Rất nhiều cô chú anh chị nghe truyền miệng rằng uống nước ép thơm vài ngày là “trôi” sỏi mật. Nghe thì hấp dẫn, nhưng bác sĩ Long muốn chia sẻ thẳng thắn: câu chuyện này cần hiểu đúng để tránh kỳ vọng sai.

Trong Y học cổ truyền, bất kỳ thực phẩm hay vị thuốc nào cũng có “tính – vị – công năng” rõ ràng. Nếu mình hiểu đúng, dùng đúng, nó sẽ hỗ trợ tốt. Còn hiểu sai, dùng sai, cơ thể lại mệt thêm.

Vì sao nước ép thơm được nhiều người tin giúp sỏi mật?

Thơm có vị chua ngọt, tính ôn nhẹ, Đông y xếp vào nhóm giúp kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa và làm thông khí trệ. Khí trệ kéo dài dễ làm dịch mật ứ lại, từ đó góp phần hình thành sỏi. Nên khi cô chú anh chị uống nước ép thơm đúng cách, nó có thể hỗ trợ dịch mật lưu thông tốt hơn.

Trong góc nhìn hiện đại, thơm chứa bromelain – một enzyme giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác đầy tức sau ăn. Công dụng này khiến nhiều người lầm tưởng rằng nước thơm có thể “làm tan” sỏi.

Nhưng trên thực tế, chưa có nghiên cứu nào chứng minh nước ép thơm tự làm tan sỏi mật. Sỏi mật hình thành từ cholesterol, sắc tố mật, muối mật, và chúng rất cứng. Một loại trái cây không thể tự làm tan chúng được.

Nước ép thơm có thể giúp gì trong tình trạng sỏi mật?

Bác sĩ Long thường giải thích với bệnh nhân: dùng nước ép thơm giống như mình tưới thêm nước cho dòng sông đang cạn, giúp dòng chảy thông thoáng hơn, chứ không thể tự đẩy được “tảng đá”.

• Giúp giảm cảm giác đầy trướng sau khi ăn nhiều dầu mỡ.
• Hỗ trợ dòng chảy của dịch mật nhờ khả năng kích thích tiêu hóa.
• Giúp cơ thể dễ chịu hơn khi sỏi chưa gây viêm hoặc tắc.

Nhưng nếu sỏi lớn, sỏi sắc cạnh hoặc đang gây viêm túi mật, viêm đường mật thì nước ép thơm không giải quyết được gốc rễ. Đôi khi còn kích thích co bóp túi mật mạnh hơn khiến cô chú anh chị đau tăng thêm.

Những trường hợp nên thận trọng khi uống nước ép thơm

Trong khám bệnh hàng ngày, bác sĩ Long gặp khá nhiều anh chị uống nước ép thơm liên tục 3–5 ngày vì “nghe người ta chỉ”, sau đó bụng đau quặn, buồn nôn, thậm chí có người phải nhập viện.

Lý do là vì thơm có tính chua, nếu dạ dày yếu, viêm hang vị hoặc trào ngược thì uống nhiều sẽ kích thích niêm mạc. Ngoài ra, khi túi mật đang viêm, việc ép tiêu hóa tăng tốc đôi lúc lại gây phản tác dụng.

• Người đau dạ dày, viêm loét không nên dùng thường xuyên.
• Người đang đau quặn mật, sốt, vàng da cần đi khám ngay – không tự ý uống nước trái cây.
• Người có sỏi kích thước lớn hơn 1,2–1,5cm thường không cải thiện bằng thực phẩm.

Cách uống nước ép thơm để hỗ trợ gan – mật nhẹ nhàng hơn

Bác sĩ Long không phủ nhận lợi ích của thơm, nhưng để dùng đúng, cô chú anh chị có thể áp dụng như sau:

1. Chỉ uống 100–150ml mỗi lần, 2–3 lần/tuần.
2. Nên pha loãng với nước ấm để giảm độ chua.
3. Uống sau bữa ăn 30 phút để tránh kích ứng dạ dày.
4. Kết hợp ăn uống nhẹ nhàng, hạn chế dầu mỡ – vì sỏi mật phần lớn đến từ thói quen ăn uống.

Còn nếu cô chú anh chị đang có triệu chứng khó chịu như đầy tức dưới sườn phải, ăn vào là khó tiêu, thỉnh thoảng đau âm ỉ hoặc đau quặn, thì lúc này nước ép thơm chỉ là phần rất nhỏ trong quá trình hỗ trợ xử lý.

Sỏi mật – góc nhìn Y học cổ truyền

Dưới góc nhìn của YHCT, sỏi mật thường liên quan đến hai nhóm nguyên nhân chính:

• Khí trệ và thấp nhiệt ở can đởm khiến dịch mật ứ lại, đặc dần.
• Tỳ vị yếu khiến chức năng vận hóa kém, lâu ngày làm dịch mật biến chất.

Vì vậy, nguyên tắc điều trị không phải chỉ “tác động vào viên sỏi”, mà là làm cho đường mật thông, mật loãng, gan – tỳ hoạt động hài hòa hơn. Đây cũng là lý do nhiều trường hợp dùng thảo dược lâu dài lại cải thiện tốt.

Một số vị thuốc trong Đông y giúp hỗ trợ gan mật như nhân trần, diệp hạ châu, uất kim, chi tử… đều có tác dụng thanh can, lợi đởm, hành khí. Nhưng việc chọn vị nào – liều bao nhiêu thì cần cá nhân hóa theo từng người.

Lời nhắn của bác sĩ Long

Bác sĩ Long luôn nói với bệnh nhân rằng: sỏi mật không đáng sợ nếu mình hiểu đúng và theo dõi đúng. Đừng để mình rơi vào kỳ vọng “uống một loại nước là tan được sỏi”. Điều quan trọng nhất là cơ thể phải thông – phải điều hòa – phải bền từ gốc.

Nếu cô chú anh chị đang có sỏi mật, đã khó chịu lâu ngày, hoặc phân vân không biết tình trạng của mình có nên uống nước ép thơm hay không, hãy để lại thông tin phía dưới. Bác sĩ Long sẽ xem cụ thể tình trạng và hướng dẫn cho đúng – để mỗi quyết định chăm sóc sức khỏe đều thật an toàn và có cơ sở.