Cô chú anh chị thân mến, có những hôm trời vừa trở gió, hoặc chỉ cần đi ngoài đường gặp mưa lạnh, tối về là mũi bắt đầu lạnh lạnh, hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong. Có người còn thấy cổ gáy hơi cứng, người gai lạnh, thích uống nước ấm, không muốn ăn gì nhiều.

Trong những lúc như vậy, một bát canh rau cải nấu gừng dùng đúng cách có thể giúp cơ thể ấm lên, mũi dễ thông hơn, cảm giác lạnh mũi và nghẹt mũi giảm bớt. Bác sĩ Long hay ví món canh này như chiếc khăn ấm đặt nhẹ lên vùng mũi và ngực. Không quá mạnh, không quá gắt, nhưng đủ để làm dịu cái lạnh đang bám ở phần ngoài cơ thể.

Theo y học cổ truyền, món canh này phù hợp hơn với tình trạng phong hàn phạm biểu, tức là tà khí lạnh mới xâm nhập vào phần ngoài cơ thể, làm Phế khí tuyên thông kém. Vì Phế khai khiếu ra mũi, nên khi Phế bị hàn tà bế lại, mũi dễ nghẹt, lạnh, hắt hơi và chảy nước mũi trong.

Vì sao canh rau cải nấu gừng có thể giúp giảm lạnh mũi, nghẹt mũi?

Trong y học cổ truyền, muốn hiểu nghẹt mũi do lạnh, cô chú anh chị cứ hình dung đường mũi giống như con ngõ nhỏ trong làng. Khi trời lạnh, sương xuống dày, con ngõ ẩm ướt và tù lại, người đi qua khó khăn. Cơ thể cũng vậy, khi phong hàn xâm nhập, khí cơ vùng Phế bị co bế, đường mũi không thông, sinh ra nghẹt mũi.

Gừng tươi, hay còn gọi là sinh khương, có vị cay, tính ấm, quy vào kinh Phế, Tỳ, Vị. Công năng thường được nhắc đến là phát tán phong hàn, ôn trung, ôn Phế, chỉ ho. Khi đưa gừng vào bát canh nóng, vị cay ấm của gừng giúp làm ấm phần biểu, hỗ trợ tán cái lạnh đang làm bế tắc đường mũi.

Rau cải là loại rau quen thuộc, vị thanh, dễ ăn, giúp bữa ăn nhẹ bụng hơn trong lúc cơ thể đang mệt. Khi nấu thành canh nóng, rau cải giúp bổ sung nước ấm, làm dịu cổ họng, hỗ trợ tiêu hóa. Bát canh nóng giống như dòng nước ấm chảy qua con mương lạnh, vừa làm mềm, vừa giúp khí vị được lưu thông hơn.

Khi rau cải đi cùng gừng, món ăn trở nên hài hòa hơn: rau cải giúp món canh thanh nhẹ, dễ dùng; gừng giúp tăng phần ôn ấm, tán hàn. Vì vậy, món này thích hợp làm món ăn hỗ trợ trong những ngày mới bị lạnh mũi, nghẹt mũi do cảm lạnh nhẹ.

Dấu hiệu phù hợp để dùng canh rau cải nấu gừng

Cô chú anh chị nên dùng món này khi cơ thể có biểu hiện thiên về hàn. Những dấu hiệu thường gặp gồm: mũi lạnh, nghẹt mũi, hắt hơi từng tràng, chảy nước mũi trong loãng, sợ gió, sợ lạnh, đầu hơi nặng, cổ gáy hơi căng, người không khát hoặc chỉ muốn uống nước ấm, rêu lưỡi trắng mỏng.

Nếu có ho kèm theo, thường là ho nhẹ, đờm trắng loãng, gặp gió lạnh thì ho nhiều hơn. Đây là biểu hiện Phế khí bị hàn tà làm trở ngại, chưa tuyên phát tốt. Lúc này, món canh gừng nóng có thể giúp làm ấm vùng Phế, hỗ trợ thông mũi và làm cơ thể dễ chịu hơn.

Bác sĩ Long nhấn mạnh chữ “phù hợp”, vì trong y học cổ truyền, cùng là nghẹt mũi nhưng không phải ai cũng cùng một thể. Có người nghẹt do lạnh, có người nghẹt do nhiệt, có người do đàm thấp, có người do chính khí suy lâu ngày. Món canh rau cải nấu gừng hợp nhất với thể lạnh mới mắc, bệnh còn ở phần biểu.

Hướng dẫn nấu canh rau cải nấu gừng đúng cách

Để món canh phát huy tính ôn ấm nhẹ nhàng, cô chú anh chị không cần nấu quá cầu kỳ. Quan trọng là canh phải nóng ấm, gừng dùng vừa đủ, rau cải không nấu quá nhừ, gia vị thanh nhẹ để Tỳ Vị dễ tiếp nhận.

Nguyên liệu cần chuẩn bị

Cô chú anh chị chuẩn bị một bó rau cải xanh hoặc cải ngọt vừa ăn, rửa sạch, cắt khúc. Dùng khoảng 3 đến 5 lát gừng tươi mỏng. Nếu người chịu lạnh kém, bụng hay lạnh, có thể dùng 5 lát; nếu dễ nóng trong hoặc dạ dày nhạy cảm, chỉ nên dùng 2 đến 3 lát.

Có thể thêm một ít thịt nạc băm, tôm tươi hoặc nấu chay đều được. Nếu đang cảm lạnh, người mệt, bác sĩ Long thường khuyên nấu thanh đạm, ít dầu mỡ, nêm vừa miệng. Dầu mỡ nhiều giống như bùn đặc trong dòng mương, làm Tỳ Vị nặng nề, đàm thấp dễ sinh hơn.

