Nhiều cô chú anh chị thấy lưng mỏi, gối đau là vội vàng tìm đủ mọi loại thực phẩm bổ thận để uống với hy vọng khỏe ngay. Nhưng nếu uống vào mà thấy người mệt thêm, bụng dạ ấm ách hay mất ngủ thì đó chính là lời cảnh báo cơ thể đang bị quá tải.

Bác sĩ Long đã gặp không ít trường hợp càng bồi bổ thì bệnh càng nặng, chỉ vì chúng ta chưa thực sự hiểu “ngôn ngữ” của tạng phủ mình.

Dấu hiệu cơ thể đang biểu tình vì nạp thực phẩm bổ thận sai cách

Khi thận đang yếu hoặc đang có những rối loạn về khí huyết, việc đưa thêm các dưỡng chất quá đậm đặc hoặc không phù hợp vào cơ thể giống như việc cô chú anh chị cố tình đổ thêm nước vào một chiếc bình vốn đã nứt hoặc đang bị tắc nghẽn.

Triệu chứng đầu tiên dễ nhận thấy nhất là cảm giác đầy bụng, trướng hơi và ăn uống không tiêu. Trong Y học cổ truyền, thận và tỳ vị có mối quan hệ mật thiết; khi thận khí không đủ để hỗ trợ tỳ vị vận hóa, những thực phẩm bổ dưỡng (vốn có tính nê trệ, khó tiêu) sẽ trở thành gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

Nhiều anh em sau khi dùng đồ bổ thận thì thấy người nóng bừng, bứt rứt, tối ngủ hay trằn trọc hoặc thức giấc giữa đêm. Đây là biểu hiện của việc âm dương mất cân bằng, khi cái hỏa giả tạo từ thực phẩm bổ trợ bốc lên mà phần âm của cơ thể không giữ lại được.

Ngoài ra, nếu thấy chân tay phù nề nhẹ, nặng nề hơn vào buổi sáng hoặc nước tiểu biến màu, có mùi nồng hơn thì đó cũng là lúc nên dừng lại. Cơ thể đang nói với cô chú anh chị rằng hệ thống lọc và chuyển hóa đang quá tải, không thể tiếp nhận thêm bất kỳ loại “tiên dược” nào nữa.

Giải mã cơ chế tạng phủ: Tại sao bổ thận không đúng lại phản tác dụng

Để hiểu tại sao bổ thận không phải cứ mua đồ đắt tiền về uống là tốt, Bác sĩ Long muốn cô chú anh chị hình dung thận như một cái bếp lửa dưới đáy một nồi nước (đại diện cho cơ thể).

Nếu nồi nước đang bị tắc (khí huyết ứ trệ) hoặc củi lửa đang cháy quá mạnh (âm hư hỏa vượng), việc chúng ta tiếp thêm dầu (thực phẩm bổ thận tính nóng) chỉ khiến nồi nước cạn nhanh hơn hoặc làm bùng lên ngọn lửa dữ dội. Ngược lại, nếu nồi nước đang nguội ngắt (dương hư) mà lại dùng các loại thảo dược tính hàn, thanh nhiệt quá mức thì cái bếp sẽ tắt lịm luôn.

Y học cổ truyền chia thận thành Thận âm và Thận dương. Mỗi thể trạng cần một cách tiếp cận hoàn toàn khác biệt:

• Người âm hư: Hay nóng trong, đổ mồ hôi trộm, gầy yếu. Nếu dùng nhầm đồ bổ có tính nóng, hỏa sẽ càng vượng, gây mất ngủ, táo bón.
• Người dương hư: Sợ lạnh, chân tay lạnh, hay đi ngoài phân lỏng. Nếu dùng đồ bổ có tính mát, âm hàn sẽ tích tụ, gây đau bụng, phù thũng.

Về góc nhìn Y học hiện đại, việc nạp quá nhiều thực phẩm bổ sung chứa hàm lượng khoáng chất hoặc đạm cao khi chức năng thận đang suy giảm sẽ làm tăng áp lực lọc của cầu thận. Khi chỉ số creatinine hoặc urê trong máu tăng cao, việc tự ý bồi bổ không khác gì đang “ngược đãi” chính cơ quan mà mình đang muốn bảo vệ.

