Nói chanh là “kẻ thù” của dạ dày cũng đúng, mà bảo chanh là “bạn tốt” của tiêu hóa cũng không sai. Tất cả nằm ở cơ địa và cách dùng.

Bác sĩ Long muốn chia sẻ thêm để cô chú anh chị hiểu rõ: vì sao cùng là chanh, có người uống thấy bụng êm, ngủ ngon hơn, nhưng người khác lại càng nóng rát, ợ chua nhiều hơn.

Vì sao chanh có thể vừa “rát” vừa “êm” dạ dày?

Vị chua của chanh làm nhiều người sợ, nhưng dạ dày không chỉ phản ứng với vị, mà còn với nhiệt – lạnh, thời điểm uống và tổng trạng cơ thể.

Có những người dạ dày đang “nóng bừng”, ợ chua, đầy tức, khi dùng một lượng chanh pha loãng, ấm, sau ăn, lại thấy nhẹ bụng hơn, dễ ợ hơi, bớt tức vùng thượng vị. Ngược lại, người bụng vốn lạnh, hay đau quặn khi ăn đồ chua, lại uống chanh đặc, uống lúc đói – dạ dày bị kích ứng mạnh, cơn đau càng tăng.

Nên không thể nói chanh tốt hay xấu chung chung, mà phải xem:

• Dạ dày đang nóng hay lạnh, dễ tiêu hay dễ đầy.
• Uống chanh lúc bụng rỗng hay sau ăn.
• Pha loãng, ấm hay uống đặc, lạnh.

Những ai nên đặc biệt thận trọng khi dùng chanh

Không phải cơ địa nào cũng hợp với các loại nước có chanh, dù pha rất loãng.

• Cô chú anh chị đang đau dạ dày cấp, đau quặn từng cơn, nôn ói, phân đen… nên ưu tiên điều trị theo chỉ định, không tự ý tăng chanh hay “giải độc” bằng chanh.
• Người hay tiêu chảy, lạnh bụng, ăn đồ hơi mát đã sôi bụng, rỗng ruột – dùng chanh không đúng cách có thể làm tình trạng nặng thêm.
• Người men răng yếu, hay ê buốt khi ăn uống – cần cực kỳ chú ý độ loãng và cách uống, tránh để nước chanh tiếp xúc lâu với răng.
• Người đang uống nhiều loại thuốc tây – một số thuốc có thể bị ảnh hưởng bởi môi trường axit, cần hỏi thêm bác sĩ điều trị trực tiếp.

Cách an toàn nhất: thử với lượng rất nhỏ, lắng nghe cơ thể trong vài ngày. Nếu bụng khó chịu hơn, ợ chua tăng, nóng rát nặng hơn thì nên dừng lại.

3 thói quen dùng chanh dễ làm dạ dày “kêu cứu”

1. Dùng chanh thay luôn nước lọc

Có người nghĩ “chanh tốt cho tiêu hóa” rồi pha chanh uống suốt ngày. Dạ dày phải làm việc liên tục trong môi trường axit nhiều hơn bình thường, men răng cũng bị bào mòn dần, lâu ngày càng ê buốt, bụng càng dễ khó chịu.

Với bác sĩ Long, nước chanh chỉ nên là thức uống hỗ trợ, dùng đúng lúc, đúng lượng – không phải thứ thay cho nước lọc.

2. Thấy nóng rát là lại vắt thêm chanh cho “mát”

Cảm giác nóng rát vùng thượng vị không phải lúc nào cũng do “nhiệt” nhiều. Có người dạ dày thực ra đang yếu, lạnh, co bóp kém, thức ăn ứ lại, khí không xuống được nên sinh ra nóng rát giả. Lúc này thêm chanh vào chỉ càng kích thích thêm.

Cho nên, chỉ dựa vào cảm giác nóng rát để uống chanh là rất rủi ro. Cần nhìn tổng thể: ăn có dễ đầy không, sợ lạnh hay sợ nóng, chân tay lạnh hay nóng, đại tiện thế nào… rồi mới quyết định.

3. Trộn chanh với đủ thứ “thanh lọc” mà không hiểu cơ địa

Chanh kết hợp với mật ong, gừng, bạc hà… có thể hỗ trợ tiêu hóa, nhưng nếu người vốn nóng nhiều, lưỡi đỏ, hay táo bón, lại thêm quá nhiều thứ “ấm – cay” sẽ làm cơ thể càng bức bối.

Ngược lại, người lạnh bụng mà lại uống chanh với đá, thêm bạc hà mát nhiều, uống buổi tối muộn – rất dễ đầy bụng, lạnh tay chân, tiểu đêm.

Nguyên tắc dùng chanh “thuận dạ dày”

Bác sĩ Long thường nói với bệnh nhân: chanh không phải kẻ thù, cũng không phải “thần dược”, mà là một vị có thể hỗ trợ nếu được dùng đúng chỗ.

Cô chú anh chị có thể ghi nhớ vài nguyên tắc đơn giản:

• Ưu tiên nước chanh pha loãng, ấm, dùng sau ăn, không dùng dạng đặc, lạnh, uống ừng ực.
• Bắt đầu từ lượng rất nhỏ, theo dõi cảm giác vùng bụng trong 3–5 ngày.
• Nếu đang đau dạ dày nhiều, nên tập trung điều chỉnh ăn uống, giờ giấc ngủ, thay vì vội vàng thêm nhiều loại “nước chữa bệnh”.
• Đừng quên chăm cả gan, vì gan – dạ dày – ruột luôn đi cùng nhau. Thức khuya, giận dữ, ăn vội… dùng chanh thế nào cũng khó mà êm bụng lâu dài.

Dạ dày không chỉ cần chanh, mà cần một lối sống dịu hơn

Cùng một cốc nước chanh, người ăn chậm, ngủ đủ, ít căng thẳng sẽ nhận được lợi ích khác hẳn với người ăn vội, thức khuya, lo lắng triền miên.

Thay vì săn lùng “công thức vàng”, cô chú anh chị có thể bắt đầu bằng vài điều nhỏ:

• Ăn chậm hơn, nhai kỹ, để dạ dày không bị “ngợp” thức ăn.
• Giảm bớt đồ chiên rán, cay nóng vào buổi tối.
• Ngủ trước 23h để dạ dày và gan có thời gian phục hồi.
• Nếu dùng nước chanh, hãy coi đó là phần nhỏ trong cả một bức tranh dưỡng dạ dày, không phải là trung tâm.

Nếu cô chú anh chị đang bị trào ngược, ợ chua, nóng rát và băn khoăn không biết cơ địa mình có hợp với các cách dùng chanh hay không, có thể chia sẻ cụ thể hơn với bác sĩ Long. Cứ để lại thông tin ở form phía dưới, bác sĩ Long sẽ lắng nghe tình trạng dạ dày, thói quen sinh hoạt của từng người rồi mới gợi ý cách dùng – hoặc không dùng – sao cho an toàn và phù hợp.

Hiểu đúng để dùng đúng, ít mà trúng, đó mới là cách dùng chanh có lợi cho dạ dày lâu dài.