Có những động tác mình làm cả trăm lần mỗi ngày, tưởng chừng rất nhỏ, rất quen. Nhưng chính những động tác ấy lại âm thầm quyết định tuổi thọ của khớp, của lưng, của gối. Một trong số đó là động tác đứng lên – ngồi xuống. Bác sĩ Long gặp rất nhiều cô chú anh chị than đau gối, mỏi lưng, yếu chân… nhưng khi hỏi lại thì gần như ai cũng giật mình: “Từ trước tới giờ tôi toàn đứng lên, ngồi xuống theo thói quen, có ai dạy đâu mà biết đúng hay sai”.
Bài viết này, bác sĩ Long muốn dành thời gian nói kỹ với cô chú anh chị về một việc tưởng nhỏ nhưng lại rất lớn: đứng lên – ngồi xuống sao cho nhẹ nhàng, đúng cách, để nuôi khớp chứ không bào mòn khớp mỗi ngày.
Vì sao đứng lên ngồi xuống lại quan trọng đến vậy?
Trong y học hiện đại, động tác đứng lên – ngồi xuống là một trong những động tác chức năng phản ánh rõ nhất sức mạnh cơ đùi, cơ mông, sự linh hoạt của khớp gối, khớp háng và cột sống thắt lưng.
Còn trong Y học cổ truyền, bác sĩ Long hay giải thích với cô chú anh chị thế này cho dễ hình dung: đứng lên – ngồi xuống là lúc “khí” phải nâng thân, “huyết” phải nuôi khớp, “gân cốt” phải phối hợp nhịp nhàng. Nếu khí huyết yếu, gân cốt kém, động tác này sẽ trở nên nặng nề, khựng lại, đau nhức.
Vấn đề nằm ở chỗ: nhiều người chưa đau thì làm rất ẩu. Đến khi đau rồi mới giật mình thì khớp đã bị tổn thương một phần.
(Chọn dấu hiệu anh em thấy giống mình nhất)
Những sai lầm cô chú anh chị thường gặp khi đứng lên ngồi xuống
Bác sĩ Long liệt kê ra đây những sai lầm rất hay gặp, để cô chú anh chị tự soi lại mình.
Đứng bật dậy quá nhanh
Rất nhiều người đang ngồi, có việc là bật dậy liền, không chuẩn bị, không dùng lực từ chân mà dồn hết lên đầu gối và thắt lưng.
Hành động này lặp đi lặp lại khiến:
- Khớp gối bị nén lực đột ngột
- Dây chằng quanh gối dễ bị kéo căng
- Cột sống thắt lưng chịu áp lực lớn
Lâu ngày, cô chú anh chị sẽ thấy đứng lên hay bị choáng nhẹ, lưng khựng, đầu gối đau âm ỉ.
Ngồi phịch xuống ghế
Ngược lại với đứng bật dậy là ngồi phịch xuống. Nhiều người mệt là buông người rơi xuống ghế, nhất là buổi tối.
Khớp gối lúc này không được “đỡ” mà bị “đập”. Sụn khớp chịu lực va chạm liên tục, lâu dần mòn đi lúc nào không hay.
Gối chụm vào trong hoặc xòe ra ngoài
Đây là lỗi rất thường gặp ở người trung niên và người lớn tuổi. Khi đứng lên hoặc ngồi xuống, đầu gối không giữ thẳng mà lệch trục.
Trong YHCT, bác sĩ Long gọi nôm na là “gân không giữ được trục xương”. Điều này khiến khớp gối mòn không đều, sinh đau.
Đứng lên – ngồi xuống đúng cách là như thế nào?
Bác sĩ Long sẽ hướng dẫn cô chú anh chị từng bước, rất chậm, rất rõ. Không cần tập nhanh, chỉ cần tập đúng.
Khi ngồi xuống
- Đứng thẳng, hai chân mở rộng bằng vai
- Hít vào nhẹ, thả lỏng vai
- Hơi đẩy mông ra sau, tưởng tượng như đang “tìm ghế” bằng mông
- Gập gối từ từ, giữ đầu gối thẳng trục, không chụm, không xòe
- Ngồi xuống nhẹ nhàng, không thả rơi
Lưu ý: lưng giữ thẳng vừa phải, không gồng cứng, không khom gập quá mức.
