Có những cô chú anh chị tìm đến bác sĩ Long, than thở rất thật: “Dạo này không hiểu sao người lúc nào cũng nóng, dễ cáu, sinh lý thì xuống thấy rõ. Ăn uống vẫn vậy, làm việc cũng không quá sức”. Hỏi kỹ thêm một chút, bác sĩ Long thường gặp chung một điểm: ăn đồ nóng, cay, nướng, chiên… gần như mỗi ngày, mà không hề để ý.
Câu chuyện “ăn nhiều đồ nóng ảnh hưởng sinh lý” không phải là lời dọa, cũng không phải mê tín. Đây là một vấn đề rất đời thường, rất nhiều người gặp, nhưng lại ít ai hiểu cho đúng gốc rễ. Hôm nay, bác sĩ Long chia sẻ kỹ hơn, từ góc nhìn Y học cổ truyền kết hợp với hiểu biết y học hiện đại, để cô chú anh chị tự soi lại chính mình.
Đồ nóng là gì? Không chỉ là cay
Khi nói đến “đồ nóng”, nhiều cô chú anh chị chỉ nghĩ đến ớt, tiêu, sa tế. Thực ra trong Y học cổ truyền, “nóng” không chỉ là vị cay, mà là tính nhiệt của thực phẩm sau khi vào cơ thể.
Những nhóm dễ gây “nhiệt” nhất bao gồm:
- Đồ cay nóng: ớt, tiêu, mù tạt, sa tế.
- Đồ chiên nướng nhiều dầu mỡ.
- Thịt đỏ ăn nhiều, nhất là nướng, quay.
- Rượu bia, đặc biệt là uống thường xuyên.
- Các món ăn nhanh, chế biến sẵn.
Ăn những món này thỉnh thoảng thì không sao. Nhưng khi ăn nhiều ngày liền, ăn trong lúc cơ thể đang mệt, stress, thiếu ngủ… thì “nhiệt” sẽ tích tụ dần, không thoát ra được.
(Chọn dấu hiệu anh em thấy giống mình nhất)
Y học cổ truyền nhìn sinh lý nam – nữ từ đâu?
Trong Y học cổ truyền, sinh lý không chỉ là chuyện hormone hay mạch máu, mà gắn chặt với ba tạng rất quan trọng: Thận – Can – Tỳ.
- Thận: là gốc của sinh dục, chủ về tinh, về sức bền.
- Can: chủ sơ tiết, điều hòa khí huyết, cảm xúc.
- Tỳ: chủ tiêu hóa, sinh khí huyết để nuôi toàn thân.
Khi ba tạng này phối hợp nhịp nhàng, sinh lý sẽ ổn định, ham muốn tự nhiên, sức bền tốt. Nhưng khi một mắt xích rối loạn, đặc biệt là do ăn uống sai, sinh lý rất dễ “lệch pha”.
Ăn nhiều đồ nóng tác động vào sinh lý theo cách nào?
1. Nóng trong làm hao âm, tinh suy dần
Đồ nóng đi vào cơ thể sẽ sinh nhiệt. Nếu nhiệt này không được cân bằng, nó sẽ “đốt” phần âm – có thể hiểu đơn giản là phần dịch mát, phần nuôi dưỡng sâu bên trong.
Âm suy thì tinh không đủ, sinh lý dễ biểu hiện:
- Dễ hưng phấn lúc đầu nhưng nhanh mệt.
- Sức bền giảm, không còn “lửa” như trước.
- Sau sinh hoạt thấy mệt, khô người, nóng trong.
Bác sĩ Long thường nói vui với cô chú anh chị: “Lửa mà không có nước kèm theo thì cháy nhanh, tàn sớm”.
2. Can hỏa vượng làm rối loạn cảm xúc và ham muốn
Ăn cay nóng nhiều dễ làm Can hỏa vượng. Can hỏa vượng thì người hay cáu gắt, bứt rứt, mất kiên nhẫn.
Sinh lý lúc này không còn là sự hòa hợp tự nhiên, mà dễ rơi vào hai trạng thái:
- Ham muốn thất thường, lúc cao lúc thấp.
- Dễ mất tập trung, khó trọn vẹn cảm xúc.
Không ít cô chú anh chị chia sẻ với bác sĩ Long rằng: “Không phải là không có nhu cầu, nhưng lúc cần thì lại không vào nhịp”. Đây chính là biểu hiện rất điển hình của Can không điều hòa.
