Trong y học cổ truyền, tình trạng đau đầu, nặng gáy kèm nghẹt mũi, viêm xoang thường liên quan đến sự bế tắc của khí cơ vùng đầu mặt. Khi phong tà, hàn tà, nhiệt tà hoặc đàm trọc làm trở ngại đường kinh lạc, thanh dương không thăng, trọc khí không giáng, đầu sẽ nặng như đội khăn ướt, gáy căng như dây đàn bị kéo quá mức.

Một trong những huyệt thường được dùng để hỗ trợ làm nhẹ vùng đầu gáy là huyệt Phong Trì. Đây là huyệt quan trọng trên kinh Đởm, nằm ở vùng sau gáy, có tác dụng khu phong, thanh đầu mục, thông kinh lạc, thư cân vùng cổ gáy. Nếu biết day bấm đúng cách, huyệt Phong Trì có thể hỗ trợ giảm đau đầu, nặng gáy, nghẹt mũi trong một số trường hợp viêm xoang.

Huyệt Phong Trì là gì và vì sao liên quan đến đau đầu, nặng gáy?

Huyệt Phong Trì có tên gọi rất hay. “Phong” là gió, chỉ phong tà dễ xâm nhập vào cơ thể. “Trì” là cái ao, cái hồ. Phong Trì có thể hiểu nôm na là nơi phong tà dễ tụ lại như gió lùa vào một hõm núi. Bác sĩ Long hay ví vùng sau gáy giống như cửa ngõ phía sau của căn nhà cơ thể. Nếu cửa này bị gió lạnh, gió độc lùa vào, người dễ cứng gáy, đau đầu, nghẹt mũi, hoa mắt.

Về vị trí, Phong Trì nằm ở vùng hõm sau gáy, dưới xương chẩm, giữa cơ ức đòn chũm và cơ thang. Khi cô chú anh chị cúi nhẹ đầu, dùng hai ngón tay cái lần từ giữa gáy sang hai bên, sẽ thấy hai hõm mềm ở ngay dưới đáy sọ. Ấn vào có cảm giác tức nhẹ, lan lên đầu hoặc ra vùng thái dương. Đó thường là vùng huyệt Phong Trì.

Theo y học cổ truyền, đầu là nơi hội tụ của các kinh dương. Khi phong tà phạm vào vùng đầu cổ, hoặc đàm trọc do Tỳ vận hóa kém đưa lên làm bít tắc thanh khiếu, khí huyết không lưu thông điều hòa thì sinh đau đầu, nặng đầu, nặng gáy. Phong Trì nằm ở vị trí giao thoa quan trọng của vùng cổ gáy và đầu mặt, nên thường được dùng để khai thông vùng này.

Huyệt Phong Trì hỗ trợ viêm xoang như thế nào?

Viêm xoang trong y học cổ truyền thường được nhìn dưới các nhóm chứng như tỵ uyên, tỵ tắc, liên quan đến Phế, Tỳ, Đởm và sự vận hành của khí huyết vùng đầu mặt. Cô chú anh chị có thể hiểu xoang giống như những căn phòng nhỏ trong khối xương mặt. Khi khí không thông, đàm trọc ứ lại, nhiệt hoặc hàn làm bế tắc, các căn phòng ấy trở nên ẩm thấp, bí bách, sinh đau nhức và nặng đầu.

Phong Trì không phải là huyệt “chữa xoang” theo nghĩa chỉ cần bấm một điểm là hết bệnh. Nhưng huyệt này có vai trò hỗ trợ rất tốt trong việc khu phong, thông vùng đầu mặt, thư giãn cơ gáy, giảm cảm giác nặng đầu. Khi vùng gáy được mở, khí huyết phía sau đầu lưu thông hơn, cảm giác căng tức có thể dịu bớt.

Đặc biệt, với người viêm xoang hay bị đau đầu sau gáy, nặng gáy, cổ vai căng, đau tăng khi gặp gió lạnh, ngủ dậy thấy gáy cứng, day bấm Phong Trì đúng cách thường mang lại cảm giác dễ chịu. Giống như khai thông một con đường sau nhà đang bị lá khô che kín, đường thông thì gió trong nhà cũng lưu chuyển nhẹ nhàng hơn.

Hướng dẫn xác định và day bấm huyệt Phong Trì tại nhà

Trước khi bấm huyệt, cô chú anh chị nên ngồi thẳng lưng, thả lỏng vai, hơi cúi đầu nhẹ. Không nên bấm khi vừa ăn quá no, đang quá đói, vừa uống rượu bia, đang sốt cao hoặc cơ thể quá mệt.

Cách xác định huyệt Phong Trì

Cô chú anh chị đặt hai bàn tay ôm lấy phía sau đầu. Hai ngón tay cái đặt ở vùng sau gáy. Từ ụ xương ở giữa sau đầu, trượt ngón tay sang hai bên, xuống dưới một chút sẽ gặp hai chỗ lõm mềm nằm dưới xương chẩm. Đây là vùng huyệt Phong Trì.

