Có những cơn đau khớp không đến từ tuổi tác. Không phải do thoái hóa. Cũng chẳng phải vì vận động nặng.

Nó đến rất lạ. Âm ỉ, mơ hồ. Sáng dậy thì cứng khớp, chiều làm việc căng là thấy nhức. Đêm nằm xuống, càng nghĩ nhiều việc thì khớp càng khó chịu.

Bác sĩ Long gặp rất nhiều cô chú anh chị như vậy. Đi khám, chụp chiếu đủ thứ nhưng kết quả không nói lên điều gì rõ ràng. Thuốc giảm đau uống vào thì đỡ được vài hôm, rồi đâu lại vào đấy. Và càng kéo dài, người lại càng mệt.

Đau khớp do stress là một câu chuyện như vậy. Nghe tưởng lạ, nhưng thực ra rất phổ biến trong đời sống hiện đại.

Đau khớp không phải lúc nào cũng nằm ở… cái khớp

Thói quen chung của nhiều cô chú anh chị là cứ đau ở đâu thì nghĩ bệnh nằm ở đó. Đau gối thì nghĩ gối hỏng. Đau vai thì nghĩ khớp vai viêm. Cách nghĩ này không sai, nhưng chưa đủ.

Trong thực tế, khớp giống như “đầu mút” của cả một hệ thống. Nó phụ thuộc vào cơ, gân, thần kinh, tuần hoàn máu và cả trạng thái tinh thần.

Khi stress kéo dài, cơ thể không chỉ mệt trong đầu. Nó mệt toàn thân. Và khớp là nơi rất dễ “lên tiếng”.

Bác sĩ Long thường nói với cô chú anh chị rằng: đau khớp trong nhiều trường hợp giống như đèn báo trên bảng điều khiển. Đèn sáng không có nghĩa là cái bóng đèn hỏng, mà là hệ thống bên trong đang có trục trặc.

Stress tác động lên cơ thể như thế nào

Stress không chỉ là buồn bực hay lo nghĩ. Về mặt sinh lý, stress là trạng thái cơ thể luôn ở chế độ căng.

Khi căng thẳng, cơ thể tiết ra nhiều hormon stress. Hệ thần kinh luôn trong trạng thái “cảnh giác cao độ”. Cơ bắp co rút nhiều hơn bình thường. Mạch máu ngoại vi dễ co lại.

Điều này dẫn tới ba hệ quả rất quan trọng đối với khớp:

• Cơ quanh khớp căng cứng, làm khớp vận động kém linh hoạt
• Tuần hoàn máu nuôi khớp giảm, khớp thiếu dinh dưỡng
• Ngưỡng chịu đau giảm, cùng một kích thích nhưng cảm giác đau tăng lên

Vì vậy có những cô chú anh chị chỉ cần làm việc căng một ngày là tối về thấy đau lưng, mỏi gối. Không phải khớp tổn thương thêm, mà là cơ thể đã “đuối” vì stress.

Nhìn từ góc độ Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, đau khớp không đơn thuần chỉ là vấn đề xương.

Stress kéo dài thường liên quan nhiều tới Can khí uất. Nói đơn giản, Can có nhiệm vụ điều hòa sự lưu thông của khí huyết trong cơ thể. Khi tâm lý căng thẳng, ức chế, khí không lưu thông trơn tru.

Khí trệ thì huyết cũng trệ. Huyết trệ thì nuôi dưỡng khớp kém. Từ đó sinh ra đau, mỏi, cứng khớp.

Bác sĩ Long hay ví von thế này cho cô chú anh chị dễ hình dung: cơ thể giống như một hệ thống kênh mương. Stress giống như việc đóng bớt các cánh cổng điều tiết. Nước vẫn có đó, nhưng chảy không đều. Chỗ thì thiếu, chỗ thì ứ. Khớp chính là nơi dễ bị “khát nước” nhất.

Ngoài ra, stress còn làm hao tổn khí huyết nói chung. Người càng stress lâu ngày thì càng mệt, ngủ kém, ăn uống thất thường. Khí huyết suy thì gân xương cũng yếu theo.

Đối chiếu nhẹ với Tây y để cô chú anh chị dễ hiểu

Tây y nhìn đau khớp do stress theo hướng liên quan tới hệ thần kinh và nội tiết.

Khi stress kéo dài, trục thần kinh – nội tiết bị rối loạn. Cơ thể phản ứng quá mức với các kích thích đau. Đồng thời, tình trạng viêm mức độ thấp trong cơ thể có thể tăng lên.

