Ngày Tết đến, ai cũng mong ăn ngon – uống vui – nghỉ ngơi bù cho một năm vất vả. Nhưng bác sĩ Long nói thật với cô chú anh chị, rất nhiều ca thận yếu, mệt mỏi kéo dài sau Tết mà bác sĩ gặp, gốc không nằm ở bệnh sẵn có, mà đến từ những thói quen “tưởng là bình thường” trong mấy ngày Tết.

Có những thứ chỉ diễn ra vài ngày, nhưng hậu quả thì kéo dài cả vài tháng. Nhất là với thận – cơ quan âm thầm làm việc, ít kêu ca, nhưng một khi đã suy thì rất khó hồi nếu không dưỡng từ sớm.

Bài viết này, bác sĩ Long không nói để cô chú anh chị lo sợ. Bác sĩ chỉ muốn cảnh báo sớm, để Tết vẫn vui, mà sau Tết cơ thể không phải “trả giá”.

Vì sao cứ sau Tết, người mệt rã rời, lưng đau, tiểu tiện rối loạn?

Theo góc nhìn Y học cổ truyền, thận không chỉ liên quan đến tiểu tiện. Thận còn là gốc của khí lực, của xương khớp, của giấc ngủ, của sinh lý và cả sức bền tinh thần.

Ngày thường, thận đã phải gánh áp lực từ công việc, thức khuya, ăn uống thất thường. Đến Tết, những thói quen sau đây dồn dập xuất hiện cùng lúc, khiến thận “quá tải”:

• Ăn nhiều đạm, mặn, béo
• Uống rượu bia liên tục
• Thức khuya kéo dài nhiều ngày
• Ít vận động nhưng lại ăn nhiều
• Uống ít nước vì mải vui

Thận không phản ứng ngay. Nhưng sau Tết vài ngày đến vài tuần, cơ thể bắt đầu lên tiếng.

Thói quen 1: Ăn mặn – ăn đạm liên tục nhiều ngày

Bánh chưng, thịt kho, giò chả, đồ khô, đồ muối… Tết mà thiếu những món này thì không còn là Tết. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: ăn liên tục nhiều ngày, không có ngày nghỉ cho thận.

Thận là cơ quan lọc và đào thải. Khi cô chú anh chị ăn quá mặn, quá nhiều đạm:

• Thận phải lọc nhiều chất cặn hơn bình thường
• Áp lực lọc tăng liên tục
• Dễ gây giữ nước, phù nhẹ, nặng người

Theo Đông y, ăn mặn nhiều làm tổn thương thận âm, khiến thận khô dần từ bên trong. Biểu hiện không đến ngay, mà thường là:

• Mệt lưng, mỏi gối sau Tết
• Ngủ không sâu, hay tỉnh giấc
• Miệng khô, hay khát nước về đêm

Thói quen 2: Rượu bia ngày Tết – kẻ thù âm thầm của thận

Bác sĩ Long gặp rất nhiều cô chú anh chị nói một câu quen thuộc: “Mỗi ngày có vài ly thôi, đâu nhiều”.

Nhưng vấn đề không nằm ở số lượng từng ngày, mà nằm ở sự liên tục. Rượu bia vào cơ thể:

• Làm giãn mạch, tăng gánh lọc cho thận
• Gây mất nước âm thầm
• Làm rối loạn cân bằng điện giải

Trong Đông y, rượu có tính nhiệt. Uống nhiều ngày liền sẽ sinh nội nhiệt, đốt hao thận âm. Khi thận âm suy, thận dương không được giữ, sinh ra các biểu hiện:

• Nóng trong, bứt rứt
• Tiểu vàng, tiểu ít
• Người mệt nhưng khó ngủ

Đây là lý do nhiều người sau Tết thấy người rã rời, mà nghỉ ngơi vẫn không hồi.