Khi đứng lên
- Hai bàn chân bám chắc xuống đất
- Hơi cúi người về trước một chút để chuyển trọng tâm
- Dùng lực từ đùi và mông đẩy người lên
- Thở ra nhẹ khi đứng thẳng
Nếu làm đúng, cô chú anh chị sẽ thấy đứng lên nhẹ, không bị khựng gối hay căng lưng.
Động tác nhỏ nhưng nuôi khớp mỗi ngày
Nhiều người nghĩ muốn tốt cho khớp thì phải tập bài gì đó phức tạp. Thực ra, với người ngoài 35 tuổi, điều quan trọng nhất là giảm bào mòn khớp trong sinh hoạt hằng ngày.
Đứng lên – ngồi xuống đúng cách chính là một dạng “dưỡng sinh ẩn”, ngày nào cũng tập mà không cần dành thời gian riêng.
Mỗi lần làm đúng là:
- Khớp gối được bôi trơn tốt hơn
- Cơ đùi khỏe dần lên
- Khí huyết lưu thông xuống chân
- Giảm nguy cơ thoái hóa sớm
Người nào đặc biệt cần chú ý động tác này?
Bác sĩ Long thường nhắc kỹ hơn với những nhóm sau:
- Cô chú anh chị ngoài 40, bắt đầu đau gối buổi sáng
- Người làm văn phòng, ngồi nhiều
- Người thừa cân, bụng to
- Người từng chấn thương gối, lưng
- Người hay chóng mặt khi đứng lên
Với những trường hợp này, chỉ cần sửa động tác sinh hoạt đã có thể giúp giảm đau rõ rệt sau một thời gian.
Góc nhìn Y học cổ truyền về động tác đứng lên – ngồi xuống
Trong YHCT, khớp gối liên quan mật thiết đến can và thận. Can chủ gân, thận chủ cốt. Khi thận khí suy, can huyết kém, gân cốt yếu, động tác đứng lên – ngồi xuống sẽ nặng nề, run, đau.
Vì vậy, bác sĩ Long không bao giờ chỉ nhìn động tác, mà còn xem:
- Cô chú anh chị ngủ có sâu không
- Chân có lạnh không
- Lưng có mỏi về đêm không
- Buổi sáng khớp có cứng không
Động tác đúng giúp giảm tải cho khớp, nhưng muốn bền thì vẫn cần dưỡng từ bên trong bằng ăn uống, nghỉ ngơi, vận động hợp lý.
Một vài mẹo nhỏ giúp đứng lên ngồi xuống nhẹ hơn
- Không ngồi ghế quá thấp nếu đang đau gối
- Không ngồi xổm lâu
- Khi mệt, dùng tay vịn nhẹ để hỗ trợ
- Buổi sáng nên khởi động gối trước khi vận động
Những điều này rất nhỏ, nhưng làm đều thì khớp sẽ “biết ơn” cô chú anh chị.
Lời nhắn của bác sĩ Long
Bác sĩ Long luôn tin rằng: sức khỏe không nằm ở những thứ cao siêu, mà nằm ngay trong cách mình đứng, ngồi, thở mỗi ngày.
Nếu cô chú anh chị đang đau gối, mỏi lưng, đi lại nặng nề, đừng vội nghĩ đến thuốc men. Hãy bắt đầu từ việc quan sát lại chính động tác đứng lên – ngồi xuống của mình.
Chăm khớp không phải đợi đau mới chữa, mà là sửa từng thói quen nhỏ khi còn chưa muộn.
Nếu cô chú anh chị cần được bác sĩ Long xem kỹ hơn tình trạng khớp, tư thế sinh hoạt hay hướng dẫn cách vận động phù hợp với cơ thể mình, cứ để lại thông tin. Bác sĩ Long sẽ trực tiếp xem và chia sẻ cụ thể, từng người một.
Sống khỏe không phải làm điều to tát, mà là làm đúng những điều nhỏ mỗi ngày.
CÙNG BÁC SĨ LONG
Khôi phục bản lĩnh phái mạnh bền vững. Không phụ thuộc thuốc kích thích - Khỏe từ bên trong.
Tham gia nhóm