3. Tỳ vị bị tổn thương, khí huyết không đủ nuôi sinh lý
Đồ chiên nướng, cay nóng nhiều làm Tỳ vị phải làm việc quá sức. Tỳ yếu thì tiêu hóa kém, sinh khí huyết không đủ.
Sinh lý suy giảm trong trường hợp này thường đi kèm:
- Ăn không ngon, bụng đầy trướng.
- Người nặng nề, uể oải.
- Sinh lý giảm dần theo thời gian, không đột ngột.
Nhiều người chỉ chăm chăm tìm thuốc bổ thận, mà quên mất rằng “không có khí huyết, thận cũng không được nuôi”.
Tây y nói gì về đồ ăn nóng và sinh lý?
Ở góc nhìn y học hiện đại, ăn nhiều đồ cay nóng, rượu bia, dầu mỡ có thể:
- Gây viêm mạn tính trong cơ thể.
- Ảnh hưởng chức năng gan – cơ quan chuyển hóa hormone.
- Làm rối loạn giấc ngủ, tăng stress.
Stress kéo dài, giấc ngủ kém, gan làm việc quá tải đều là những yếu tố làm suy giảm hormone sinh dục một cách âm thầm.
Nhìn từ Đông hay Tây y, điểm chung vẫn là: ăn sai lâu ngày thì sinh lý sẽ chịu ảnh hưởng.
Dấu hiệu cho thấy sinh lý đang bị “nóng phá”
Cô chú anh chị có thể tự soi lại nếu thấy mình có nhiều dấu hiệu sau cùng lúc:
- Người hay nóng bức, dễ đổ mồ hôi.
- Miệng khô, hay khát nước lạnh.
- Dễ cáu gắt, ngủ không sâu.
- Sinh lý giảm, không ổn định.
Những dấu hiệu này không xuất hiện trong một sớm một chiều, mà tích lũy dần theo thói quen ăn uống.
Bác sĩ Long thường khuyên điều chỉnh thế nào?
Giảm nóng, không phải kiêng tuyệt đối
Bác sĩ Long không chủ trương cấm hoàn toàn đồ cay nóng. Vấn đề là liều lượng và tần suất.
- Ăn cay 1–2 bữa/tuần, không ăn liên tục nhiều ngày.
- Hạn chế chiên nướng buổi tối.
- Uống rượu bia có chừng mực, không xem là thói quen hàng ngày.
Tăng thực phẩm tính mát, dễ tiêu
- Rau xanh, rau lá đậm.
- Canh, món luộc, hấp.
- Uống đủ nước ấm trong ngày.
Ăn như vậy giúp “hạ nhiệt” từ từ, không làm cơ thể bị sốc.
Ngủ và sinh hoạt điều độ
Ăn uống chỉ là một phần. Nếu vẫn thức khuya, căng thẳng kéo dài thì sinh lý rất khó phục hồi.
Bác sĩ Long luôn nhấn mạnh: “Muốn sinh lý ổn, phải giữ được nhịp sống đều cho gan – thận – thần kinh”.
Sinh lý không yếu đi vì một bữa ăn, mà vì thói quen
Không có món ăn nào “ăn một lần là hỏng sinh lý”. Nhưng cũng không có món ăn nào vô hại nếu ngày nào cũng lạm dụng.
Ăn nhiều đồ nóng trong thời gian dài giống như nhóm một đống lửa âm ỉ trong cơ thể. Đến khi sinh lý lên tiếng, thì ngọn lửa đó đã cháy khá lâu rồi.
Sinh lý là tấm gương phản chiếu lối sống. Chăm được lối sống, sinh lý sẽ tự điều chỉnh theo.
Nếu cô chú anh chị đang băn khoăn không biết tình trạng của mình là do ăn uống, do sinh hoạt hay do vấn đề sâu hơn bên trong, bác sĩ Long luôn sẵn sàng lắng nghe và phân tích cụ thể từng trường hợp. Đôi khi chỉ cần điều chỉnh đúng chỗ, cơ thể sẽ tự quay về trạng thái cân bằng vốn có.
Giữ sức khỏe là một hành trình dài, và sinh lý cũng cần được chăm sóc bằng sự hiểu biết, không phải bằng lo lắng hay chạy theo lời đồn.
CÙNG BÁC SĨ LONG
Khôi phục bản lĩnh phái mạnh bền vững. Không phụ thuộc thuốc kích thích - Khỏe từ bên trong.