Cách nấu chi tiết

Trước hết, cho nước vào nồi và đun sôi. Khi nước bắt đầu sôi, cho vài lát gừng vào trước để khí vị cay ấm lan ra trong nước canh. Nếu dùng thịt nạc băm hoặc tôm, cô chú anh chị cho vào sau đó, khuấy nhẹ và hớt bọt để nước canh trong.

Khi nước đã sôi đều, cho rau cải vào. Chỉ nên nấu đến khi rau vừa chín tới, còn màu xanh, không nên nấu quá lâu. Rau cải nấu quá nhừ vừa mất vị ngon, vừa làm món canh nặng mùi, người đang mệt sẽ khó ăn hơn.

Sau cùng, nêm một chút muối hoặc gia vị vừa ăn rồi tắt bếp. Nên ăn khi canh còn nóng ấm, hơi nước bốc lên nhẹ. Cô chú anh chị có thể vừa ăn vừa hít nhẹ hơi ấm từ bát canh, giống như để hơi ấm dẫn đường lên vùng mũi, giúp cảm giác lạnh mũi dịu xuống.

Cách dùng để hỗ trợ thông mũi tốt hơn

Món canh này nên dùng vào bữa trưa hoặc bữa tối, nhất là sau khi đi lạnh, dính mưa hoặc ngồi điều hòa lâu. Ăn canh khi còn nóng, ăn chậm, tránh vừa ăn xong đã ra gió hoặc uống nước đá.

Sau bữa ăn, cô chú anh chị nên giữ ấm cổ, ngực, lưng trên và bàn chân. Nếu người đang gai lạnh, có thể mặc thêm áo mỏng, nghỉ ngơi trong phòng kín gió. Mục tiêu là để cơ thể ấm lên từ từ, có thể ra chút mồ hôi lấm tấm. Không nên trùm chăn kín làm vã mồ hôi nhiều, vì ra mồ hôi quá mức sẽ hao khí và hao tân dịch.

Nếu dùng cho trẻ nhỏ, cần giảm lượng gừng, nấu loãng và cho trẻ ăn từng ít một. Với người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc tiêu hóa yếu, cũng nên dùng lượng gừng nhẹ, theo dõi phản ứng của cơ thể.

Những trường hợp không nên dùng nhiều canh rau cải nấu gừng

Cô chú anh chị không nên dùng nhiều món này nếu đang có biểu hiện thiên về phong nhiệt hoặc nhiệt thịnh: sốt cao, họng đau rát nhiều, miệng khô khát, thích uống nước mát, nước mũi vàng đặc, đờm vàng, người bứt rứt, táo bón, nước tiểu vàng sậm, rêu lưỡi vàng.

Trong trường hợp đó, dùng nhiều gừng giống như đổ thêm củi vào bếp đang cháy lớn, có thể làm nóng rát họng, khô miệng, khó chịu hơn. Cùng là nghẹt mũi, nhưng nếu mũi nghẹt do nhiệt thì phép trị không phải ôn tán hàn, mà cần thanh giải phù hợp.

Người đang viêm loét dạ dày nặng, trào ngược nhiều, dễ nóng trong, âm hư nội nhiệt, phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh mạn tính phức tạp nên thận trọng với gừng. Không phải vì gừng xấu, mà vì cơ địa mỗi người khác nhau. Con dao trong tay người đầu bếp thì làm nên món ngon, nhưng dùng không đúng chỗ lại dễ gây hại.

Ngoài ra, nếu nghẹt mũi kéo dài nhiều ngày, đau vùng xoang, sốt cao, khó thở, đau tức ngực, ho nhiều, đờm đặc, trẻ nhỏ bỏ bú, người già mệt lả hoặc bệnh tái đi tái lại, cô chú anh chị nên đi khám. Lúc này, món ăn chỉ hỗ trợ phần ngọn, còn gốc bệnh cần được biện chứng và xử trí rõ ràng.

Lời dặn của bác sĩ Long

Canh rau cải nấu gừng là món ăn giản dị nhưng có ý nghĩa tốt nếu dùng đúng lúc. Theo y học cổ truyền, món này phù hợp khi nghẹt mũi do phong hàn, lạnh mũi, chảy nước mũi trong, sợ gió, sợ lạnh, người mới nhiễm lạnh. Gừng giúp ôn Phế, tán hàn; canh nóng giúp làm ấm cơ thể; rau cải giúp món ăn thanh nhẹ, dễ dùng cho Tỳ Vị.

Tuy nhiên, y học cổ truyền quý ở biện chứng. Không phải thấy nghẹt mũi là chỉ nghĩ đến thông mũi, mà phải xem người đó hàn hay nhiệt, hư hay thực, bệnh mới hay lâu ngày. Trị bệnh giống như sửa dòng nước trong vườn: phải biết chỗ nào tắc, chỗ nào thiếu, chỗ nào dư thì dòng nước mới chảy êm.

Nếu cô chú anh chị thường xuyên bị lạnh mũi, nghẹt mũi, viêm mũi xoang tái phát, dễ cảm lạnh hoặc muốn được tư vấn theo y học cổ truyền bài bản, hãy đặt lịch thăm khám để bác sĩ Long xem mạch, quan sát lưỡi, hỏi bệnh và hướng dẫn cách chăm sóc phù hợp với cơ địa.

• Đặt lịch thăm khám tại: https://bacsitranhailong.com/dat-lich-kham
• Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/2316749324237229810
• Gọi hotline: 0368 180 102