Có những ngày cô chú anh chị ăn không nhiều, uống cũng chẳng ít, vậy mà bụng vẫn đầy, trướng, ì ạch cả buổi. Có người đi ngoài không đều, có người mấy ngày không “động tĩnh”, cũng có người sáng dậy là bụng đã khó chịu. Những lúc như vậy, nhiều cô chú anh chị tìm đủ thứ từ thuốc men, men tiêu hóa, trà thảo mộc… nhưng lại bỏ qua một thứ rất đơn giản: chuyển động của chính cơ thể mình.

Hôm nay, bác sĩ Long muốn chia sẻ với cô chú anh chị về một động tác cực kỳ nhẹ, không tốn sức, không cần dụng cụ, nhưng nếu làm đúng và đều đặn có thể hỗ trợ ruột hoạt động tốt hơn. Đó là động tác lắc nhẹ thân người để kích thích ruột.

Vì sao ruột “lười” đi, dù cô chú anh chị ăn uống không ít?

Trước khi nói đến động tác, bác sĩ Long muốn cô chú anh chị hiểu một chút về ruột của mình.

Ruột không phải là một cái ống đứng yên. Ruột luôn có những cơn co bóp nhịp nhàng để đẩy thức ăn đi xuống. Y học hiện đại gọi đó là nhu động ruột. Y học cổ truyền thì nhìn theo hướng khí và huyết: khí phải thông, huyết phải hành thì đại tràng mới làm việc trơn tru.

Vấn đề là cuộc sống hiện nay khiến ruột ngày càng “lười”. Ngồi nhiều, ít vận động, ăn vội, stress kéo dài, ngủ muộn… tất cả đều làm khí trệ, huyết ứ. Ruột lúc này không thiếu thức ăn, mà thiếu lực đẩy.

Nhiều cô chú anh chị đến gặp bác sĩ Long than rằng: “Bác sĩ ơi, tôi ăn rau nhiều lắm rồi mà vẫn táo”. Khi hỏi kỹ thì cả ngày ngồi bàn giấy, tối về nằm xem điện thoại, vận động gần như bằng không. Ruột trong hoàn cảnh đó rất khó làm việc tốt.

Động tác lắc nhẹ thân người là gì mà lại liên quan đến ruột?

Nghe đến “lắc người”, nhiều cô chú anh chị nghĩ ngay đến những động tác mạnh, phải tập luyện cầu kỳ. Thực ra không phải vậy.

Động tác lắc nhẹ thân người là một dạng vận động rất cổ điển trong dưỡng sinh. Bản chất của nó là tạo ra chuyển động nhịp nhàng cho vùng bụng, thắt lưng và khung chậu. Khi thân người lắc nhẹ, các tạng phủ bên trong, đặc biệt là ruột, được kích thích một cách tự nhiên.

Y học cổ truyền nhìn nhận rằng: tỳ chủ vận hóa, đại tràng chủ truyền tống. Khi thân mình chuyển động mềm mại, khí của tỳ vị được khơi thông, khí ở đại tràng có điều kiện đi xuống. Đó là lý do nhiều người chỉ cần vận động nhẹ sau ăn là thấy bụng dễ chịu hơn hẳn.

Vì sao lắc nhẹ lại tốt hơn gồng mạnh?

Điểm quan trọng bác sĩ Long muốn nhấn mạnh với cô chú anh chị là chữ “nhẹ”.

Ruột không thích bị ép. Những động tác gồng bụng mạnh, siết chặt liên tục đôi khi lại làm cơ bụng căng cứng, khí càng khó lưu thông. Ngược lại, lắc nhẹ, đều, có nhịp sẽ tạo ra một dạng “xoa bóp từ bên trong”.

Giống như khi cô chú anh chị xoa bụng cho trẻ nhỏ bị đầy hơi. Không ai đi ấn mạnh cả, mà đều xoa rất nhẹ, rất đều. Ruột người lớn cũng cần sự tinh tế như vậy.

Động tác lắc nhẹ thân người tác động lên ruột theo cách nào?

Bác sĩ Long phân tích để cô chú anh chị dễ hình dung.

Thứ nhất là tác động cơ học. Khi thân người lắc qua lại, các quai ruột bị thay đổi vị trí rất nhẹ. Sự thay đổi này đủ để kích thích các thụ thể thần kinh ở thành ruột, từ đó giúp nhu động ruột khởi động tốt hơn.

Thứ hai là tác động lên khí huyết. Theo Y học cổ truyền, vùng bụng là nơi hội tụ nhiều kinh mạch quan trọng. Khi chuyển động nhịp nhàng, khí trệ được giải tỏa, huyết lưu thông tốt hơn, đại tràng sẽ “dễ làm việc” hơn.

Thứ ba là tác động lên thần kinh ruột. Ruột có hệ thần kinh riêng, rất nhạy với nhịp điệu và sự thư giãn. Động tác lắc nhẹ kết hợp thở đều giúp hệ thần kinh này chuyển từ trạng thái căng thẳng sang trạng thái nghỉ ngơi – tiêu hóa.