Bác sĩ Long luôn quan niệm rằng: Bổ mà không đúng thì chẳng khác gì thuốc độc, chữa bệnh phải chữa từ gốc, tức là phải điều hòa lại sự cân bằng âm dương trước khi muốn đưa thêm dưỡng chất vào.

Vì sao các mẹo dân gian hay đồ bổ “truyền tai” thường không bền

Chúng ta rất dễ bị thu hút bởi những lời quảng cáo về các loại thảo dược “thần thánh” giúp bổ thận tráng dương chỉ sau vài ngày sử dụng. Thực tế, những mẹo này có thể khiến anh em cảm thấy “sung” hơn nhất thời do cơ chế kích thích hưng phấn giả tạo, nhưng nó đang vắt kiệt nguồn tinh lực dự trữ cuối cùng của cơ thể.

Cái gốc của vấn đề là khí huyết và tạng phủ chưa được phục hồi bền vững. Khi hết tác dụng của chất kích thích, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái mệt mỏi sâu sắc hơn, thậm chí dẫn đến các rối loạn chức năng nghiêm trọng hơn.

Việc áp dụng máy móc các bài thuốc của người khác vào bản thân mình là một sai lầm phổ biến. Cơ địa mỗi người mỗi khác, không có một công thức chung nào cho tất cả mọi người, nhất là với một tạng phủ phức tạp và quan trọng như Thận.

Hướng dẫn cô chú anh chị cách chăm sóc hệ thống thận khí tại nhà

Thay vì mải mê tìm kiếm thực phẩm bổ sung, hãy bắt đầu bằng việc thay đổi những thói quen nhỏ nhất để nuôi dưỡng thận khí mỗi ngày.

Nguyên tắc ăn uống để thận nhẹ gánh

• Hạn chế tối đa muối và các gia vị đậm đặc vì chúng khiến thận phải làm việc quá công suất để đào thải.
• Ưu tiên các món ăn ấm, dễ tiêu hóa; tránh đồ ăn lạnh hoặc nước đá vì chúng dễ làm tổn thương thận dương.
• Uống đủ nước nhưng chia nhỏ trong ngày, không nên uống quá nhiều một lúc, đặc biệt là vào buổi tối để tránh tiểu đêm.

Sinh hoạt và vận động dưỡng thận

• Tập thói quen ngủ sớm trước 11 giờ đêm, vì đây là khoảng thời gian cơ thể phục hồi và tái tạo tinh huyết tốt nhất.
• Vận động nhẹ nhàng như đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc các bài tập giãn cơ lưng để khí huyết vùng thắt lưng được lưu thông.
• Luôn giữ ấm vùng lòng bàn chân (huyệt Dũng Tuyền) và vùng thắt lưng, vì đây là những “cửa ngõ” quan trọng của thận khí.

Tư duy và tinh thần

Trong Đông y, “khủng thương thận” – tức là lo lắng, sợ hãi quá mức sẽ trực tiếp làm hại đến thận. Cô chú anh chị nên giữ tinh thần lạc quan, giảm bớt những áp lực không cần thiết để hệ thống thần kinh được thư giãn, từ đó giúp tạng phủ tự phục hồi tự nhiên.

Những trường hợp cô chú anh chị nên đi thăm khám sớm

Nếu thấy các dấu hiệu dưới đây diễn ra liên tục, Bác sĩ Long khuyên cô chú anh chị không nên tự ý dùng bất kỳ loại thực phẩm bổ thận nào mà cần được tư vấn chuyên môn sớm:

• Đau mỏi vùng thắt lưng kéo dài, đau tăng về đêm hoặc khi thay đổi thời tiết.
• Tiểu đêm nhiều lần (trên 2 lần/đêm) ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ.
• Có dấu hiệu phù thũng ở mặt hoặc chân tay mà không rõ nguyên nhân.
• Chức năng sinh lý giảm sút rõ rệt đi kèm với tình trạng mệt mỏi, hụt hơi thường xuyên.

Hiểu đúng về cơ thể mình là bước đầu tiên và quan trọng nhất để có một sức khỏe bền vững. Cô chú anh chị hãy để lại thông tin theo mẫu dưới đây để Bác sĩ Long có thể tư vấn giải pháp phù hợp nhất với thể trạng riêng của mình.