Cô chú anh chị để ý sẽ thấy, cơ thể mình rất tinh tế. Hễ chỗ nào quá tải, nó sẽ gửi tín hiệu ngay. Đầu gối cũng vậy – cứng lại, nặng, khó duỗi thẳng… là dấu hiệu cảnh báo sớm mà nhiều người lại quen bỏ qua.

Hôm nay bác sĩ Long muốn chia sẻ thêm một góc nhìn khác, sâu hơn một chút, để cô chú anh chị hiểu rõ vì sao đầu gối lại “kẹt” và vì sao càng lớn tuổi mình càng dễ gặp tình trạng này.

Vì sao chỉ một chút sưng thôi mà đầu gối đã nặng nề đến vậy?

Đầu gối là khớp lớn nhất cơ thể, đồng thời cũng là khớp chịu áp lực nặng nhất. Mỗi bước đi, nó gánh toàn bộ trọng lượng cơ thể. Khi dịch trong khớp tăng, dù chỉ một lượng nhỏ, áp lực bên trong khớp tăng lên tương đương việc ta nhét thêm nước vào một cái túi bóng vốn đã căng. Cô chú anh chị cứ thử tưởng tượng: cái túi sẽ căng, khó chuyển động, và chỉ cần động mạnh là đau.

Đó là lý do nhiều người ban đầu chỉ sưng nhẹ thôi nhưng bước lên xuống bậc cầu thang lại thấy rất khó khăn.

Thói quen sinh hoạt âm thầm làm đầu gối dễ “kẹt”

Bác sĩ Long gặp rất nhiều cô chú anh chị không hề bị chấn thương, không vận động nặng… nhưng đầu gối vẫn tràn dịch. Nguyên nhân lại đến từ những thói quen nhỏ:

• Ngồi nhiều – ít vận động: Khi ngồi quá lâu, khí huyết quanh khớp khó lưu thông. Trong YHCT, đây gọi là “ứ trệ”, khí huyết không nuôi dưỡng được sụn.
• Thừa cân: Mỗi 1kg dư thừa tạo thêm 3–4kg áp lực lên đầu gối mỗi bước đi.
• Luyện tập sai cách: Tập gối khi đã đau, squat quá sâu, leo cầu thang nhiều… dễ khiến bao khớp bị kích ứng.
• Ngủ máy lạnh suốt đêm: Gió lạnh thổi trực tiếp vào khớp khiến “hàn khí” xâm nhập, làm khớp cứng vào buổi sáng.

Nhìn thì đơn giản, nhưng chính những yếu tố này khiến đầu gối ngày càng yếu, và chỉ cần một đợt viêm nhẹ là tràn dịch xuất hiện.

Trong Đông – Tây y, việc xử lý tràn dịch khớp gối đều có một điểm chung

Dù bác sĩ Long kết hợp cả hai hướng điều trị, nhưng có một điểm mà cả Đông lẫn Tây y đều đồng thuận: phải làm cho khớp nhẹ lại. Khớp nhẹ thì dịch mới ổn định, sưng mới giảm, và vận động mới trở lại bình thường.

Cách để “làm nhẹ” đầu gối gồm:

• Giảm áp lực cơ học: Đi lại chậm rãi, tránh lên cầu thang, tránh mang vác. Bác sĩ Long vẫn hay nói với bệnh nhân rằng: “Khớp đang viêm, đừng bắt nó làm thêm giờ”.
• Giảm kích thích gây viêm: Tránh ngồi xổm, tránh đứng lâu, tránh các động tác xoay khớp.
• Điều chỉnh nhiệt: Khớp sưng nóng thì chườm ấm rất hiệu quả trong YHCT, vì giúp hệ mạch giãn ra và khí huyết lưu thông tốt hơn.

Khi những yếu tố gây áp lực được gỡ bỏ, khớp sẽ có điều kiện phục hồi nhanh hơn.

Vì sao người lớn tuổi dễ bị tràn dịch hơn người trẻ?

Bác sĩ Long hay giải thích với cô chú anh chị rằng: tuổi càng lớn, “nguồn lực nuôi khớp” càng giảm. Sụn không còn đàn hồi như trước, bao khớp không còn linh hoạt. YHCT gọi là “can thận hư” – tức cơ quan quản lý gân cốt không còn sung mãn như thời trẻ.

Chỉ cần một đợt thay đổi thời tiết, một buổi đi bộ hơi nhiều, một buổi ngồi lạnh… là khớp phản ứng ngay bằng cách tăng dịch để bảo vệ. Nhưng tăng quá thì thành sưng – và khi sưng, khớp lại cứng, lại đau. Nó giống như một vòng lặp khiến bệnh càng dễ tái phát.

Đâu là lúc nên đi khám ngay?

Bác sĩ Long vẫn dặn bệnh nhân của mình: khi khớp có 3 dấu hiệu này thì đừng tự xử lý ở nhà nữa:

• Đầu gối nóng, đỏ, sưng nhanh chỉ trong 1–2 ngày.
• Không thể duỗi thẳng hoặc gập hết biên độ.
• Đau tăng lên rõ rệt khi đứng dậy hoặc đi lại vài phút.

Đây là dấu hiệu khớp đang viêm mạnh. Nếu can thiệp sớm, hướng Đông – Tây y kết hợp đều hỗ trợ tốt. Nhưng nếu để lâu, dịch nhiều sẽ chèn ép, làm khớp thoái hóa nhanh hơn.

Bác sĩ Long muốn cô chú anh chị chủ động hơn một chút mỗi ngày

Nếu đầu gối đang ở giai đoạn nhẹ, cô chú anh chị có thể tự hỗ trợ thêm bằng những thói quen nhỏ:

• Chườm ấm quanh gối 10–15 phút buổi tối.
• Xoa bóp nhẹ nhàng dọc hai bên khe khớp để ấm lại kinh lạc.
• Đi bộ chậm, ngắn, không leo dốc.
• Uống đủ nước để nuôi dưỡng dịch khớp.
• Giữ ấm vùng chân khi ngủ – nhất là khi nằm điều hòa.

Nhiều cô chú anh chị áp dụng đều đặn vài tuần là khớp dễ chịu hơn hẳn. Những việc này không thay thế điều trị, nhưng giúp cơ thể mình hồi phục nhanh hơn và bền hơn.

Điều quan trọng nhất

Đầu gối giống như người bạn đồng hành suốt cả đời. Mình càng hiểu nó bao nhiêu, nó càng “ngoan” bấy nhiêu. Điều trị đúng hướng, đúng giai đoạn sẽ giúp cô chú anh chị tránh được những biến chứng không đáng có ở tuổi xế chiều.

Nếu cô chú anh chị đang bị sưng đau, kẹt khớp hoặc muốn bác sĩ Long xem thể trạng cụ thể của mình để hướng dẫn rõ ràng hơn, cứ để lại thông tin ở form bên dưới. Bác sĩ Long sẽ xem kỹ và hướng dẫn chi tiết để phù hợp nhất với cơ địa từng người.

Mong cô chú anh chị luôn giữ cho đôi chân nhẹ nhàng, vững vàng – vì đi được, sống khỏe được, đó là may mắn lớn mà mình nên gìn giữ mỗi ngày.