Có những cô chú anh chị đến gặp bác sĩ Long than rằng: “Dạo này người mệt lắm bác sĩ ơi, ngủ thì chập chờn, lưng gối hay mỏi, trong người lúc nào cũng cáu gắt, khó chịu mà đi khám thì xét nghiệm vẫn bình thường”. Nghe qua tưởng mỗi thứ một chút, rời rạc. Nhưng nếu xâu chuỗi lại cho đúng theo Y học cổ truyền, thì rất nhiều trường hợp rơi đúng vào một vòng bệnh quen mà ít ai để ý: thận hư do can uất.

Đây không phải là khái niệm để cô chú anh chị lo lắng thêm, mà là chìa khóa để hiểu vì sao có người uống đủ thứ thuốc bổ thận mà vẫn không khá, càng bồi bổ càng mệt, tinh thần càng nặng nề. Vấn đề không nằm riêng ở thận, mà gốc lại khởi từ gan – hay đúng hơn là từ những uất ức, dồn nén trong tâm lý và lối sống kéo dài nhiều năm.

Can uất là gì và vì sao người hiện đại rất dễ mắc

Trong Y học cổ truyền, “can” không chỉ là gan theo nghĩa giải phẫu, mà còn đại diện cho chức năng điều tiết khí trong toàn cơ thể. Can chủ sơ tiết, nghĩa là giúp khí huyết lưu thông trơn tru, cảm xúc được điều hòa, tâm trạng được “xả” ra đúng lúc.

Khi cô chú anh chị sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài, hay phải nhịn nhục, kìm nén cảm xúc, lo nghĩ quá nhiều, thì chức năng sơ tiết này bị nghẽn lại. Khí không thông thì sinh uất, gọi là can uất.

Can uất không ập đến một cách ồn ào. Nó âm thầm tích tụ qua từng ngày:

• Làm việc áp lực nhưng không có cách xả stress đúng
• Gia đình, công việc nhiều chuyện để trong lòng
• Ngủ ít, ngủ muộn, đầu óc lúc nào cũng căng như dây đàn
• Hay cáu gắt, dễ bực nhưng lại cố nhịn cho xong

Ban đầu, can uất chỉ biểu hiện bằng cảm giác tức ngực, đầy hơi, hay thở dài, khó ngủ. Nhưng nếu kéo dài, nó sẽ không dừng lại ở gan.

Vì sao can uất lâu ngày lại làm thận hư

Gan và thận trong Y học cổ truyền có mối quan hệ rất chặt chẽ. Gan tàng huyết, thận tàng tinh. Huyết và tinh nuôi dưỡng lẫn nhau, hỗ trợ nhau duy trì sự bền bỉ của cơ thể.

Khi can uất kéo dài, khí trệ sẽ làm huyết lưu thông kém. Huyết đã kém thì việc nuôi dưỡng thận cũng suy giảm theo. Lâu dần, thận không được nuôi đủ sẽ sinh hư.

Bác sĩ Long hay ví thế này cho cô chú anh chị dễ hình dung: gan giống như người điều phối giao thông, thận giống như kho năng lượng. Giao thông tắc lâu ngày thì hàng hóa không về kho được, kho dần dần trống rỗng. Bổ thêm mà đường vẫn tắc thì kho vẫn không đầy.

Đó là lý do rất nhiều người bị thận hư nhưng uống thuốc bổ thận lại không hiệu quả, thậm chí còn nặng người hơn, vì gốc can uất chưa được giải.

Dấu hiệu thận hư do can uất thường gặp

Thận hư do can uất có những biểu hiện rất đặc trưng, vừa mang tính thể chất, vừa dính chặt với tinh thần.

Về tinh thần và cảm xúc

• Dễ cáu gắt, bực bội vô cớ
• Hay suy nghĩ, lo xa, đầu óc khó yên
• Ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc, mơ nhiều
• Càng mệt càng khó thư giãn

Về cơ thể

• Đau mỏi lưng gối, nhất là khi mệt hoặc căng thẳng
• Ù tai, hoa mắt nhẹ, cảm giác trống rỗng trong người
• Sinh lý giảm, ham muốn kém nhưng không hẳn do tuổi
• Hay lạnh tay chân hoặc người nóng bứt rứt khó chịu

Điểm đặc biệt là các triệu chứng này thường nặng lên khi tâm trạng xấu, stress tăng, và đỡ hơn đôi chút khi được nghỉ ngơi tinh thần.

