Tết qua đi, niềm vui còn đọng lại nhưng rất nhiều cô chú anh chị bắt đầu thấy bụng mình “không ổn” như trước. Đầy hơi, nóng rát, ăn ít cũng thấy khó chịu. Bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp như vậy mỗi năm, và điểm chung thường bắt đầu từ… mâm cơm ngày Tết.
Hôm nay bác sĩ Long chia sẻ kỹ hơn để cô chú anh chị hiểu: ăn nhiều thịt mỡ ngày Tết thực sự ảnh hưởng tới dạ dày như thế nào, và vì sao có người chỉ vài ngày là đau, có người âm thầm rối loạn suốt cả tháng sau Tết.
Vì sao ngày Tết dạ dày dễ “quá tải” hơn ngày thường
Ngày thường, bữa ăn của cô chú anh chị khá đều đặn, món ăn đơn giản, dạ dày có nhịp sinh hoạt quen thuộc.
Nhưng Tết thì khác. Bánh chưng, thịt mỡ, giò chả, đồ chiên rán, lại thêm bia rượu, nước ngọt. Ăn không đúng giờ, ăn dồn bữa, thậm chí ăn khuya.
Dạ dày giống như một cái nồi nấu chậm. Ngày thường nấu vừa phải thì ổn. Ngày Tết đổ vào toàn đồ béo, đặc, khó tiêu, lại đun liên tục, thì quá tải là điều khó tránh.
Không phải ai ăn nhiều thịt mỡ cũng đau dạ dày ngay, nhưng hầu hết đều khiến hệ tiêu hóa phải làm việc gấp nhiều lần bình thường.
ĐANG "BIỂU TÌNH" CẤP ĐỘ MẤY?
Tick vào ô nếu bạn đang gặp phải
Thịt mỡ đi vào dạ dày sẽ gây ra chuyện gì
Về mặt sinh lý hiện đại, chất béo làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Nghĩa là thức ăn nằm trong dạ dày lâu hơn, dịch vị phải tiết ra nhiều hơn để tiêu hóa.
Khi dịch vị tăng kéo dài, niêm mạc dạ dày dễ bị kích thích, nhất là ở người đã có sẵn viêm nhẹ mà không biết.
Về góc nhìn y học cổ truyền, thịt mỡ thuộc nhóm thức ăn “ngấy, trệ”, dễ sinh thấp, sinh đàm. Khi thấp trệ tích lại ở trung tiêu, tỳ vị bị cản trở, dạ dày không giáng được khí.
Kết quả là cô chú anh chị thấy bụng nặng, chướng, ợ hơi, ăn vào không thấy ngon dù rất đói.
Những dấu hiệu dạ dày đang “kêu cứu” sau mấy ngày ăn Tết
Không phải lúc nào đau dữ dội mới là vấn đề. Rất nhiều dấu hiệu nhẹ bị bỏ qua, nhưng đó lại là lời cảnh báo sớm của dạ dày.
- Ăn ít nhưng nhanh no, cảm giác thức ăn nằm ì ở bụng
- Ợ hơi nhiều, ợ có mùi chua hoặc mùi thức ăn
- Nóng rát vùng thượng vị, nhất là khi đói hoặc ban đêm
- Buồn nôn nhẹ, miệng đắng, lưỡi dày rêu
- Đại tiện thất thường, lúc táo lúc lỏng
Bác sĩ Long thường nói với cô chú anh chị: dạ dày hiếm khi “đổ bệnh” đột ngột. Nó tích lũy từ những bữa ăn sai kéo dài, và Tết là thời điểm rất dễ vượt ngưỡng chịu đựng.
Vì sao người có tiền sử đau dạ dày dễ tái phát nặng sau Tết
Nhiều cô chú anh chị bảo với bác sĩ Long rằng: trước Tết thì ổn, chỉ ăn Tết vài hôm là đau trở lại.
Lý do là niêm mạc dạ dày của những người này vốn đã nhạy cảm. Khi gặp chất béo nhiều, rượu bia, đồ chua cay, hàng rào bảo vệ bị bào mòn nhanh hơn.
Trong y học cổ truyền, nhóm này thường thuộc thể tỳ vị hư yếu hoặc can khí phạm vị. Khi ăn uống thất thường, khí cơ rối loạn, dạ dày co bóp nghịch chiều gây đau.
