Cô chú anh chị có bao giờ đau quai hàm đến mức nhai cũng khó, há miệng cũng đau, nghe lụp cụp mỗi lần cử động không. Những dấu hiệu tưởng như đơn giản đó lại liên quan đến một vấn đề mà bác sĩ Long gặp rất nhiều trong phòng khám: viêm khớp xương hàm.

Đây là tình trạng dễ gặp hơn cô chú anh chị nghĩ, và nếu hiểu sớm thì việc cải thiện sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Viêm khớp xương hàm là gì

Theo góc nhìn của bác sĩ Long, viêm khớp xương hàm giống như “ổ bản lề” bị quá tải. Khớp thái dương hàm là nơi chúng ta sử dụng suốt cả ngày để ăn uống, nói chuyện, nuốt… nên chỉ cần lệch một chút hoặc viêm nhẹ cũng khiến mọi sinh hoạt bị đảo lộn.

Tây y gọi đây là tình trạng viêm hoặc thoái hóa tại khớp nối giữa xương hàm và xương thái dương.

Trong YHCT, khớp hàm được xem là nơi tiếp giáp giữa xương hàm dưới và xương sọ, chịu sự chi phối của can khí, tỳ khí và phế khí. Khi có sự mất cân bằng giữa các yếu tố này, các khí huyết không thể lưu thông tốt đến khu vực khớp hàm, dẫn đến đau, sưng và viêm.

Viêm khớp xương hàm thường xuất hiện khi phong thấp, nhiệt hoặc khí huyết ứ trệ ảnh hưởng đến sự lưu thông của khí huyết trong khớp, gây tắc nghẽn và viêm nhiễm.

Nhiều cô chú anh chị chủ quan vì nghĩ rằng đau hàm chỉ là do ngủ sai tư thế hay nhai mạnh. Nhưng nếu để lâu, việc há miệng sẽ ngày càng hạn chế, đau lan lên tai, thái dương hoặc cả đầu. Khi khớp bị kích thích kéo dài, việc ăn uống và chất lượng cuộc sống cũng giảm theo.

Vì sao xương hàm lại bị viêm

Bác sĩ Long thấy rằng đa số trường hợp đều xuất phát từ sự kết hợp giữa lối sống và yếu tố cơ địa. Trong YHCT, khi khí huyết xuống thấp hoặc bị “tắc nghẽn”, hệ cơ khớp sẽ yếu đi, rất dễ bị viêm khi có tác động nhỏ. Một số yếu tố phổ biến gồm:

• Căng thẳng kéo dài khiến cô chú anh chị nghiến răng khi ngủ, tạo áp lực liên tục lên khớp.
• Thói quen ăn đồ quá dai, cứng, nhai lệch một bên.
• Lạnh gió xâm nhập vùng cổ mặt, gây co cứng cơ hàm.
• Cơ địa can thận hư – trong YHCT can chủ cân, thận chủ cốt, khi hai tạng yếu thì xương khớp dễ bị tổn thương.

Mỗi nguyên nhân tạo ra một kiểu tổn thương khác nhau, vì vậy hướng cải thiện cũng cần cá thể hóa. Đây là lý do bác sĩ Long luôn thăm khám kỹ thay vì đưa ra một phác đồ chung cho tất cả.

Dấu hiệu cô chú anh chị nên chú ý

Nhiều người đến khám khi tình trạng đã kéo dài vài tháng. Trong khi đó, chỉ cần để ý một vài tín hiệu ban đầu là đã có thể xử lý sớm:

• Đau âm ỉ hoặc nhói khi há miệng, ngáp, nhai.
• Nghe tiếng lục cục, lách cách khi cử động hàm.
• Căng tức vùng thái dương, đau lan qua tai hoặc đầu.
• Cảm giác hàm lệch, khó mở to miệng.
• Mỏi hàm khi nói nhiều hoặc ăn lâu.

Theo nguyên lý YHCT, đây là dấu hiệu khí huyết vùng hàm vận hành kém, cân cơ bị co cứng hoặc có yếu tố phong hàn lưu lại trong kinh lạc. Nếu không điều chỉnh sớm, khớp có thể thoái hóa nhanh hơn.

Cách bác sĩ Long thường hướng dẫn cải thiện

Mỗi ca bệnh đều khác nhau, nhưng có vài nguyên tắc nền tảng mà bác sĩ Long hay chia sẻ để cô chú anh chị áp dụng ngay tại nhà. Mục tiêu là giúp giảm áp lực lên khớp và khôi phục sự lưu thông khí huyết:

• Chườm ấm nhẹ vùng hàm để giúp cơ được thư giãn, tăng lưu thông.
• Hạn chế đồ dai cứng, ưu tiên thức ăn mềm trong vài ngày khi khớp đang viêm.
• Mát xa khớp xương hàm theo vòng tròn khoảng 3 đến 5 phút sau bữa ăn.
• Giữ tâm lý ổn định, tránh nghiến răng khi ngủ. Nếu stress cao, bác sĩ Long thường hướng dẫn thêm bài tập thở.
• Trong trường hợp khí huyết suy hoặc can thận yếu, YHCT có thể dùng thảo dược hỗ trợ để nuôi dưỡng cân cốt và giúp cải thiện vận động khớp.

Những biện pháp này không thay thế điều trị y khoa, nhưng chúng có thể giúp giảm đáng kể mức độ khó chịu trong giai đoạn đầu và hỗ trợ cho quá trình hồi phục tự nhiên của cơ thể.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Nếu cô chú anh chị thấy đau kéo dài hơn một tuần, há miệng ngày càng khó, hoặc cơn đau lan rộng, đây là thời điểm nên thăm khám. Khớp thái dương hàm nằm trong khu vực có nhiều dây thần kinh, nên càng trì hoãn thì mức độ nhạy cảm càng tăng.

Tây y và Đông y đều có vai trò riêng. Bác sĩ Long thường kết hợp cả hai hướng để đánh giá tổng thể: kiểm tra mức độ tổn thương khớp qua chẩn đoán hình ảnh, rồi phối hợp trị liệu YHCT để điều hòa khí huyết, thư giãn cơ và hỗ trợ phục hồi chức năng hàm. Khi làm đúng cách, nhiều người cải thiện khá dễ chịu.

Lời dặn từ bác sĩ Long

Khớp hàm là chiếc bản lề hoạt động không ngừng, vì vậy chỉ một chút xao nhãng cũng đủ khiến nó biểu tình. Cô chú anh chị đừng nghĩ những cơn đau nhỏ là chuyện bình thường. Cơ thể luôn nói với chúng ta theo cách rất tế nhị, chỉ cần mình chịu lắng lại là hiểu.

Nếu cô chú anh chị đang gặp những triệu chứng giống như bác sĩ Long mô tả, hãy để lại thông tin bên dưới. Bác sĩ Long sẽ xem kỹ tình trạng và hướng dẫn một lộ trình phù hợp nhất để cô chú anh chị sớm ăn ngon, nói chuyện thoải mái và sống nhẹ nhàng hơn mỗi ngày.