Thói quen 3: Thức khuya nhiều ngày liền

Tết là lúc gặp gỡ, trò chuyện, xem phim, lướt điện thoại tới khuya. Một hai hôm thì cơ thể còn bù được. Nhưng thức khuya 5–7 ngày liên tục thì thận bắt đầu chịu trận.

Ban đêm là thời gian thận tàng tinh – hiểu đơn giản là thận nạp lại năng lượng. Khi cô chú anh chị:

• Ngủ sau 12 giờ đêm
• Ngủ không sâu
• Ngủ chập chờn

Thận không kịp phục hồi. Hậu quả là sau Tết:

• Lưng mỏi rõ rệt khi ngủ dậy
• Chân tay yếu lực
• Tinh thần uể oải, thiếu sức sống

Bác sĩ Long hay nói vui: “Thận không cần lời hứa đầu năm, thận cần giấc ngủ đúng giờ”.

Thói quen 4: Uống ít nước vì mải vui

Nhiều cô chú anh chị uống rất nhiều rượu bia, nước ngọt, nhưng lại quên mất nước lọc.

Với thận, nước lọc là môi trường để lọc và đào thải. Khi uống ít nước:

• Nước tiểu cô đặc
• Chất cặn dễ lắng đọng
• Thận phải làm việc trong môi trường “khô hạn”

Biểu hiện thường thấy sau Tết:

• Tiểu ít, tiểu rắt
• Cảm giác nóng trong
• Dễ táo bón

Những dấu hiệu này nhiều người bỏ qua, nhưng đó là tiếng kêu sớm của thận.

Thói quen 5: Ít vận động, ngồi nhiều, ăn nhiều

Ngày Tết, cơ thể gần như “đóng băng”: ngồi chơi, nằm xem, ăn xong lại nghỉ. Khí huyết vì thế lưu thông kém.

Theo Đông y, thận liên quan mật thiết đến khí huyết vùng lưng – thắt lưng – chân. Khi ít vận động:

• Khí trệ ở vùng thắt lưng
• Thận bị ứ trệ chức năng
• Dễ sinh đau lưng, mỏi gối

Không phải ngẫu nhiên mà sau Tết, rất nhiều người kêu đau lưng, dù trước đó không hề bị.

Những dấu hiệu thận yếu thường xuất hiện sau Tết

Cô chú anh chị nên để ý nếu sau Tết thấy mình có những biểu hiện sau:

• Lưng mỏi rõ khi ngủ dậy
• Ngủ không sâu, hay tỉnh giấc
• Tiểu tiện thất thường
• Chân tay yếu, dễ mỏi
• Giảm ham muốn, giảm sức bền

Đây không phải bệnh nặng ngay, nhưng là nền để bệnh nặng hình thành nếu không điều chỉnh.

Bác sĩ Long khuyên cô chú anh chị nên làm gì sau Tết?

Không cần làm điều gì quá phức tạp. Chỉ cần 3 việc sau, thận sẽ có cơ hội hồi phục:

1. Ngủ lại đúng giờ, trước 23h
2. Ăn nhạt dần, giảm đạm trong 7–10 ngày
3. Uống đủ nước lọc, chia đều trong ngày

Nếu đã có biểu hiện rõ rệt, bác sĩ Long luôn khuyên nên thăm khám sớm để biết thận đang yếu ở mức nào, âm hay dương suy, từ đó mới dưỡng đúng.

Thận không hỏng trong một bữa Tết, nhưng thận yếu dần vì nhiều cái Tết liên tiếp không được sửa sai.

Nếu cô chú anh chị đang thấy cơ thể mình “xuống sức” rõ rệt sau Tết, đừng vội bỏ qua. Bác sĩ Long vẫn luôn sẵn sàng lắng nghe, phân tích kỹ từng biểu hiện để giúp cô chú anh chị hiểu rõ cơ thể mình hơn, và dưỡng lại từ gốc, không làm qua loa.

Giữ thận khỏe, không phải để sống lâu hơn, mà để sống khỏe hơn mỗi ngày. Và điều đó, hoàn toàn có thể bắt đầu từ hôm nay.