Đáng lo là nhiều người chủ quan, chỉ uống thuốc giảm đau tạm thời, không điều chỉnh lại ăn uống, khiến dạ dày tổn thương sâu hơn sau mỗi mùa Tết.
Ăn nhiều thịt mỡ có làm dạ dày “nóng” hơn không
Câu trả lời là có, nhưng không phải theo nghĩa đơn giản là “nóng trong người”.
Thịt mỡ, đồ chiên rán làm tăng chuyển hóa, tăng tiết dịch tiêu hóa. Khi ăn liên tục, cơ thể sinh nhiệt, dịch vị đậm đặc hơn.
Trong Đông y, đây là biểu hiện của thấp nhiệt tích tụ ở trung tiêu. Thấp làm nặng nề, nhiệt gây nóng rát.
Vì vậy mới có tình trạng vừa đầy bụng, vừa nóng rát, vừa bứt rứt khó chịu, đặc biệt rõ khi nằm xuống ban đêm.
Không chỉ dạ dày, hệ tiêu hóa phía sau cũng bị ảnh hưởng
Nhiều cô chú anh chị chỉ để ý dạ dày mà quên mất ruột và gan mật.
Chất béo cần mật để tiêu hóa. Ăn nhiều thịt mỡ khiến gan mật phải làm việc liên tục, tiết mật nhiều hơn.
Nếu mật tiết không đủ hoặc không đúng nhịp, thức ăn xuống ruột dễ gây đầy trướng, phân sống, phân mỡ.
Đây là lý do sau Tết nhiều người vừa đau dạ dày, vừa rối loạn tiêu hóa kéo dài, người mệt mỏi, ăn không thấy hấp thu.
Bác sĩ Long thường khuyên xử lý thế nào sau những ngày ăn nhiều thịt mỡ
Điều đầu tiên bác sĩ Long hay nhắc là: đừng vội “thanh lọc cực đoan”. Nhịn ăn, chỉ uống nước hay dùng các biện pháp truyền miệng không phù hợp có thể làm dạ dày yếu hơn.
Thay vào đó, cần làm 3 việc song song.
Thứ nhất: giảm gánh cho dạ dày
Ăn đúng bữa, giảm hẳn đồ chiên rán, thịt mỡ trong ít nhất 7–10 ngày sau Tết.
Ưu tiên món luộc, hấp, cháo, canh ấm. Ăn chậm, nhai kỹ để dạ dày không phải co bóp quá sức.
Thứ hai: giúp tỳ vị phục hồi nhịp tiêu hóa
Tỳ vị giống như người lao động mệt sau mùa cao điểm. Cần thời gian nghỉ ngơi và dưỡng lại.
Những món ăn ấm, dễ tiêu, vị nhạt giúp tỳ vị vận hóa tốt hơn, giảm cảm giác nặng bụng.
Thứ ba: lắng nghe cơ thể
Nếu đã xuất hiện đau âm ỉ, nóng rát, buồn nôn kéo dài, đó không còn là rối loạn nhẹ.
Lúc này cần được đánh giá kỹ để tránh để viêm dạ dày tiến triển sâu hơn.
Đừng đợi đến khi đau nhiều mới quan tâm dạ dày
Bác sĩ Long gặp không ít cô chú anh chị để tình trạng kéo dài hết tháng Giêng, sang tháng Hai mới đi khám.
Khi đó, niêm mạc dạ dày đã tổn thương khá rõ, thời gian phục hồi sẽ lâu hơn rất nhiều so với xử lý sớm.
Dạ dày không lên tiếng bằng những cơn đau dữ dội ngay từ đầu. Nó nói chuyện bằng cảm giác đầy, nặng, chán ăn mà nhiều người bỏ qua.
Lời nhắn cuối của bác sĩ Long
Ăn Tết là niềm vui, nhưng dạ dày cũng cần được nghỉ sau những ngày quá tải. Nếu cô chú anh chị đang thấy bụng mình “không còn nhẹ” như trước, đừng chủ quan.
Bác sĩ Long vẫn luôn sẵn sàng lắng nghe, phân tích kỹ để cùng cô chú anh chị tìm hướng chăm sóc dạ dày phù hợp, nhẹ nhàng mà bền vững từ gốc.
DẠ DÀY KHỎE MẠNH
Chấm dứt ợ hơi, trào ngược và đau bao tử dai dẳng. Phục hồi tỳ vị theo nguyên lý Đông Y biện chứng.
Tham gia nhóm
