Cô chú anh chị thân mến, viêm xoang giống như một con ngõ nhỏ sau cơn mưa, nếu rác lá, bùn đất và nước đọng không được khơi thông thì càng để lâu càng sinh mùi, sinh tắc, sinh khó chịu. Trong cơ thể mình cũng vậy, khi khí huyết vùng đầu mặt không thông, đàm thấp ứ lại, phong hàn hoặc phong nhiệt xâm nhập, đường mũi xoang dễ bị bế tắc, gây nghẹt mũi, đau đầu, nặng trán, chảy dịch mũi dai dẳng. Theo Y học cổ truyền, mũi là khiếu của Phế, nhưng bệnh viêm xoang không chỉ nằm ở cái mũi. Gốc bệnh còn liên quan đến Phế khí suy, Tỳ vận hóa kém sinh đàm thấp, Thận khí hư khiến sức phòng vệ của cơ thể giảm. Vì vậy, khi hướng dẫn cách bấm huyệt Hợp cốc chữa viêm xoang, bác sĩ Long luôn nhắc cô chú anh chị rằng: bấm huyệt là cách hỗ trợ khai thông kinh lạc, làm nhẹ triệu chứng, giúp khí huyết vùng đầu mặt lưu chuyển tốt hơn, chứ không phải thay thế hoàn toàn việc thăm khám và điều trị khi bệnh đã nặng.
Huyệt Hợp cốc là gì và vì sao hỗ trợ người bị viêm xoang?
Huyệt Hợp cốc là một huyệt rất quen thuộc trong châm cứu và bấm huyệt Đông y. Huyệt nằm trên mu bàn tay, ở vùng lõm giữa ngón cái và ngón trỏ. Theo kinh lạc học, Hợp cốc thuộc kinh Đại trường, là huyệt Nguyên của kinh này. Kinh Đại trường có đường tuần hành liên quan đến vùng mặt, mũi, miệng, răng, nên Hợp cốc thường được dùng trong các chứng đau đầu, đau răng, nghẹt mũi, đau vùng mặt, cảm mạo do phong tà. Nói nôm na cho dễ hiểu, huyệt Hợp cốc giống như một “cửa van” trên dòng sông khí huyết. Khi cửa van được mở đúng cách, dòng chảy vùng đầu mặt có thể thông thoáng hơn, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác bít tắc, căng tức vùng xoang, đau nặng đầu do khí trệ, đàm thấp hoặc phong tà gây nên.
Tác dụng của huyệt Hợp cốc theo Y học cổ truyền
Trong Y học cổ truyền, huyệt Hợp cốc có công năng sơ phong, giải biểu, thông kinh hoạt lạc, hành khí chỉ thống và khai thông vùng đầu mặt. Với người viêm xoang, huyệt này thường được dùng để hỗ trợ làm thông mũi, giảm đau đầu, giảm nặng vùng trán, giảm cảm giác tức vùng hốc mắt và hai bên cánh mũi. Nếu viêm xoang do phong hàn, cô chú anh chị thường thấy nghẹt mũi nhiều khi gặp lạnh, dịch mũi trong, người sợ gió, đau đầu âm ỉ. Nếu do phong nhiệt, dịch mũi thường vàng đặc, mũi nóng rát, có thể kèm khô miệng, họng đau. Nếu do đàm thấp, người hay nặng đầu, dịch mũi dai dẳng, cơ thể uể oải, ăn uống khó tiêu. Bấm huyệt Hợp cốc có thể hỗ trợ khai thông phần ngọn, nhưng muốn bền lâu vẫn cần nhận diện đúng thể bệnh để điều chỉnh toàn thân.
Cách xác định huyệt Hợp cốc chính xác tại nhà
Để tìm huyệt Hợp cốc, cô chú anh chị hãy khép ngón cái sát vào ngón trỏ. Lúc này, ở mu bàn tay sẽ nổi lên một khối cơ cao giữa ngón cái và ngón trỏ. Điểm cao nhất của khối cơ đó chính là vùng huyệt Hợp cốc. Khi mở bàn tay ra, huyệt nằm ở chỗ lõm giữa xương bàn ngón cái và xương bàn ngón trỏ. Khi ấn đúng huyệt, cô chú anh chị thường cảm thấy căng tức, hơi ê, có thể lan nhẹ xuống ngón tay hoặc lan lên cổ tay. Cảm giác này giống như khi ta chạm đúng “mạch nước ngầm” trong lòng đất, không cần dùng lực quá mạnh nhưng vẫn thấy có sự đáp ứng rõ ràng.
Dấu hiệu bấm đúng huyệt Hợp cốc
- Có cảm giác tức, ê nhẹ, không đau nhói dữ dội.
