Nếu phải chọn ra một vị thuốc vừa gần gũi, rẻ tiền, lại đa công dụng nhất trong Đông y, bác sĩ Long sẽ không ngần ngại mà nói ngay: đó là củ gừng. Một củ gừng nhỏ thôi, nhưng lại có thể giúp cô chú anh chị từ chuyện cảm lạnh, đau bụng cho đến mất ngủ, đau khớp, thậm chí còn hỗ trợ thải độc và dưỡng tạng nếu biết dùng đúng cách.

Gừng trong nhà bếp là gia vị quen thuộc, nhưng trong Đông y, nó là “thần dược tán hàn”, nghĩa là giúp xua tan khí lạnh trong cơ thể, làm ấm kinh lạc, điều hòa khí huyết. Chính vì vậy, người xưa mới nói: “Sáng ăn gừng, tối đừng ăn tỏi”. Nghe có vẻ vui, nhưng lại là kinh nghiệm dưỡng sinh có cơ sở khoa học hẳn hoi.

Gừng trong Y học cổ truyền – Nhỏ mà lợi hại

Theo Y học cổ truyền, gừng (Sinh khương khi còn tươi, Can khương khi đã khô) có vị cay, tính ấm, quy vào các kinh Tỳ, Vị, Phế. Tác dụng chính là tán hàn, ôn trung, chỉ ẩu (giảm nôn), hóa đàm, giải độc. Khi dùng đúng liều lượng và thời điểm, gừng giúp cơ thể điều hòa âm dương, làm ấm tạng phủ, tăng cường khí huyết lưu thông.

Về mặt khoa học hiện đại, gừng chứa các hoạt chất như gingerol và shogaol – có khả năng chống viêm, chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch. Vì thế, không phải ngẫu nhiên mà gừng có mặt trong hầu hết các bài thuốc dân gian phòng cảm lạnh, ho đờm, hoặc đau khớp.

3 cách đắp gừng cực hiệu quả theo Đông y

Đắp gừng vào gan bàn chân – giúp ngủ ngon, ấm tạng

Gan bàn chân trong Đông y được xem là nơi tập trung nhiều huyệt đạo quan trọng, đặc biệt là huyệt Dũng tuyền – huyệt đầu tiên của kinh Thận. Đây là “cửa ngõ” giao hòa giữa cơ thể và đất trời, là nơi hấp thu khí của đất, đồng thời giúp điều hòa năng lượng trong cơ thể.

Khi đắp vài lát gừng tươi vào gan bàn chân vào buổi tối, hơi ấm và mùi thơm cay nhẹ của gừng giúp mở lỗ chân lông, kích hoạt tuần hoàn máu. Cô chú anh chị sẽ thấy bàn chân ấm lên, người dễ chịu, giấc ngủ sâu hơn. Bác sĩ Long thường khuyên người lớn tuổi hay lạnh chân, mất ngủ hoặc trẻ nhỏ hay cảm lạnh, ho đêm nên thử cách này. Đơn giản, rẻ tiền, mà hiệu quả bất ngờ!

“Gan bàn chân là nơi khởi đầu của kinh Thận, cũng là nơi kết thúc của nhiều kinh khác. Khi chân ấm, thân sẽ an; khi thận mạnh, khí huyết tự thông.” – Bác sĩ Long

Đắp gừng vào đầu gối – giảm đau, tán hàn, thông kinh lạc

Người bị thoái hóa khớp, viêm khớp gối, đau mỏi đầu gối do thời tiết lạnh có thể thử cách này. Giã gừng tươi, thêm chút muối biển (vị mặn quy Thận, có tác dụng dẫn thuốc vào kinh lạc), rồi đắp lên đầu gối khoảng 20–30 phút mỗi ngày. Hơi nóng từ gừng thấm sâu giúp hoạt huyết, tán hàn, giảm viêm, giảm đau rõ rệt.

Theo Tây y, nhiệt ẩm từ gừng giúp tăng lưu thông máu tại chỗ, làm giãn cơ, giảm co cứng khớp. Vì vậy, đây là phương pháp trị liệu kết hợp hoàn hảo giữa Đông – Tây y, vừa an toàn, vừa dễ thực hiện tại nhà.

