Cô chú anh chị nhiều người nghe mách “uống cái này, tập cái kia là đẩy được sỏi bàng quang ra ngoài” mà vẫn lo sợ: lỡ sỏi kẹt lại thì sao. Bác sĩ Long hiểu cảm giác tiểu buốt, tiểu rắt, căng tức bụng dưới rất khó chịu, cứ sợ một ngày nào đó phải mổ.

Sỏi bàng quang là gì và vì sao lại có

Hiểu rõ “kẻ gây chuyện” thì mình mới biết cách xử lý cho đúng. Sỏi bàng quang là những cục kết tinh cứng hình thành trong bàng quang, thường từ muối khoáng trong nước tiểu. Có khi sỏi từ thận rơi xuống, có khi hình thành ngay tại bàng quang.

Trong Y học cổ truyền, nhóm bệnh này được xếp vào chứng “thạch lâm” – hiểu đơn giản là tiểu tiện khó khăn do có “sỏi” trong đường tiểu. Gốc rễ thường liên quan đến:

• Uống ít nước, nước tiểu cô đặc, dễ lắng đọng tạo sỏi.
• Ăn mặn, nhiều đạm, nhiều thực phẩm chế biến sẵn làm gánh nặng cho thận và bàng quang.
• Hay nhịn tiểu, khiến nước tiểu ứ lại lâu, tạo điều kiện kết tinh.
• Thận khí suy yếu theo góc nhìn YHCT, chức năng khí hóa của bàng quang kém, không “đẩy” hết nước tiểu ra ngoài.

Sỏi bàng quang hình thành chủ yếu do sự tích tụ của thấp nhiệt, khí huyết không lưu thông và phong hàn trong cơ thể. Cơ thể không thể bài tiết hết các chất độc, dẫn đến sự hình thành sỏi trong bàng quang.

Khi có sỏi, cô chú anh chị có thể gặp: tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu, đau tức vùng bụng dưới, đau lan ra dương vật hoặc tầng sinh môn ở nam giới. Đây là những tín hiệu cơ thể đang “kêu cứu”, không nên bỏ qua.

Khi nào có thể nghĩ đến chuyện “đẩy” sỏi ra ngoài

Câu hỏi bác sĩ Long hay được hỏi nhất là: “Có cách nào tự đẩy sỏi ra mà không cần mổ không?” Thực tế, không phải viên sỏi nào cũng nên cố “đẩy”. Có những trường hợp cần can thiệp chuyên sâu để tránh biến chứng.

Thông thường, các biện pháp hỗ trợ đẩy sỏi bàng quang ra ngoài sẽ phù hợp hơn khi:

• Sỏi kích thước còn nhỏ, đường kính thường dưới mức bác sĩ đánh giá là nguy cơ kẹt niệu đạo.
• Đường tiểu không hẹp, không có dị dạng bẩm sinh.
• Chưa có biến chứng nặng như bí tiểu cấp, nhiễm trùng nặng, sốt cao, đau quặn dữ dội.

Những điều này cô chú anh chị không thể tự đoán, mà cần được khám, siêu âm, làm xét nghiệm. Góc nhìn của bác sĩ Long là: luôn kết hợp đánh giá Tây y (siêu âm, xét nghiệm) với biện chứng YHCT để lựa chọn cách xử lý hợp lý, an toàn, không chạy theo lời mách “truyền miệng”.

Các cách hỗ trợ đẩy sỏi bàng quang theo góc nhìn Đông – Tây y

1. Tăng lưu lượng nước tiểu một cách khoa học

Nước tiểu đi như một dòng suối, dòng chảy càng đều thì cặn càng khó đọng lại. Uống đủ nước vừa giúp phòng sỏi, vừa hỗ trợ đào thải sỏi nhỏ.

• Mỗi ngày nên chia nhỏ lượng nước uống, không dồn một lúc. Thường khoảng 1,5–2 lít tùy thể trạng và bệnh lý đi kèm.
• Hạn chế nước ngọt có gas, nước quá nhiều đường vì làm tăng gánh nặng chuyển hóa.
• Không nên cố “uống thật nhiều nước” trong thời gian ngắn, dễ gây quá tải tuần hoàn, nhất là ở cô chú có bệnh tim, huyết áp.

Trong YHCT, nước giúp hỗ trợ “thận chủ thủy”, dòng nước tiểu được dẫn tốt thì việc “đẩy” những tinh thể nhỏ theo dòng đi ra sẽ thuận lợi hơn.

2. Điều chỉnh thói quen tiểu tiện

Nghe đơn giản nhưng lại là mấu chốt mà rất nhiều cô chú anh chị bỏ qua. Bàng quang giống như một chiếc túi, để nước tiểu ứ lại quá lâu thì cặn dễ lắng xuống đáy túi.

• Không nhịn tiểu, cố gắng đi tiểu ngay khi có nhu cầu.
• Chia nhỏ thời gian: ban ngày 2–3 tiếng nên đi tiểu một lần nếu có thể.
• Nam giới có thể thay đổi tư thế: có người đi tiểu ngồi giúp cảm giác tiểu hết hơn, bớ