- Cảm giác căng lan vừa phải ở vùng kẽ ngón cái và ngón trỏ.
- Sau khi bấm, bàn tay ấm hơn, vùng đầu mặt có cảm giác dễ chịu hơn.
- Không xuất hiện bầm tím, tê kéo dài hoặc đau tăng sau khi day bấm.
Hướng dẫn cách bấm huyệt Hợp cốc chữa viêm xoang
Trước khi bấm huyệt, cô chú anh chị nên rửa sạch tay, ngồi ở tư thế thoải mái, giữ tinh thần thư giãn. Đông y rất coi trọng sự điều hòa của khí. Nếu thân đang căng, tâm đang vội, hơi thở gấp gáp thì việc bấm huyệt cũng giống như tưới cây khi đất còn đóng cục, nước khó thấm sâu. Cô chú anh chị hãy hít vào chậm bằng mũi nếu có thể, thở ra nhẹ nhàng bằng miệng, sau đó mới bắt đầu day bấm.
Các bước bấm huyệt Hợp cốc đúng cách
- Dùng ngón cái của tay bên này đặt lên huyệt Hợp cốc của tay bên kia.
- Ngón trỏ đặt ở phía lòng bàn tay để tạo thế kẹp chắc nhưng không gồng cứng.
- Ấn từ nhẹ đến vừa, tăng lực dần cho đến khi có cảm giác căng tức dễ chịu.
- Day tròn chậm rãi theo chiều kim đồng hồ trong khoảng 1 đến 2 phút.
- Giữ lực ấn tại huyệt thêm khoảng 30 giây rồi thả ra từ từ.
- Đổi sang tay còn lại và thực hiện tương tự.
Liều lượng và thời điểm bấm huyệt
Với người viêm xoang, cô chú anh chị có thể bấm huyệt Hợp cốc mỗi ngày 2 đến 3 lần. Thời điểm phù hợp là buổi sáng sau khi ngủ dậy, buổi chiều khi mũi bắt đầu nghẹt nhiều, và buổi tối trước khi đi ngủ để hỗ trợ dễ thở hơn. Mỗi bên tay bấm khoảng 1 đến 2 phút, không nên bấm quá lâu hoặc quá mạnh. Nếu xem cơ thể như một khu vườn, thì bấm huyệt giống như khơi rãnh cho nước chảy. Khơi đều, khơi đúng thì đất tơi, cây khỏe; còn cuốc quá mạnh, quá sâu có thể làm tổn thương rễ. Vì vậy, lực bấm cần vừa phải, đều đặn và lắng nghe phản ứng của cơ thể.
Cách phối hợp huyệt Hợp cốc với các huyệt vùng mũi xoang
Để tăng hiệu quả hỗ trợ, cô chú anh chị có thể phối hợp Hợp cốc với một số huyệt vùng mặt. Tuy nhiên, cần thao tác nhẹ nhàng vì vùng mặt có da mỏng, nhiều mạch máu nhỏ và thần kinh cảm giác. Khi day bấm, không day trên vùng da đang sưng đỏ, trầy xước, mụn viêm hoặc đau bất thường.
Phối hợp huyệt Nghinh hương
Huyệt Nghinh hương nằm ở hai bên cánh mũi, tại rãnh mũi má. Cô chú anh chị dùng hai đầu ngón trỏ day nhẹ hai bên huyệt trong khoảng 1 phút. Huyệt này có tác dụng hỗ trợ thông mũi, giảm nghẹt mũi, giúp đường thở vùng mũi dễ chịu hơn. Khi kết hợp Hợp cốc và Nghinh hương, một huyệt tác động từ xa, một huyệt tác động tại chỗ, giống như vừa mở cống đầu nguồn vừa dọn rác ngay miệng cống.
Phối hợp huyệt Ấn đường
Huyệt Ấn đường nằm ở điểm giữa hai đầu lông mày. Cô chú anh chị dùng ngón giữa day nhẹ huyệt này trong 1 phút, sau đó vuốt dọc từ giữa trán sang hai bên thái dương 10 đến 15 lần. Cách này phù hợp khi viêm xoang gây nặng trán, căng đầu, khó chịu vùng giữa hai lông mày. Khi day Ấn đường, cần thả lỏng vai gáy, hơi thở chậm, không cau mày hay gồng mặt.
Vuốt sống mũi hỗ trợ thông xoang
Sau khi bấm Hợp cốc, Nghinh hương và Ấn đường, cô chú anh chị có thể xoa hai bàn tay cho ấm rồi dùng hai ngón trỏ vuốt dọc hai bên sống mũi từ trên xuống dưới hoặc từ dưới lên trên khoảng 20 đến 30 lần. Động tác này giúp làm ấm vùng mũi, hỗ trợ lưu thông khí huyết tại chỗ, đặc biệt phù hợp với người hay nghẹt mũi khi trời lạnh, sáng sớm hoặc khi nằm điều hòa.
