Tuy nhiên, bác sĩ Long xin nói rõ ngay từ đầu: món ăn này chỉ có vai trò hỗ trợ cải thiện giấc ngủ và bồi bổ khí huyết, không thay thế thuốc điều trị thiếu máu hay phác đồ chữa mất ngủ. Thiếu máu có nhiều nguyên nhân như thiếu sắt, thiếu vitamin B12, mất máu đường tiêu hóa hoặc bệnh lý mạn tính. Vì vậy, cô chú anh chị không nên chỉ thấy người xanh xao, mất ngủ rồi tự kết luận mình “thiếu máu”.

Mất ngủ do thiếu máu theo Y học cổ truyền được hiểu như thế nào?

Trong Y học cổ truyền, mất ngủ được gọi là chứng “thất miên” hoặc “bất mị”. Với người cơ thể suy nhược, ăn uống kém, lao lực lâu ngày hoặc vừa trải qua một đợt ốm, nguyên nhân thường liên quan đến Tâm Tỳ lưỡng hư, khí huyết bất túc.

Cô chú anh chị có thể hình dung khí huyết giống như dòng nước tưới cho một khu vườn. Khi dòng nước đầy đủ, cây cối xanh tốt, đất đai dịu mát. Khi nguồn nước cạn, khu vườn trở nên khô héo và dễ xáo động. Cơ thể cũng vậy: huyết không đủ nuôi Tâm thì “Thần” không được yên, khiến chúng ta nằm xuống nhưng đầu óc vẫn bồn chồn, giấc ngủ mỏng như tờ giấy, chỉ một tiếng động nhỏ cũng tỉnh.

Những dấu hiệu thường gặp của thể huyết hư

Mất ngủ do huyết hư thường không chỉ biểu hiện ở việc khó ngủ. Cô chú anh chị có thể đồng thời gặp một số dấu hiệu sau:

• Khó vào giấc, ngủ chập chờn, hay nằm mơ và dễ tỉnh giữa đêm.
• Sáng dậy mệt mỏi, đầu óc thiếu tỉnh táo, khả năng tập trung giảm.
• Sắc mặt nhợt nhạt hoặc vàng nhạt, môi và móng tay kém hồng.
• Hay chóng mặt khi thay đổi tư thế, hoa mắt, ù tai.
• Hồi hộp, tim đập nhanh, dễ giật mình hoặc hay quên.
• Tay chân lạnh, cơ thể yếu, vận động nhẹ cũng nhanh mệt.
• Phụ nữ có thể gặp kinh nguyệt ít, màu nhạt hoặc chu kỳ không đều.

Những biểu hiện trên có thể gợi ý tình trạng khí huyết suy kém, nhưng không đủ để chẩn đoán thiếu máu theo y học hiện đại. Muốn biết chính xác, cô chú anh chị cần làm xét nghiệm công thức máu và những kiểm tra liên quan theo chỉ định của bác sĩ.

Gà ác hầm ngũ vị có tác dụng gì với người mất ngủ?

Gà ác là thực phẩm giàu chất đạm, thường được dùng trong các món dược thiện dành cho người suy nhược, người cao tuổi hoặc người mới ốm dậy. Khi phối hợp với các vị có tác dụng kiện Tỳ, dưỡng huyết và an thần, món ăn vừa giúp bổ sung dinh dưỡng, vừa hỗ trợ cơ thể phục hồi từ từ.

Bác sĩ Long thường ví món gà ác hầm ngũ vị giống như việc “bổ sung nguyên liệu cho nhà máy tạo máu”. Nhưng muốn nhà máy hoạt động tốt thì Tỳ vị phải tiêu hóa và hấp thu được. Vì vậy, món ăn cần được dùng đúng người, đúng lượng; không phải cứ cho thật nhiều vị thuốc vào nồi là tác dụng sẽ mạnh hơn.

Năm vị dùng trong món gà ác hầm ngũ vị

Trong công thức này, “ngũ vị” gồm năm nguyên liệu quen thuộc: hạt sen, long nhãn, kỷ tử, táo đỏ và đương quy.

• Hạt sen: Có vị ngọt, tính bình, quy vào Tâm, Tỳ và Thận; thường được dùng để kiện Tỳ, dưỡng Tâm và hỗ trợ an thần.
• Long nhãn: Có vị ngọt, tính ấm, giúp bổ ích Tâm Tỳ, dưỡng huyết; phù hợp với người mất ngủ kèm hồi hộp, hay quên và mệt mỏi.
• Kỷ tử: Có tác dụng bổ Can Thận, ích tinh huyết; thường dùng cho người suy nhược, hoa mắt và cơ thể thiếu sức.
• Táo đỏ: Giúp bổ trung ích khí, điều hòa Tỳ vị, làm dịu vị thuốc và tạo vị ngọt tự nhiên cho món hầm.
• Đương quy: Là vị thuốc thường xuất hiện trong các bài dưỡng huyết, hoạt huyết. Đương quy cần dùng thận trọng ở người đang mang thai, có nguy cơ chảy máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông.

