Có những cô chú anh chị đến gặp bác sĩ Long, vừa ngồi xuống đã nói một câu rất quen: “Bác sĩ ơi, tôi đi xét nghiệm thì chưa tới mức suy thận, nhưng người lúc nào cũng mệt, lưng đau, ngủ kém, tiểu đêm nhiều… Vậy là sao?”. Câu hỏi đó cho thấy một thực tế rất phổ biến: thận đã yếu, nhưng chưa được gọi tên là suy thận. Và chính giai đoạn “lưng chừng” này lại là lúc quan trọng nhất để giữ thận, nếu cô chú anh chị hiểu đúng và làm đúng.

“Thận yếu nhưng chưa phải suy thận” là trạng thái như thế nào?

Bác sĩ Long muốn nói rõ ngay từ đầu để cô chú anh chị yên tâm: thận yếu không đồng nghĩa với suy thận. Đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, nhưng vì nghe chữ “thận” là nhiều người lo sợ nên thường đánh đồng.

Trong Tây y, suy thận là khi chức năng lọc của thận giảm rõ rệt, thể hiện bằng các chỉ số xét nghiệm như creatinin, ure, mức lọc cầu thận… Còn “thận yếu” là cách gọi dân gian và cũng rất gần với cách nhìn của Y học cổ truyền, để chỉ tình trạng thận đã suy giảm chức năng nuôi dưỡng cơ thể, nhưng chưa đến mức tổn thương thực thể nặng.

Nói dễ hiểu, thận giống như một cái pin. Suy thận là pin đã hỏng, không sạc được nữa. Còn thận yếu là pin đang chai dần, dùng vẫn được nhưng nhanh hết, dễ sập nguồn nếu không biết giữ.

Vì sao rất nhiều người rơi vào tình trạng thận yếu mà không hề hay biết?

Thận là cơ quan “im lặng”. Nó ít khi kêu đau dữ dội ngay từ đầu. Đa số cô chú anh chị chỉ cảm thấy mệt mỏi, uể oải, sức giảm, rồi nghĩ do tuổi tác, do làm việc nhiều, do mất ngủ. Ít ai nghĩ đến thận.

Bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp, chỉ khi đi khám vì đau lưng, mất ngủ, giảm sinh lý hoặc tiểu đêm nhiều mới phát hiện gốc nằm ở thận. Mà lúc đó, thận đã yếu từ lâu rồi.

Trong Y học cổ truyền, thận được xem là “gốc của sự sống”. Thận chủ tàng tinh (dự trữ năng lượng sống), chủ xương tủy, sinh não, thông với tai, ảnh hưởng đến tóc, răng, sinh lý, giấc ngủ và cả ý chí. Vì vậy, thận yếu thì biểu hiện không chỉ nằm ở đường tiểu.

Những dấu hiệu thường gặp của thận yếu giai đoạn sớm

Thận yếu không phải lúc nào cũng có đầy đủ triệu chứng. Nhưng nếu cô chú anh chị thấy mình có nhiều dấu hiệu sau đây, đặc biệt là kéo dài nhiều tháng, thì rất nên lưu ý.

1. Lưng mỏi, đau âm ỉ, nhất là về chiều tối

Đây là dấu hiệu kinh điển. Cơn đau thường không dữ dội, mà âm ỉ, mỏi sâu bên trong, xoa bóp chỉ đỡ tạm. Trời lạnh thì đau tăng, ngồi lâu hoặc đứng lâu càng khó chịu.

2. Mệt mỏi, thiếu năng lượng dù không làm việc nặng

Ngủ đủ mà vẫn mệt, sáng dậy không thấy khoan khoái. Làm việc một chút đã thấy uể oải. Đây là biểu hiện thận tinh suy, cơ thể không còn đủ “nhiên liệu” để vận hành trơn tru.

3. Tiểu đêm nhiều lần

Ban ngày tiểu không nhiều, nhưng đêm lại phải dậy 2–3 lần, thậm chí nhiều hơn. Điều này làm giấc ngủ bị chia nhỏ, càng khiến cơ thể suy hơn.

4. Ngủ không sâu giấc, dễ tỉnh giữa đêm

Trong Y học cổ truyền, thận và giấc ngủ liên quan rất chặt. Thận yếu thì không giữ được giấc ngủ sâu, hay mơ, dễ tỉnh lúc gần sáng.

