lên xem tiếp, giấc ngủ coi như “tan”.

Những điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng khi kiên trì làm đều, cô chú anh chị sẽ thấy số lần thức dậy giữa đêm giảm dần, người cũng đỡ căng hơn.

Khi nào cần gặp bác sĩ để kiểm tra kỹ hơn

Có những trường hợp, chỉ điều chỉnh lối sống đã đỡ rất nhiều. Nhưng cũng có những cô chú anh chị, dù đã cố gắng thay đổi mà vẫn:

• Mất ngủ triền miên trên 1–2 tháng.
• Hay thức giấc 1–3h sáng kèm nóng trong, cáu gắt, đầy tức hông sườn.
• Đau đầu, hoa mắt, mệt mỏi ban ngày, làm việc không tập trung.
• Ăn uống kém, sụt cân, hay buồn bực vô cớ.

Với những trường hợp này, bác sĩ Long thường khuyên nên đi khám sớm. Vì lúc đó, cơ thể không chỉ đơn thuần là “rối loạn giấc ngủ” nữa, mà đã có sự mất cân bằng sâu hơn về khí huyết, về cách các cơ quan phối hợp với nhau.

Lời dặn của bác sĩ Long

Nếu cô chú anh chị đang trong giai đoạn hay tỉnh giữa đêm, đừng vội chỉ tìm một loại thuốc “ngủ cho xong”. Hãy cho mình cơ hội nhìn lại cách sống, cách nghĩ, cách ăn uống, rồi chỉnh dần từng chút một. Thuốc, nếu cần, sẽ là người hỗ trợ thêm – chứ không phải là thứ để mình phụ thuộc mãi.

Nếu cô chú anh chị muốn bác sĩ Long xem kỹ hơn thể trạng, mức độ rối loạn giấc ngủ và sức khỏe tổng thể của mình, cô chú anh chị có thể để lại thông tin ở form bên dưới. Bác sĩ Long sẽ tư vấn cụ thể, nhẹ nhàng, phù hợp với tình trạng từng người, để mình có thể quay lại với những đêm ngủ yên, ngủ sâu hơn.