Những ai đặc biệt nên tập động tác này?

Không phải ai cũng cần tập giống nhau, nhưng theo kinh nghiệm của bác sĩ Long, những nhóm sau thường hưởng lợi rõ rệt:

• Cô chú anh chị hay bị táo bón, đi ngoài không đều
• Người thường xuyên đầy bụng, trướng hơi sau ăn
• Người ngồi nhiều, ít vận động, dân văn phòng
• Cô chú anh chị lớn tuổi, ruột hoạt động chậm
• Người hay căng thẳng, lo nghĩ nhiều ảnh hưởng tiêu hóa

Với những trường hợp này, động tác lắc nhẹ thân người không phải là “chữa bệnh”, mà là cách hỗ trợ rất tốt để ruột làm đúng chức năng vốn có của nó.

Cách thực hiện động tác lắc nhẹ thân người cho cô chú anh chị

Bác sĩ Long hướng dẫn cô chú anh chị theo cách đơn giản nhất, không cần nhớ nhiều động tác phức tạp.

Tư thế chuẩn bị

Cô chú anh chị có thể đứng hoặc ngồi. Nếu đứng, hai chân mở rộng bằng vai, gối hơi chùng. Nếu ngồi, ngồi thẳng lưng trên ghế, bàn chân chạm đất.

Vai thả lỏng, không gồng. Hai tay có thể buông tự nhiên hoặc đặt nhẹ lên bụng.

Cách lắc

Bắt đầu lắc nhẹ thân người sang trái rồi sang phải. Biên độ rất nhỏ, chỉ đủ để cảm nhận bụng đang chuyển động theo thân.

Không lắc nhanh, không giật cục. Nhịp lắc đều, chậm, giống như nhịp thở.

Mỗi lần lắc, chú ý cảm giác bụng được “đung đưa” nhẹ nhàng, không đau, không khó chịu.

Kết hợp hơi thở

Hít vào bằng mũi khi thân trở về giữa. Thở ra nhẹ bằng miệng khi thân lắc sang bên.

Hơi thở càng chậm, động tác càng có tác dụng thư giãn ruột.

Thời gian tập

Mỗi lần chỉ cần 2–5 phút. Có thể tập 1–2 lần mỗi ngày.

Thời điểm phù hợp là sau ăn khoảng 30 phút, hoặc buổi sáng sau khi ngủ dậy.

Những sai lầm cô chú anh chị hay gặp khi tập

Bác sĩ Long thấy nhiều cô chú anh chị tập nhưng không hiệu quả vì mắc những lỗi rất nhỏ.

Thứ nhất là lắc quá mạnh. Càng mạnh không đồng nghĩa với càng tốt. Ruột thích sự nhẹ nhàng.

Thứ hai là gồng bụng. Nhiều người vô thức siết bụng khi tập. Điều này làm phản tác dụng.

Thứ ba là tập trong trạng thái vội vàng. Vừa lắc vừa nghĩ việc khác, vừa lắc vừa căng thẳng thì ruột khó mà “nghe lời”.

Khi nào không nên tập động tác này?

Dù nhẹ nhàng, nhưng không phải lúc nào cũng nên tập.

Nếu cô chú anh chị đang đau bụng cấp, nghi ngờ viêm ruột, tắc ruột, hoặc vừa phẫu thuật bụng thì không nên tự tập.

Với những trường hợp có bệnh lý tiêu hóa kéo dài, tập động tác này nên xem như một phần hỗ trợ, không thay thế việc thăm khám và điều chỉnh tổng thể.

Góc nhìn của bác sĩ Long về việc chăm sóc ruột

Bác sĩ Long luôn nói với cô chú anh chị rằng: ruột rất thật thà. Đối xử nhẹ nhàng thì ruột đáp lại rất rõ.

Nhiều khi không cần thêm thuốc, không cần quá nhiều thứ đắt tiền. Chỉ cần ăn chậm lại, thở sâu hơn, và cho cơ thể một chút chuyển động đúng cách, ruột đã khác đi nhiều.

Động tác lắc nhẹ thân người chỉ là một mảnh ghép nhỏ trong bức tranh chăm sóc tiêu hóa. Nhưng nếu làm đều, đúng, và hiểu bản chất, cô chú anh chị sẽ thấy ruột “dễ nói chuyện” hơn rất nhiều.

Chăm sóc ruột không phải là ép nó làm việc, mà là tạo điều kiện để nó làm việc tự nhiên nhất.

Nếu cô chú anh chị đang gặp vấn đề tiêu hóa kéo dài, hoặc tập rồi mà vẫn chưa cải thiện, bác sĩ Long khuyên nên nhìn lại toàn bộ từ ăn uống, giấc ngủ, vận động đến trạng thái tinh thần. Khi cần, cô chú anh chị có thể chủ động để lại thông tin để bác sĩ Long xem xét kỹ hơn tình trạng cụ thể và tư vấn hướng phù hợp.

Sống khỏe chủ động không nằm ở những điều to tát, mà bắt đầu từ những chuyển động rất nhỏ, rất đúng của chính cơ thể mình.