5. Giảm ham muốn, sinh lý đi xuống

Nam hay nữ đều có thể gặp. Không phải do tuổi tác đơn thuần, mà do thận không đủ tinh khí để nuôi dưỡng chức năng sinh lý.

6. Tóc khô, dễ rụng, tai hay ù

Thận khai khiếu ra tai, thận chủ tóc. Khi thận yếu, tóc không được nuôi dưỡng tốt, tai dễ ù, nghe kém hơn trước.

Vì sao thận yếu ngày càng trẻ hóa?

Bác sĩ Long thấy ngày càng nhiều cô chú anh chị mới ngoài 30, 40 đã có biểu hiện thận yếu. Nguyên nhân không phải do “trời sinh”, mà phần lớn đến từ lối sống.

• Thức khuya kéo dài, ngủ sau 23 giờ.
• Căng thẳng tinh thần, lo nghĩ nhiều, stress triền miên.
• Lạm dụng cà phê, nước tăng lực, rượu bia.
• Ít vận động, ngồi nhiều, lưng – thắt lưng không được nuôi dưỡng.
• Sinh hoạt tình dục không điều độ, tiêu hao thận tinh sớm.

Những yếu tố này không làm thận “hỏng” ngay, nhưng bào mòn thận từng chút một. Đến khi cơ thể lên tiếng thì thận đã yếu rõ rệt.

Góc nhìn của Y học cổ truyền: thận yếu là mất cân bằng, không phải án tử

Điều bác sĩ Long luôn nhấn mạnh với cô chú anh chị là: thận yếu không phải để sợ, mà để hiểu và điều chỉnh.

Trong Y học cổ truyền, thận yếu thường liên quan đến các trạng thái như thận âm hư, thận dương hư, hoặc cả âm dương đều suy. Mỗi người một kiểu, không ai giống ai. Vì vậy, không có một cách “bổ thận” chung cho tất cả.

Bổ sai còn nguy hiểm hơn không bổ. Có người nóng trong, bốc hỏa mà lại đi uống thuốc bổ nóng. Có người lạnh, sợ lạnh mà lại dùng thứ thiên hàn. Thận chưa kịp khỏe đã mệt thêm.

Muốn giữ thận từ giai đoạn sớm, cần làm gì trước tiên?

1. Ngủ sớm, ngủ sâu là “thuốc bổ thận” rẻ nhất

Không cần cao siêu. Cô chú anh chị chỉ cần cố gắng ngủ trước 23 giờ. Khoảng thời gian từ 23h đến 3h sáng là lúc thận được phục hồi mạnh nhất.

2. Giữ ấm lưng – thắt lưng và bàn chân

Thận rất sợ lạnh. Trời lạnh mà để lưng trần, ngủ quạt thẳng vào người, chân lạnh buốt… thì thận yếu nhanh hơn rất nhiều.

3. Ăn uống vừa phải, đừng “vắt kiệt” cơ thể

Ăn quá mặn, uống nhiều bia rượu, dùng nhiều chất kích thích đều khiến thận phải làm việc quá sức. Thận yếu cần được “nghỉ”, không phải bị ép làm thêm.

4. Vận động nhẹ, đều đặn

Không cần tập nặng. Đi bộ, dưỡng sinh, kéo giãn cột sống thắt lưng mỗi ngày 20–30 phút đã giúp thận được nuôi dưỡng tốt hơn.

Khi nào nên tìm bác sĩ để được tư vấn kỹ hơn?

Nếu cô chú anh chị đã có nhiều dấu hiệu thận yếu, kéo dài, ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ, sức khỏe, sinh lý hoặc chất lượng sống, thì đừng chờ đến khi xét nghiệm xấu mới lo.

Bác sĩ Long luôn tin rằng: chăm sóc thận từ giai đoạn “chưa phải suy thận” là cách thông minh nhất. Lúc này, cơ thể còn khả năng phục hồi rất tốt nếu được dẫn dắt đúng hướng.

Nếu cô chú anh chị cần một người cùng ngồi lại, xem tổng thể cơ thể mình đang lệch ở đâu, thận yếu kiểu gì, nên điều chỉnh sinh hoạt và dưỡng thận ra sao cho phù hợp, thì có thể chủ động tìm đến bác sĩ Long để được chia sẻ kỹ hơn. Giữ thận không phải chuyện một sớm một chiều, nhưng bắt đầu sớm thì cơ thể sẽ biết ơn mình rất lâu về sau.