Ngoài ra, stress còn làm rối loạn giấc ngủ. Mà giấc ngủ là thời gian cơ thể tự sửa chữa. Ngủ kém thì khớp cũng không được phục hồi đầy đủ.

Nhìn từ hai phía Đông – Tây y, có thể thấy một điểm chung: đau khớp do stress không phải bệnh tại chỗ, mà là hậu quả của sự mất cân bằng toàn thân.

Vì sao giảm đau chỉ là giải pháp tạm thời

Nhiều cô chú anh chị chia sẻ với bác sĩ Long rằng: uống thuốc giảm đau thì đỡ nhanh lắm, nhưng ngưng thuốc là đau lại.

Điều này không khó hiểu. Thuốc giảm đau chủ yếu làm giảm cảm giác đau, chứ không giải quyết được stress hay sự căng cứng của cơ bắp.

Nếu gốc rễ vẫn là căng thẳng, mất ngủ, khí huyết lưu thông kém thì cơn đau sẽ quay lại, thậm chí dai dẳng hơn.

Chưa kể, việc lạm dụng thuốc giảm đau lâu ngày còn gây áp lực lên dạ dày, gan, thận. Lúc đó, cơ thể đã mệt lại càng mệt hơn.

Bốn trụ chăm sóc khớp khi stress kéo dài

Ăn uống để cơ thể bớt căng

Nguyên tắc là ăn đều, ăn ấm, không bỏ bữa.

• Hạn chế ăn quá muộn vào ban đêm
• Giảm đồ lạnh, đồ kích thích khi đang stress
• Ăn chậm, nhai kỹ để cơ thể có cảm giác thư giãn

Khi tiêu hóa ổn, khí huyết sinh ra đều thì khớp mới được nuôi tốt.

Ngủ để khớp được phục hồi

Ngủ không chỉ để nghỉ đầu óc, mà là lúc cơ thể tự sửa chữa.

• Cố gắng giữ giờ ngủ tương đối ổn định
• Tránh mang công việc căng thẳng lên giường ngủ
• Trước khi ngủ nên thả lỏng cơ thể, thở chậm

Ngủ sâu hơn một chút, khớp sẽ bớt “nhạy cảm” với đau.

Sinh hoạt để khí huyết lưu thông

Vận động nhẹ, đều đặn quan trọng hơn vận động nặng.

• Đi bộ chậm mỗi ngày
• Giãn cơ nhẹ nhàng, nhất là vùng cổ vai lưng
• Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu một tư thế

Khớp thích được chuyển động nhẹ nhàng, không thích bị ép quá mức.

Tư duy để không “siết” cơ thể

Đây là phần nhiều người bỏ qua.

Stress không chỉ do công việc, mà còn do cách mình phản ứng với công việc. Khi đầu óc lúc nào cũng căng dây, cơ thể sẽ căng theo.

Tập cho mình những khoảng dừng ngắn trong ngày. Không cần làm gì to tát. Chỉ cần thở chậm, thả lỏng vai gáy vài phút cũng đã giúp khí huyết lưu thông hơn.

Khi nào nên đi khám để kiểm tra kỹ hơn

Bác sĩ Long vẫn luôn nhấn mạnh: không phải cứ đau khớp là do stress.

Nếu đau kéo dài nhiều tuần không cải thiện, đau tăng dần, kèm theo sưng nóng rõ, sốt, sụt cân, hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh hoạt thì cần đi khám để loại trừ các nguyên nhân khác.

Việc thăm khám giúp cô chú anh chị yên tâm hơn và có hướng chăm sóc phù hợp, tránh tự suy đoán rồi lo lắng thêm.

Lời kết từ bác sĩ Long

Đau khớp do stress là lời nhắc nhở rất nhẹ mà rất thật của cơ thể. Nó không đến để hù dọa, mà để báo rằng hệ thống bên trong đang quá tải.

Khi hiểu đúng bản chất, việc chăm sóc sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn. Không cần chạy theo quá nhiều biện pháp đối phó, mà quay lại điều chỉnh từ ăn, ngủ, vận động đến cách sống.

Với những cô chú anh chị đang gặp tình trạng đau khớp kéo dài trong giai đoạn căng thẳng, việc được tư vấn theo thể trạng cụ thể sẽ giúp tránh đi rất nhiều đường vòng. Để lại thông tin ở form bên dưới, bác sĩ Long sẽ cùng cô chú anh chị nhìn lại cơ thể một cách bài bản, chậm rãi và phù hợp nhất.