Rất nhiều cô chú anh chị hỏi bác sĩ Long: “Tại sao ngủ đủ 7–8 tiếng mà sáng dậy vẫn mệt?”. Câu trả lời nằm ở cách cơ thể vận hành trong đêm — chứ không chỉ là số giờ ngủ.

Trong Y học cổ truyền, giấc ngủ là thời điểm cơ thể âm – dương đổi ca, lục phủ ngũ tạng bước vào giai đoạn sửa chữa, phục hồi. Nhưng nếu chúng ta ngủ sai thời điểm, sai môi trường hoặc để tâm trí quá loạn, cơ thể sẽ không thể làm tròn được “ca đêm” quý giá ấy.

Giấc ngủ và nhịp sinh học: Âm – dương luôn có lý của nó

Bác sĩ Long vẫn hay chia sẻ rằng: YHCT không tách rời khỏi tự nhiên. Cơ thể mình cũng có mặt trời – mặt trăng riêng. Ban ngày dương khí chủ động, ban đêm âm khí thu lại để phục hồi. Nhưng nhiều cô chú anh chị thức khuya lâu ngày, làm lệch hẳn nhịp vận hành tự nhiên này.

Khi dương khí không được “thu vào” đúng nhịp, tim dễ hồi hộp, đầu óc mệt mà không yên, thận khí suy yếu dần. Ngủ muộn triền miên sẽ khiến giấc ngủ nông hơn, dễ giật mình, sáng dậy nặng đầu hoặc đau lưng. Đó là dấu hiệu cơ thể đang muốn nhắc chúng ta phải chỉnh lại nhịp sống.

Đêm là lúc gan – tỳ – thận làm việc nhiều nhất

Nếu ban ngày là lúc cơ thể tiêu hao năng lượng, thì ban đêm là lúc các cơ quan quay lại “bảo dưỡng”. Gan hỗ trợ lọc thải, tỳ đảm nhiệm việc cân bằng khí huyết, còn thận thì tích trữ và nạp lại tinh khí.

Cô chú anh chị cứ tưởng tượng: ba cơ quan này giống như ba người thợ sửa máy làm việc trong xưởng. Nếu chủ nhà vẫn còn bật điện thoại, xem phim, lướt mạng… thì họ không thể làm việc hiệu quả được. Cơ thể mệt mà ngủ không sâu chính là vì thế.

Bác sĩ Long gặp nhiều anh chị ban ngày khỏe, nhưng đêm cứ trằn trọc mãi. Khi phân tích lại thói quen sinh hoạt, đa phần đều có chung điểm: ngủ muộn, ăn tối sát giờ đi ngủ, hoặc mang theo công việc vào tận giường.

Buông lỏng tâm – điều mà nhiều người quên mất

Đi ngủ mà tâm còn loạn, thì ngủ 8 tiếng cũng vẫn như chưa ngủ. Trong YHCT, tâm chủ thần minh — tức là tâm mà bất ổn thì toàn bộ hệ thần kinh sẽ khó yên.

Nhiều người tưởng mất ngủ là do cơ thể, nhưng thật ra phần lớn lại do tâm bận rộn quá mức. Bác sĩ Long thường hướng dẫn bệnh nhân một thói quen nhỏ: trước khi ngủ, đặt tay lên bụng dưới, hít sâu 5 hơi, thở dài 5 hơi, chỉ cần vậy thôi cũng đã giúp thần trí yên hơn rất nhiều.

Cơ thể mình có trí nhớ riêng. Nếu mỗi tối đều lặp lại một động tác thư giãn, chỉ vài tuần là giấc ngủ sẽ ổn định hơn.

Đừng quên hơi ấm của bàn chân

Bàn chân là nơi hội tụ nhiều đường kinh quan trọng. Khi bàn chân lạnh, khí huyết dễ tắc, dương khí khó dẫn xuống dưới — và đó là lý do nhiều người nằm lên giường lâu mà không vào giấc được.

Bác sĩ Long hay khuyên cô chú anh chị làm một việc rất đơn giản: ngâm chân 10–15 phút trước khi ngủ. Không cần cầu kỳ, chỉ cần nước ấm pha chút gừng hoặc muối là đủ.

Ngâm chân giúp dương khí ấm lên, dẫn khí huyết lưu thông xuống tứ chi, từ đó cơ thể dễ rơi vào trạng thái thư giãn. Nhiều bệnh nhân của bác sĩ Long chỉ thay đổi thói quen này mà giấc ngủ đã cải thiện rõ.

Đừng để bụng quá no hoặc quá đói

Nhiều anh chị đi làm về muộn, ăn tối muộn, lên giường ngủ ngay — điều này làm tỳ vị phải “gồng mình” làm việc trong lúc cơ thể đang chuẩn bị nghỉ ngơi, khiến giấc ngủ nặng nề, dễ đầy bụng, trào ngược.

Ngược lại, có người ăn quá ít vì sợ tăng cân. Bụng trống rỗng cũng khiến tỳ vị yếu, khí huyết không đủ nuôi thần — mà thần không yên thì sao ngủ sâu được?

Tốt nhất là ăn tối trước 19h và ăn nhẹ nhàng. Để tỳ vị ổn, tâm mới yên, thận mới đủ khí để phục hồi.

Hít thở đúng – bí quyết “dưỡng khí” trước khi ngủ

Hít thở không chỉ là việc trao đổi khí, mà còn là cách điều chỉnh lại dòng khí huyết. Một vài phút thở sâu, chậm, đều sẽ giúp hệ thần kinh giảm hưng phấn, tim đập chậm lại, và giấc ngủ đến tự nhiên hơn.

Bác sĩ Long hay hướng dẫn bệnh nhân: hít vào 4 giây – giữ 2 giây – thở ra 6 giây. Kiểu thở này có thể giúp thần kinh thư giãn và làm cơ thể “hạ dần tốc độ”, rất hợp cho thời điểm trước khi ngủ.

Giấc ngủ tốt là nền tảng của sức khỏe lâu dài

Không phải bài thuốc nào cũng mạnh bằng việc ngủ đúng. Không có dưỡng chất nào phục hồi giỏi bằng chính cơ thể khi được nghỉ đúng nhịp. Chăm giấc ngủ là chăm gốc rễ của khí huyết, của tinh thần, của tuổi thọ.

Cô chú anh chị chỉ cần điều chỉnh từng chút một: thời gian ngủ, cách thở, không gian phòng, độ ấm bàn chân… Cơ thể sẽ biết ơn cô chú anh chị ngay lập tức.

Bác sĩ Long luôn tin rằng: ai ngủ tốt, người đó sống khỏe, tâm sáng và tinh khí đủ đầy. Nếu cô chú anh chị đang gặp khó khăn với giấc ngủ, cứ để lại thông tin ở form phía dưới, bác sĩ Long sẽ hỗ trợ tận tình nhất có thể.