Tết đến, mứt đặt đầy bàn trà. Vừa ngồi xuống đã nhón một miếng, rồi thêm miếng nữa, thấy vui miệng mà không để ý bụng dạ bắt đầu “lăn tăn”. Không ít cô chú anh chị nhắn cho bác sĩ Long một câu rất quen: “Ăn mứt Tết có làm tăng acid dạ dày không mà sao dạo này hay cồn cào, ợ nóng quá?”.

Câu hỏi nghe đơn giản, nhưng nếu không hiểu rõ bản chất thì rất dễ ăn theo thói quen, rồi đến lúc dạ dày lên tiếng mới giật mình.

Mứt Tết thực chất là gì với dạ dày?

Về bản chất, mứt Tết là trái cây hoặc củ quả được sên với rất nhiều đường, đun lâu cho keo lại. Có loại còn thêm gừng, chanh, tắc, me, muối, ớt để tạo vị chua cay mặn ngọt.

Dưới góc nhìn tiêu hóa, mứt có mấy đặc điểm mà dạ dày không “ưa” nếu dùng nhiều:

• Hàm lượng đường cao, chủ yếu là đường tinh luyện.
• Ít nước, khô và dẻo, khó tiêu hơn trái cây tươi.
• Nhiều vị chua, cay, nóng để kích thích vị giác.

Chỉ riêng những yếu tố này thôi đã đủ để dạ dày phải làm việc nhiều hơn bình thường.

DẠ DÀY ĐẠI TRÀNG CỦA BẠN
ĐANG "BIỂU TÌNH" CẤP ĐỘ MẤY?

Tick vào ô nếu bạn đang gặp phải

Cấp độ 1 (Rối loạn): Ăn đồ lạ, đồ tanh/lạnh là bị đau bụng, đi ngoài. Bụng hay sôi ục ục.

Cấp độ 2 (Trào ngược): Ợ hơi, Ợ chua, nóng rát vùng ngực (thượng vị), hay buồn nôn khi đánh răng buổi sáng.

Cấp độ 3 (Viêm đau): Đau quặn bụng từng cơn, đau khi đói hoặc cả khi no. Sụt cân, chán ăn, người xanh xao.

GỬI TRIỆU CHỨNG - NHẬN PHÁC ĐỒ ĐÔNG Y

Nhận Phác đồ Đông Y

Ăn mứt có làm tăng acid dạ dày không?

Câu trả lời của bác sĩ Long là: có thể làm tăng, đặc biệt khi ăn sai cách hoặc ăn quá nhiều.

Khi cô chú anh chị ăn đồ ngọt đậm, dạ dày sẽ được “kích hoạt” tiết acid để tiêu hóa. Đường nhiều làm quá trình tiêu hóa chậm hơn, thức ăn lưu lại lâu trong dạ dày, acid phải tiết ra kéo dài hơn.

Chưa kể, nhiều loại mứt có vị chua như mứt tắc, mứt me, mứt chanh. Vị chua này khi vào dạ dày có thể kích thích niêm mạc, làm cảm giác nóng rát, cồn cào rõ hơn ở người có dạ dày yếu.

Với người dạ dày khỏe, ăn một hai miếng nhỏ thì cơ thể còn tự điều chỉnh được. Nhưng với người đã có tiền sử đau dạ dày, trào ngược, viêm hang vị, thì mứt Tết dễ trở thành “mồi lửa”.

Vì sao có người ăn mứt thấy bình thường, có người lại đau?

Bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp cùng ăn một loại mứt, nhưng phản ứng hoàn toàn khác nhau.

Lý do nằm ở nền tảng tiêu hóa của mỗi người.

Nếu dạ dày khỏe, niêm mạc còn tốt, acid tiết ra đủ và đúng nhịp, thì mứt chỉ gây khó chịu nhẹ hoặc không đáng kể.

Ngược lại, nếu cô chú anh chị thuộc nhóm:

• Hay đầy bụng, chậm tiêu.
• Dễ ợ hơi, ợ chua.
• Ăn no một chút là tức bụng.
• Sáng dậy hay có cảm giác đắng miệng, nóng rát cổ.

Thì đó là dấu hiệu dạ dày đã yếu sẵn. Mứt lúc này giống như “đổ thêm việc” cho một cơ quan đang quá tải.

Góc nhìn Đông y: mứt Tết tác động thế nào đến tỳ vị?

Trong Đông y, tiêu hóa liên quan chặt chẽ đến tỳ và vị.