Cách nấu gà ác hầm ngũ vị hỗ trợ ngủ ngon

Nguyên liệu cần chuẩn bị

• Gà ác: 1 con nhỏ, khoảng 400–600g.
• Hạt sen: 20–30g.
• Long nhãn: 8–12g.
• Kỷ tử: 8–10g.
• Táo đỏ: 4–6 quả.
• Đương quy: 3–5g.
• Gừng tươi: 2–3 lát.
• Nước sạch và một lượng nhỏ muối.

Liều lượng trên mang tính tham khảo cho một món ăn gia đình, không phải đơn thuốc điều trị. Những cô chú anh chị có bệnh nền, đang dùng thuốc hoặc có cơ địa đặc biệt nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Các bước thực hiện

1. Gà ác làm sạch, bỏ phần mỡ thừa và nội tạng. Có thể chần nhanh qua nước nóng với vài lát gừng để giảm mùi.
2. Hạt sen rửa sạch. Nếu dùng hạt sen khô, nên ngâm trước khoảng 30–60 phút để khi hầm nhanh mềm hơn.
3. Táo đỏ rửa sạch, tách nhẹ phần vỏ hoặc khía một đường nhỏ. Long nhãn, kỷ tử và đương quy rửa nhanh rồi để ráo.
4. Cho gà, hạt sen, táo đỏ, đương quy và gừng vào nồi. Thêm lượng nước vừa đủ ngập nguyên liệu.
5. Đun sôi, sau đó hạ nhỏ lửa và hầm khoảng 60–90 phút. Khi gà gần mềm mới cho long nhãn và kỷ tử vào, tiếp tục hầm thêm 10–15 phút.
6. Nêm nhạt, dùng khi còn ấm. Không nên cho nhiều đường hoặc gia vị đậm vì có thể gây đầy bụng, khát nước và ảnh hưởng giấc ngủ.

Ăn gà ác hầm ngũ vị vào lúc nào là phù hợp?

Cô chú anh chị nên dùng món này vào bữa trưa hoặc bữa tối sớm, tốt nhất trước giờ đi ngủ ít nhất 3 giờ. Không nên ăn một bát lớn ngay sát giờ ngủ vì hệ tiêu hóa sẽ phải làm việc giống như một nhà bếp vẫn đỏ lửa giữa đêm; bụng đầy, người nóng và khó chịu thì giấc ngủ càng khó yên.

Mỗi tuần có thể dùng khoảng 1 lần, tùy thể trạng và khẩu phần dinh dưỡng chung. Người tiêu hóa yếu nên bắt đầu với lượng nhỏ, ăn phần thịt nạc và nước hầm vừa phải, tránh dùng quá nhiều da hoặc mỡ gà.

Cách dùng để món ăn dễ tiêu hóa hơn

• Ăn khi còn ấm nhưng không quá nóng.
• Nêm nhạt, hạn chế dầu mỡ và không uống kèm rượu bia.
• Không ăn quá no trong một lần.
• Kết hợp rau xanh và chế độ ăn đa dạng, thay vì chỉ tập trung vào một món bổ.
• Duy trì giờ ngủ ổn định, hạn chế trà đặc, cà phê và điện thoại vào buổi tối.

Ai không nên tự dùng gà ác hầm ngũ vị?

Món ăn bài thuốc dù là thực phẩm vẫn có những trường hợp cần thận trọng. “Thuốc bổ” nếu dùng sai người cũng giống như mặc áo bông giữa ngày nắng: không những không dễ chịu mà còn khiến cơ thể thêm nặng nề.

• Phụ nữ mang thai: Không nên tự ý dùng đương quy hoặc các dược liệu có tác dụng hoạt huyết.
• Người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu: Cần hỏi bác sĩ do đương quy và một số dược liệu có thể làm thay đổi nguy cơ chảy máu.
• Người đang chảy máu bất thường, rong kinh hoặc chuẩn bị phẫu thuật: Không nên tự dùng công thức có đương quy.
• Người bị đái tháo đường: Cần giảm long nhãn và táo đỏ vì các nguyên liệu này có vị ngọt, chứa đường tự nhiên.
• Người đang có cơn gout cấp hoặc phải hạn chế đạm: Nên trao đổi với bác sĩ về khẩu phần thịt gà.
• Người mắc bệnh thận, suy tim hoặc đang phải hạn chế dịch: Không nên tự dùng nhiều nước hầm.
• Người đang sốt, viêm nhiễm cấp, đầy bụng hoặc tiêu chảy: Nên tạm hoãn món ăn bổ béo cho đến khi tiêu hóa ổn định.
• Trẻ nhỏ, người cao tuổi có nhiều bệnh nền: Cần điều chỉnh liều lượng và nguyên liệu theo tư vấn chuyên môn.

Gà ác hầm ngũ vị có chữa khỏi thiếu máu và mất ngủ không?