Đắp gừng vào rốn – ôn dương, điều tạng, dưỡng thần

Rốn trong Đông y là huyệt Thần Khuyết (CV8) – một trong những huyệt đặc biệt quan trọng thuộc mạch Nhâm. Huyệt này liên hệ mật thiết với năm tạng sáu phủ, đặc biệt là tỳ vị và đại trường. Nói một cách dễ hiểu, đây là “trung tâm năng lượng” của cơ thể, nơi tàng dương khí, giúp chống lại lạnh, mệt và suy nhược.

Đắp gừng lên rốn có thể giúp:

• Ổn định tiêu hóa, giảm lạnh bụng, đau bụng kinh, đầy hơi.
• An thần, giảm căng thẳng, hỗ trợ giấc ngủ sâu.
• Tăng đề kháng, phòng cảm cúm và các bệnh theo mùa.

Bác sĩ Long thường khuyên chị em trong kỳ kinh nguyệt bị đau bụng nhiều có thể đắp gừng tươi vào rốn, kết hợp xoa bóp nhẹ vùng bụng dưới. Vừa giúp máu huyết lưu thông, vừa giảm đau tự nhiên, lại thư giãn tinh thần – đúng kiểu “dưỡng thể, dưỡng tâm”.

Cách dùng gừng trong ăn uống – “Ít mà chất”

Không chỉ dùng ngoài, gừng khi ăn uống cũng mang lại rất nhiều lợi ích, nhưng phải biết cách dùng. Đông y có câu “gừng sống tán hàn, gừng chín ôn trung” – nghĩa là tùy cách chế biến mà tác dụng khác nhau.

• Liều lượng an toàn: Với người trưởng thành, chỉ nên dùng 4–8g gừng tươi mỗi ngày. Dùng quá nhiều có thể gây nóng, khô miệng, bốc hỏa.
• Thời điểm dùng: Nên dùng buổi sáng – khi cơ thể bắt đầu vận hành, giúp kích thích tiêu hóa, làm ấm tạng phủ. Tránh dùng ban đêm vì dễ tích nhiệt sinh độc.
• Thực phẩm kỵ gừng: Không nên ăn gừng cùng thịt lợn – theo cổ thư, hai vị này kỵ nhau, dễ sinh độc.

Một mẹo nhỏ bác sĩ Long thường chia sẻ: buổi sáng, nếu cô chú anh chị hay mệt mỏi, lạnh bụng hoặc khó tiêu, hãy pha một ly trà gừng mật ong ấm. Vừa giúp làm ấm dạ dày, thông khí huyết, vừa tỉnh táo cả ngày. Nhưng nhớ, người bị tăng huyết áp hoặc viêm loét dạ dày cần dùng thận trọng, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng thường xuyên.

Khi nào không nên dùng gừng?

Mặc dù là “vị thuốc vàng”, nhưng gừng cũng có những trường hợp cần tránh:

• Không đắp gừng lên vùng da có vết thương hở, lở loét hoặc đang viêm tấy.
• Không dùng gừng đã bị dập, mọc mầm – dễ sinh độc tố.
• Người đang sốt cao, ra nhiều mồ hôi, hoặc có dấu hiệu nội nhiệt mạnh không nên dùng.

Đông y coi “hàn thì dùng ấm, nhiệt thì dùng mát”. Gừng là vị ấm, nên chỉ thật sự phát huy khi cơ thể đang bị hàn. Dùng sai lúc, không chỉ không hiệu quả mà còn làm tình trạng thêm nặng.

Lời dặn ân cần từ bác sĩ Long

Cô chú anh chị thấy đó, đôi khi chỉ cần một củ gừng thôi, nhưng nếu hiểu đúng, dùng đúng, thì có thể giúp cải thiện rất nhiều vấn đề sức khỏe thường ngày. Dưỡng sinh không phải chuyện xa xỉ – nó bắt đầu từ những điều nhỏ bé và thân thuộc nhất trong căn bếp nhà mình.

Nếu cô chú anh chị đang gặp các triệu chứng như: lạnh tay chân, rối loạn tiêu hóa, đau khớp, mất ngủ… hãy thử áp dụng những cách đơn giản với gừng mà bác sĩ Long vừa chia sẻ. Nhưng nếu muốn hiểu sâu hơn cơ thể mình thuộc “hàn”, “nhiệt” hay “thấp”, cần phối hợp thêm thảo dược nào cho đúng, cô chú anh chị hãy để lại thông tin ở form bên dưới cho bác sĩ Long để được hướng dẫn chi tiết.