Khi ấn đúng, thường có cảm giác tức nặng vừa phải, có thể lan nhẹ lên đỉnh đầu, ra thái dương hoặc xuống cổ vai. Cảm giác này giống như chạm vào một nút thắt trên sợi dây. Ấn vừa đủ thì nút thắt mềm ra; ấn quá mạnh thì dây lại đau thêm.

Cách day bấm huyệt Phong Trì

Dùng hai ngón tay cái đặt vào hai huyệt Phong Trì hai bên. Các ngón còn lại ôm nhẹ đầu để làm điểm tựa. Day tròn chậm rãi theo chiều dễ chịu trong khoảng 1 đến 2 phút. Lực day vừa phải, tạo cảm giác căng tức dễ chịu, không đau nhói.

Sau đó, cô chú anh chị có thể ấn giữ nhẹ trong 5 đến 10 giây rồi thả ra, lặp lại vài lần. Khi bấm, nên thở chậm, thả lỏng vai và hàm. Nếu đang nghẹt mũi, có thể kết hợp hít vào bằng mũi nếu được, thở ra chậm bằng miệng. Việc thở chậm giúp khí cơ lắng xuống, cơ vùng gáy bớt co cứng.

Mỗi ngày có thể thực hiện 1 đến 2 lần. Khi đau đầu, nặng gáy do gặp lạnh hoặc ngồi lâu, có thể day bấm nhẹ để giảm khó chịu. Tuy nhiên, không nên bấm quá nhiều lần trong ngày hoặc dùng lực mạnh, vì vùng sau gáy có nhiều mạch máu, thần kinh và cơ quan nhạy cảm.

Có thể phối hợp thêm thao tác xoa ấm vùng gáy

Trước khi bấm Phong Trì, cô chú anh chị có thể xoa hai bàn tay cho ấm rồi xoa vùng sau gáy, từ chân tóc xuống cổ vai khoảng 1 đến 2 phút. Cách này giống như làm mềm đất trước khi khai thông dòng nước. Cơ vùng gáy ấm và mềm hơn thì việc bấm huyệt cũng dễ chịu hơn.

Nếu đau đầu, nặng gáy do lạnh, có thể giữ ấm cổ gáy bằng khăn mỏng sau khi bấm. Tránh vừa bấm huyệt xong đã ra gió, tắm lạnh hoặc ngồi điều hòa thổi trực tiếp vào gáy.

Khi nào không nên tự bấm huyệt Phong Trì?

Cô chú anh chị không nên tự bấm mạnh huyệt Phong Trì nếu đang sốt cao, đau đầu dữ dội bất thường, chóng mặt nhiều, nôn ói, yếu liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ, huyết áp quá cao hoặc có tiền sử bệnh lý mạch máu não. Những trường hợp này cần đi khám ngay, không nên xử trí tại nhà bằng bấm huyệt.

Người có chấn thương vùng cổ gáy, thoái hóa cột sống cổ nặng, hẹp ống sống cổ, đau lan tê xuống tay nhiều, phụ nữ mang thai, người cao tuổi yếu, người đang dùng thuốc chống đông hoặc dễ bầm tím cũng cần thận trọng. Nếu bấm thấy đau nhói, choáng, buồn nôn, tê lan bất thường thì phải dừng lại.

Bác sĩ Long nhắc điều này vì huyệt đạo cũng giống như công tắc điện trong nhà. Bật đúng công tắc thì đèn sáng, nhưng nếu tay ướt, dây hở hoặc ấn sai cách thì có thể nguy hiểm. Bấm huyệt cần đúng người, đúng lúc, đúng lực.

Lời dặn của bác sĩ Long

Huyệt Phong Trì là huyệt quan trọng trong hỗ trợ giảm đau đầu, nặng gáy, căng cổ vai và một phần nghẹt mũi liên quan đến viêm xoang. Theo y học cổ truyền, huyệt này giúp khu phong, thông lạc, thanh lợi đầu mục, thư cân vùng cổ gáy. Khi vùng gáy bớt bế tắc, khí huyết vùng đầu mặt được lưu thông hơn, cảm giác nặng đầu, đau sau gáy có thể giảm.

Tuy vậy, viêm xoang không chỉ nằm ở một huyệt. Có người do phong hàn, có người do phong nhiệt, có người do đàm thấp, Tỳ hư, Phế khí hư hoặc Can Đởm uất nhiệt. Vì vậy, bấm Phong Trì chỉ là một phần hỗ trợ. Muốn điều trị gốc, cần biện chứng rõ thể bệnh, xem mạch, quan sát lưỡi, hỏi kỹ triệu chứng và điều chỉnh cả ăn uống, sinh hoạt, thuốc thang hoặc châm cứu khi cần.

Nếu cô chú anh chị bị viêm xoang tái phát, đau đầu, nặng gáy, nghẹt mũi kéo dài, đau quanh hốc mắt hoặc dùng nhiều cách vẫn không ổn, hãy đặt lịch thăm khám để bác sĩ Long đánh giá cụ thể và hướng dẫn phương pháp phù hợp với cơ địa.

• Đặt lịch thăm khám tại: https://bacsitranhailong.com/dat-lich-kham
• Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/2316749324237229810
• Gọi hotline: 0368 180 102