Câu trả lời là không nên xem đây là phương pháp chữa khỏi bệnh. Món gà ác hầm ngũ vị có thể hỗ trợ dinh dưỡng, dưỡng huyết và an thần đối với một số người thuộc thể khí huyết hư, nhưng không thể xử lý mọi nguyên nhân mất ngủ hay thiếu máu.

Chẳng hạn, thiếu máu thiếu sắt do xuất huyết dạ dày, rong kinh kéo dài hoặc bệnh lý đường ruột thì điều quan trọng nhất là tìm và điều trị nguyên nhân mất máu. Thiếu vitamin B12, bệnh tuyến giáp, rối loạn lo âu, ngưng thở khi ngủ hoặc tác dụng phụ của thuốc cũng cần hướng xử lý riêng.

Cô chú anh chị hãy đi khám sớm khi mất ngủ kéo dài trên 2–4 tuần, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt; hoặc xuất hiện mệt lả, khó thở, đau ngực, tim đập nhanh, choáng ngất, đi ngoài phân đen, nôn ra máu hay sụt cân không rõ nguyên nhân.

Muốn ngủ ngon bền vững cần dưỡng cả Tâm, Tỳ và khí huyết

Theo quan điểm Y học cổ truyền, giấc ngủ không chỉ nằm ở cái đầu. Tỳ vị phải khỏe để sinh hóa khí huyết, Can huyết phải đầy để nuôi dưỡng cơ thể, Tâm huyết phải đủ thì Thần mới có nơi nương tựa. Vì vậy, bên cạnh món gà ác hầm ngũ vị, cô chú anh chị cần ăn uống điều độ, vận động vừa sức, hạn chế thức khuya và giải tỏa những lo nghĩ kéo dài.

Bác sĩ Long muốn cô chú anh chị nhớ một điều: món ăn bài thuốc giống như người thợ hỗ trợ sửa lại căn nhà, nhưng trước hết phải biết căn nhà hỏng ở đâu. Cùng là mất ngủ, có người do huyết hư, có người do Can hỏa, đàm nhiệt, âm hư hoặc Tâm Thận bất giao. Dùng một công thức cho tất cả mọi người rất dễ bổ không đúng chỗ, thậm chí càng ăn càng đầy bụng và khó ngủ.

Bài viết cùng chủ đề cô chú anh chị nên xem thêm

• 7 thể mất ngủ theo Đông y và các dấu hiệu nhận biết
• Bài thuốc Đông y hỗ trợ chữa mất ngủ từ gốc rễ
• Mất ngủ thiếu vitamin gì? Những vi chất ảnh hưởng đến giấc ngủ
• Hướng dẫn sử dụng táo nhân đúng cách giúp hỗ trợ ngủ ngon
• Mất ngủ chập chờn, hay mơ và mệt mỏi kéo dài

Dành cho những ai đã mệt
vì mất ngủ quá lâu

Không phải ai mất ngủ cũng cần dùng thuốc ngay.
Nhưng cũng không phải ai mất ngủ cũng nên tự chịu đựng.

• Được bác sĩ Long xem lại toàn bộ biểu hiện mất ngủ (giờ ngủ, thời điểm tỉnh, cảm giác khi thức dậy, thuốc đã từng dùng...)
• Được xác định thể mất ngủ theo YHCT (Tâm – Can – Tỳ – Thận đang lệch ở đâu)
• Được gợi ý hướng điều chỉnh phù hợp với thể trạng hiện tại, không vội vàng
• Biết rõ mình đang ở mức độ nào: còn dưỡng được hay đã cần can thiệp nghiêm túc

Bác sĩ Trần Hải Long - gần 20 năm điều trị các bệnh lý mất ngủ, suy nhược, thận - thần kinh theo Y học cổ truyền

• Không dùng một đơn thuốc cho tất cả
• Không ép cai thuốc ngủ ngay
• Không điều trị khi chưa hiểu rõ thể bệnh

Bác sĩ Long chỉ nhận tư vấn khi thấy phù hợp và có thể đồng hành.

NHẬN TƯ VẤN NGAY!

Thăm khám để xác định đúng thể mất ngủ

Nếu cô chú anh chị mất ngủ kèm chóng mặt, hồi hộp, da xanh, ăn uống kém hoặc cơ thể suy nhược, đừng chỉ tự mua thuốc bổ hay dùng món hầm kéo dài. Qua thăm khám, bác sĩ Long sẽ xem xét biểu hiện toàn thân, bắt mạch, đánh giá thể bệnh và tư vấn hướng điều chỉnh phù hợp hơn với từng cơ địa.

Cô chú anh chị hãy chủ động đặt lịch thăm khám với bác sĩ Long, nhắn tin Zalo để được tư vấn hoặc gọi trực tiếp hotline 0368 180 102.

Chữa mất ngủ cũng như gỡ một cuộn chỉ rối: phải tìm đúng nút thắt thì mới tháo được nhẹ nhàng. Bác sĩ Long mong cô chú anh chị không chỉ ngủ được một vài đêm, mà còn tìm lại một giấc ngủ sâu, tự nhiên và một cơ thể thực sự khỏe từ bên trong.