Lưu ý an toàn khi bấm huyệt Hợp cốc chữa viêm xoang
Bấm huyệt tuy là phương pháp tự nhiên nhưng không có nghĩa là dùng tùy tiện. Cô chú anh chị cần nhớ, huyệt Hợp cốc có tính hành khí khá mạnh, vì vậy phụ nữ đang mang thai không nên tự ý bấm huyệt này, nhất là bấm mạnh hoặc bấm kéo dài. Người có vết thương, viêm da, sưng đau, bầm tím ở vùng kẽ ngón cái và ngón trỏ cũng không nên day bấm. Trẻ nhỏ, người già yếu, người cơ địa suy nhược chỉ nên bấm rất nhẹ và theo dõi phản ứng. Nếu sau khi bấm xuất hiện đau tăng, tê kéo dài, chóng mặt, hồi hộp hoặc khó chịu bất thường thì cần dừng lại.
Khi nào người viêm xoang cần đi thăm khám?
Cô chú anh chị nên đi thăm khám nếu viêm xoang kéo dài nhiều tuần không đỡ, đau nhức mặt dữ dội, sốt, dịch mũi vàng xanh đặc, hơi thở hôi, sưng quanh mắt, nhìn mờ, đau đầu nhiều hoặc bệnh tái phát liên tục. Những dấu hiệu này cho thấy tình trạng có thể đã nặng hơn, không nên chỉ tự bấm huyệt tại nhà. Bấm huyệt Hợp cốc chỉ giống như mở cửa cho căn phòng bớt ngột ngạt, còn nếu trong nhà có ổ ẩm mốc lâu ngày thì vẫn cần tìm đúng gốc để xử lý.
Nguyên tắc Y học cổ truyền khi hỗ trợ điều trị viêm xoang
Theo bác sĩ Long, muốn hỗ trợ cải thiện viêm xoang lâu dài, cô chú anh chị không nên chỉ chăm chăm vào việc làm thông mũi trong vài phút. Đông y nhìn bệnh như nhìn một cái cây: triệu chứng nghẹt mũi, chảy dịch, đau đầu là phần cành lá; còn gốc rễ nằm ở sự mất cân bằng của tạng phủ và chính khí. Phế chủ khí, khai khiếu ra mũi; Tỳ chủ vận hóa, nếu Tỳ yếu thì thủy thấp không hóa được mà tụ thành đàm; Thận là gốc tiên thiên, chủ nạp khí, giữ nền tảng sinh lực của cơ thể. Khi chính khí vững, phong hàn, phong nhiệt, thấp trọc khó bám rễ. Khi chính khí suy, tà khí dễ lưu lại, bệnh dễ tái phát như cỏ dại gặp đất ẩm. Vì vậy, phép trị cổ truyền cần tùy thể mà gia giảm: người thiên phong hàn thì khu phong tán hàn, ôn thông kinh lạc; người thiên phong nhiệt thì sơ phong thanh nhiệt, thông khiếu; người đàm thấp nặng thì hóa đàm trừ thấp, kiện Tỳ; người hay tái phát, mệt mỏi, dễ cảm lạnh thì cần bổ Phế ích khí, cố biểu; người nền tảng suy yếu lâu ngày cần chú ý ôn dưỡng Thận khí. Bấm huyệt Hợp cốc là một nhịp cầu hỗ trợ khai thông, nhưng để dòng sông sức khỏe trong lành thì phải vừa khai thông dòng chảy, vừa bồi đắp bờ bãi, vừa giữ cho nguồn nước không bị ô nhiễm. Cô chú anh chị hãy chủ động chăm sóc từ khi bệnh còn nhẹ, giữ ấm cổ gáy, hạn chế đồ lạnh, ăn uống điều độ, ngủ đủ, vệ sinh mũi đúng cách và điều trị theo đúng thể trạng, đừng chờ đến khi xoang đau nặng mới cuống cuồng tìm cách chữa.
Nếu cô chú anh chị đang bị viêm xoang kéo dài, nghẹt mũi dai dẳng, đau đầu, chảy dịch mũi tái đi tái lại và muốn được tư vấn theo hướng Y học cổ truyền, hãy chủ động thăm khám để xác định đúng thể bệnh và có phác đồ phù hợp. Cô chú anh chị có thể đặt lịch khám trực tiếp, nhắn tin Zalo hoặc gọi hotline để được hỗ trợ.
Tham gia nhóm