Nhiều người đang chữa sai hướng mà không biết

Sai lầm phổ biến nhất là chỉ nhìn thấy chữ “thận hư” rồi tập trung bồi bổ thận bằng mọi giá. Uống đủ loại thuốc bổ, ăn nhiều đồ đại bổ, thậm chí dùng các sản phẩm kích thích.

Trong khi đó, can uất vẫn còn nguyên. Khí không thông, huyết không điều hòa, việc bổ vào chẳng khác gì đổ thêm nước vào một chiếc bình bị nghẽn cổ. Cơ thể không hấp thu trọn vẹn, sinh nặng nề, đầy tức, mất ngủ nhiều hơn.

Bác sĩ Long luôn nhắc cô chú anh chị rằng: với thận hư do can uất, thứ cần làm đầu tiên không phải là bổ, mà là thông. Thông được khí can, thận tự nhiên mới có nền để phục hồi.

Nguyên tắc điều chỉnh đúng theo Y học cổ truyền

Khi gặp thể bệnh này, bác sĩ Long thường đi theo nguyên tắc từng bước, không nóng vội.

Thứ nhất: Giải uất, điều khí can

Đây là nền tảng. Cần giúp khí được lưu thông trở lại, cảm xúc được xả đúng cách. Khi can bớt uất, người sẽ nhẹ hơn, ngủ dễ hơn, đầu óc bớt căng.

Thứ hai: Điều hòa khí huyết

Khí thông thì huyết mới hành. Huyết hành tốt sẽ nuôi dưỡng được thận, gân cốt, não bộ. Đây là bước giúp cơ thể phục hồi dần từ bên trong.

Thứ ba: Bổ thận có chọn lọc

Khi nền đã thông, việc bổ thận lúc này mới có tác dụng thực sự. Bổ vừa đủ, đúng thể, không ép cơ thể phải gồng lên tiếp nhận.

Những điều cô chú anh chị có thể tự điều chỉnh mỗi ngày

Bên cạnh việc thăm khám và điều trị bài bản, lối sống đóng vai trò rất lớn trong thể bệnh này.

Học cách xả cảm xúc đúng

Không phải lúc nào cũng nói ra được hết, nhưng cô chú anh chị cần có cách cho cảm xúc được “thoát”. Đi bộ chậm, nghe nhạc nhẹ, viết ra những điều trong lòng, hoặc đơn giản là cho mình khoảng lặng mỗi ngày.

Ngủ đúng giờ, không thức quá khuya

Can và thận đều cần được phục hồi vào ban đêm. Thức khuya kéo dài là cách nhanh nhất làm uất thêm và hao thận nhanh hơn.

Ăn uống vừa phải, đừng quá thiên về đại bổ

Ăn ấm, dễ tiêu, hạn chế rượu bia, cà phê, đồ cay nóng nhiều. Đừng vì nghe “bổ thận” mà ăn uống quá đà.

Vận động nhẹ nhưng đều

Những môn nhẹ nhàng như đi bộ, kéo giãn, thở sâu giúp khí huyết lưu thông, giải uất rất tốt nếu duy trì đều đặn.

Góc nhìn của bác sĩ Long

Thận hư do can uất là bệnh của thời đại căng thẳng, của những người sống có trách nhiệm, hay nhịn, hay gồng. Nó không đáng sợ nếu cô chú anh chị hiểu đúng và đi đúng hướng.

Điều quan trọng nhất không phải là uống gì, mà là hiểu cơ thể mình đang kẹt ở đâu. Khi gỡ được nút thắt ở gan, thận sẽ có cơ hội hồi phục một cách tự nhiên và bền vững hơn rất nhiều.

Cơ thể không hỏng trong một ngày, và cũng không thể khỏe lại chỉ sau vài viên thuốc. Nhưng nếu đi đúng đường, mỗi ngày đều có thể khá hơn một chút.

Nếu cô chú anh chị đang thấy mình có nhiều biểu hiện giống những gì bác sĩ Long chia sẻ, đừng vội tự chẩn đoán hay tự mua thuốc. Việc thăm khám kỹ để phân biệt đúng thể bệnh là bước rất quan trọng.

Bác sĩ Long luôn sẵn sàng lắng nghe và tư vấn cụ thể theo từng thể trạng, từng hoàn cảnh sống khác nhau. Chăm sóc sức khỏe là một hành trình, và nếu có người đồng hành hiểu mình, con đường đó sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.