Mứt Tết đa phần có tính ngọt đậm. Ngọt vừa phải thì bổ tỳ, nhưng ngọt nhiều lại sinh thấp, gây trệ. Hiểu đơn giản là làm tỳ vị bị ì, thức ăn không vận hóa trơn tru.

Khi tỳ yếu, vị sẽ phải “gánh” nhiều hơn. Acid dạ dày lúc này không phải tiết ra đúng nhịp tiêu hóa, mà tiết ra do ứ trệ, do thức ăn nằm lâu.

Kết quả là cảm giác:

• Nóng âm ỉ vùng thượng vị.
• Cồn cào dù không đói.
• Ăn ít mà vẫn thấy đầy.

Đó không hẳn là acid mạnh hơn, mà là sự mất cân bằng trong vận hành của tỳ vị.

Những loại mứt dễ gây khó chịu cho dạ dày

Không phải mứt nào cũng “xấu” như nhau. Bác sĩ Long chia sẻ để cô chú anh chị dễ nhận diện.

1. Mứt chua nhiều

Mứt me, mứt tắc, mứt chanh, mứt sấu. Vị chua kích thích tiết dịch vị mạnh, dễ gây xót dạ.

2. Mứt cay, nóng

Mứt gừng, mứt ớt, mứt gừng cay đậm. Gừng liều nhỏ thì ấm bụng, nhưng gừng sên nhiều đường, ăn nhiều lại dễ làm nóng niêm mạc.

3. Mứt quá ngọt, dẻo

Mứt dừa, mứt bí, mứt khoai. Dẻo – dính – ngọt là ba yếu tố khiến dạ dày phải làm việc lâu hơn.

Ăn mứt Tết thế nào để dạ dày đỡ “lên tiếng”?

Bác sĩ Long không khuyên kiêng tuyệt đối, vì Tết mà. Nhưng ăn sao cho biết điều thì dạ dày sẽ đỡ khổ.

• Không ăn mứt khi đói. Lúc bụng rỗng, acid đã sẵn, thêm mứt vào rất dễ xót.
• Chỉ ăn lượng nhỏ, coi như nếm vị, không ăn thay món ăn.
• Tránh ăn mứt vào buổi tối muộn, nhất là trước khi ngủ.
• Uống nước ấm hoặc trà nhạt sau khi ăn mứt để làm dịu dạ dày.

Một điểm rất nhiều cô chú anh chị hay bỏ qua là vừa ăn mứt vừa uống trà đặc, cà phê. Sự kết hợp này làm acid dạ dày tăng rõ rệt hơn.

Nếu sau khi ăn mứt thấy khó chịu, nên làm gì?

Khi dạ dày đã bắt đầu phản ứng, việc đầu tiên không phải là hoảng lên uống đủ thứ thuốc.

Cô chú anh chị nên:

• Ngừng ăn mứt và các đồ chua cay ngọt đậm trong vài ngày.
• Ăn các món mềm, ấm, dễ tiêu như cháo, canh, súp.
• Giữ bụng ấm, tránh thức khuya.

Nếu tình trạng cồn cào, ợ nóng kéo dài nhiều ngày, đó là dấu hiệu nền dạ dày đã yếu thật sự, không chỉ do mứt.

Đừng đổ hết lỗi cho mứt Tết

Bác sĩ Long muốn nhấn mạnh một điều: mứt chỉ là yếu tố kích hoạt, không phải nguyên nhân gốc.

Gốc rễ thường nằm ở:

• Ăn uống thất thường cả năm, đến Tết mới “bùng phát”.
• Căng thẳng, lo nghĩ nhiều làm tỳ vị suy.
• Thức khuya, bia rượu, cà phê kéo dài.

Nếu dạ dày khỏe, mứt Tết không đáng sợ đến vậy. Nếu dạ dày yếu, chỉ cần một thay đổi nhỏ trong ăn uống cũng đủ gây khó chịu.

Lời nhắn của bác sĩ Long

Tết là để vui, nhưng dạ dày cũng cần được nghỉ ngơi. Cô chú anh chị ăn mứt hãy coi như thưởng thức, đừng coi như món chính. Nếu dạ dày hay “kêu cứu” mỗi dịp Tết, đó là lúc nên nhìn lại sức khỏe tiêu hóa của mình một cách nghiêm túc.

Nếu cần, bác sĩ Long vẫn ở đây, lắng nghe từng biểu hiện nhỏ của cô chú anh chị để cùng tìm cách điều chỉnh cho phù hợp, nhẹ nhàng và bền lâu hơn.