Ba ngày Tết trôi qua, nhiều cô chú anh chị chưa kịp vui hết xuân thì dạ dày đã bắt đầu “lên tiếng”. Đầy bụng, ợ nóng, đau âm ỉ, thậm chí buồn nôn ngay sau bữa ăn. Bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp như vậy mỗi dịp đầu năm, và điểm chung thường nằm ở… mâm cỗ Tết.

Tết không chỉ là chuyện ăn nhiều, mà là ăn sai cách, sai thời điểm và dồn dập trong thời gian ngắn. Nếu hiểu rõ thực phẩm nào dễ gây đau dạ dày, cô chú anh chị hoàn toàn có thể ăn Tết vui mà bụng vẫn yên.

Vì sao cứ đến Tết là dạ dày lại “biểu tình”?

Theo góc nhìn Đông y, dạ dày và tỳ là bộ đôi chịu trách nhiệm tiếp nhận – tiêu hóa – vận chuyển thức ăn. Ngày thường đã phải làm việc đều đặn, đến Tết thì “tăng ca liên tục” nhưng lại gặp toàn món khó nhằn.

Ăn nhiều dầu mỡ, nhiều đạm, nhiều gia vị cay nóng, lại thêm rượu bia, thức khuya, ít vận động. Tỳ vị không kịp thích nghi sẽ sinh ra trệ, sinh nhiệt, sinh đau.

Tây y thì gọi đó là tăng tiết axit, rối loạn tiêu hóa, viêm niêm mạc dạ dày. Đông y gọi gọn hơn: tỳ vị quá tải.

DẠ DÀY ĐẠI TRÀNG CỦA BẠN
ĐANG "BIỂU TÌNH" CẤP ĐỘ MẤY?

Tick vào ô nếu bạn đang gặp phải

Cấp độ 1 (Rối loạn): Ăn đồ lạ, đồ tanh/lạnh là bị đau bụng, đi ngoài. Bụng hay sôi ục ục.

Cấp độ 2 (Trào ngược): Ợ hơi, Ợ chua, nóng rát vùng ngực (thượng vị), hay buồn nôn khi đánh răng buổi sáng.

Cấp độ 3 (Viêm đau): Đau quặn bụng từng cơn, đau khi đói hoặc cả khi no. Sụt cân, chán ăn, người xanh xao.

GỬI TRIỆU CHỨNG - NHẬN PHÁC ĐỒ ĐÔNG Y

Nhận Phác đồ Đông Y

Những nhóm thực phẩm dễ gây đau dạ dày trong ngày Tết

1. Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ

Bánh chưng rán, nem rán, thịt chiên giòn… gần như không thể thiếu trong mâm cỗ. Nhưng với dạ dày, đây là nhóm thực phẩm “khó tiêu bậc nhất”.

Dầu mỡ làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Thức ăn lưu lại lâu, axit tiết ra nhiều hơn, dễ gây ợ nóng, đầy tức, đau vùng thượng vị.

Với cô chú anh chị vốn đã có tiền sử đau dạ dày, chỉ cần 1–2 bữa ăn nhiều đồ rán là triệu chứng có thể bùng lên rất rõ.

2. Thịt mỡ, thịt đông, các món giàu đạm

Thịt mỡ, giò chả, thịt đông, gà luộc… đều giàu đạm. Đạm không xấu, nhưng ăn nhiều và liên tục trong nhiều ngày thì dạ dày sẽ “đuối sức”.

Đông y cho rằng đạm động vật nhiều dễ sinh thấp trệ. Khi thấp trệ tích lại ở trung tiêu sẽ gây nặng bụng, chậm tiêu, ăn không thấy ngon.

Nhiều cô chú anh chị chia sẻ với bác sĩ Long rằng ăn không nhiều nhưng vẫn thấy bụng căng tức. Nguyên nhân không nằm ở số lượng, mà ở khả năng tiêu hóa đã bị quá tải.

3. Đồ chua – cay – mặn đậm vị

Dưa hành, củ kiệu, hành muối, các món ngâm chua ngọt giúp bữa ăn đỡ ngấy. Nhưng với người đau dạ dày, đây lại là con dao hai lưỡi.

Vị chua kích thích tiết axit. Vị cay làm nóng niêm mạc dạ dày. Khi kết hợp lại, nguy cơ viêm loét, đau rát tăng lên rõ rệt.

Đặc biệt là khi ăn lúc đói hoặc ăn kèm rượu bia, dạ dày rất dễ bị “tấn công” trực diện.

4. Rượu bia và nước có gas

Tết khó tránh chén rượu đầu năm. Nhưng chính rượu bia lại là tác nhân gây hại dạ dày nhanh và mạnh nhất.

Rượu làm tổn thương hàng rào bảo vệ niêm mạc, tăng tiết axit, giảm khả năng tự phục hồi của dạ dày. Nước ngọt có gas thì gây trướng hơi, đầy bụng, làm cơn đau rõ hơn.

Bác sĩ Long gặp không ít trường hợp chỉ sau một bữa nhậu Tết là đau dạ dày dữ dội, phải dùng thuốc cấp.

5. Bánh kẹo ngọt, mứt Tết

Mứt gừng, mứt dừa, bánh kẹo đủ loại được bày sẵn cả ngày. Ăn ít thì không sao, nhưng nhâm nhi liên tục lại là vấn đề.

Đường nhiều làm tăng lên men trong dạ dày – ruột, sinh hơi, sinh đầy bụng. Với người tỳ vị yếu, cảm giác khó chịu sẽ đến rất nhanh.

Chưa kể nhiều loại bánh kẹo công nghiệp còn chứa chất béo bão hòa, càng làm dạ dày thêm gánh nặng.

Vì sao có người ăn Tết thoải mái mà không đau dạ dày?

Bác sĩ Long thường được hỏi câu này. Câu trả lời nằm ở nền tảng tỳ vị mỗi người.

Người có tỳ vị khỏe, ăn uống điều độ quanh năm, ít stress, ngủ nghỉ tốt thì khả năng “chịu đựng” sẽ cao hơn.

Ngược lại, cô chú anh chị vốn đã ăn uống thất thường, hay đau âm ỉ, hay đầy bụng, mất ngủ, stress kéo dài thì chỉ cần một dịp Tết là dạ dày dễ bùng phát triệu chứng.

Tết không phải nguyên nhân gốc, mà chỉ là giọt nước làm tràn ly.

Làm sao để hạn chế đau dạ dày khi vẫn ăn Tết cùng gia đình?

Ăn chậm, chia nhỏ bữa

Không cần kiêng tuyệt đối, nhưng nên ăn ít mỗi lần. Ăn chậm để dạ dày có thời gian xử lý.

Ưu tiên món luộc, hấp, canh nóng

Một bát canh nóng, rau luộc giúp trung hòa bữa ăn rất tốt. Đông y gọi là “dĩ hòa vi quý” cho tỳ vị.

Không uống rượu khi bụng đói

Nếu có uống, hãy ăn lót dạ trước. Tuyệt đối tránh rượu mạnh lúc đói.

Nghe cơ thể mình nhiều hơn

Đầy bụng, ợ nóng, chướng tức là dấu hiệu dạ dày đang cầu cứu. Đừng cố ăn thêm chỉ vì nể.

Đau dạ dày sau Tết – khi nào cần lưu ý hơn?

Nếu sau Tết 1–2 tuần mà vẫn còn đau âm ỉ, ăn kém, buồn nôn, ợ chua nhiều, cô chú anh chị không nên chủ quan.

Đó có thể là dấu hiệu viêm dạ dày đã chuyển nặng hơn, hoặc tỳ vị suy yếu kéo dài cần được điều chỉnh bài bản, không chỉ bằng thuốc giảm đau tạm thời.

Dạ dày không hỏng sau một bữa ăn, mà yếu dần sau rất nhiều lần mình bỏ qua tín hiệu của nó.

Lời nhắn của bác sĩ Long

Tết là để vui, nhưng vui bền là khi cơ thể vẫn khỏe sau cuộc vui. Nếu cô chú anh chị hay đau dạ dày mỗi dịp lễ Tết, đó là lúc nên nhìn lại cách ăn uống và nền tỳ vị của mình.

Bác sĩ Long vẫn thường tư vấn rất kỹ cho những trường hợp đau dạ dày tái đi tái lại sau Tết. Cô chú anh chị có thể để lại tình trạng cụ thể, bác sĩ Long sẽ chia sẻ hướng điều chỉnh phù hợp, nhẹ nhàng mà đi vào gốc.