Nhiều cô chú anh chị tin rằng thảo dược là “tự nhiên”, mà tự nhiên thì chắc lành. Uống thêm chút cũng không sao, sắc đặc hơn chút chắc nhanh khỏe. Bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp bước vào phòng khám với suy nghĩ đó, cho đến khi thận bắt đầu “lên tiếng” bằng mệt mỏi kéo dài, tiểu tiện bất thường, người phù, lưng mỏi không rõ lý do. Khi ấy mới giật mình nhìn lại: mình đã dùng thảo dược sai liều, sai cách, sai trong thời gian quá dài.

Bài viết này, bác sĩ Long chia sẻ thẳng thắn một góc nhìn chuyên môn để cô chú anh chị hiểu đúng một điều rất quan trọng: thảo dược không vô hại nếu dùng tùy tiện. Nhất là với thận – cơ quan âm thầm gánh trách nhiệm lọc và đào thải cho cả cơ thể mỗi ngày.

Nhiều người đang hiểu sai về thảo dược

Trên mạng xã hội, trong các hội nhóm, bác sĩ Long thấy rất nhiều chia sẻ kiểu như: uống nước lá cho “mát thận”, dùng rễ cây để “bổ thận”, sắc càng đậm càng tốt vì “thuốc nam lành”. Những lời truyền miệng này nghe rất xuôi tai, lại được gắn mác ông bà xưa dùng nên dễ tin.

Vấn đề nằm ở chỗ: ông bà xưa dùng trong bối cảnh khác, thể trạng khác, liều lượng khác và đặc biệt là có kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ. Còn chúng ta hôm nay, chỉ nghe một mẩu thông tin rồi áp vào cơ thể mình một cách máy móc. Chính khoảng trống hiểu biết đó mới là thứ làm thận bị tổn thương, chứ không phải bản thân thảo dược.

Vì sao thông tin này dễ được tin đến vậy

Bác sĩ Long không trách cô chú anh chị tin. Vì thực tế, có ba lý do khiến những thông tin này lan rất nhanh.

Thứ nhất, dễ làm và rẻ. Một nắm lá, một ít rễ cây, đun lên uống mỗi ngày nghe có vẻ đơn giản hơn rất nhiều so với việc đi khám, xét nghiệm hay thay đổi lối sống.

Thứ hai, cảm giác “đỡ” ban đầu. Một số loại thảo dược có tác dụng lợi tiểu, thanh nhiệt, làm cơ thể nhẹ hơn trong thời gian ngắn. Cảm giác này khiến nhiều người tin rằng thận đang được “làm sạch”.

Thứ ba, tâm lý tin vào tự nhiên. Rất nhiều cô chú anh chị đã mệt mỏi với thuốc men, nên có xu hướng tìm về những gì được cho là hiền lành hơn, ít tác dụng phụ hơn.

Ba yếu tố này cộng lại khiến việc dùng thảo dược sai liều trở thành một thói quen âm thầm, khó nhận ra rủi ro cho đến khi thận bắt đầu quá tải.

Có thể đúng một phần, nhưng sai ở chỗ nguy hiểm

Bác sĩ Long luôn nói rõ: thảo dược không xấu. Y học cổ truyền tồn tại hàng nghìn năm chính là nhờ giá trị thật của thảo dược. Nhưng vấn đề là dùng thế nào.

Phần có thể đúng là một số thảo dược có tính thanh, giúp cơ thể đào thải bớt nhiệt, bớt ứ trệ. Dùng đúng người, đúng liều, đúng thời điểm thì có lợi.

Phần sai và nguy hiểm nằm ở chỗ dùng kéo dài, dùng liều cao, dùng cho mọi người như nhau. Thận phải lọc toàn bộ các chất đi vào cơ thể, kể cả là thảo dược. Khi lượng đưa vào vượt quá khả năng xử lý, thận không kêu ngay, nhưng sẽ mệt dần, yếu dần.

Nhìn từ góc độ Tây y để cô chú anh chị dễ hình dung

Theo Tây y, thận là cơ quan lọc máu và đào thải các chất chuyển hóa qua nước tiểu. Bất kỳ chất gì đưa vào cơ thể, từ thuốc tây, thực phẩm chức năng cho đến thảo dược, đều phải đi qua “bộ lọc” này.

Khi dùng quá liều hoặc kéo dài, một số hoạt chất trong thảo dược có thể gây kích ứng, làm thận phải làm việc nhiều hơn bình thường. Lâu ngày, chức năng lọc suy giảm mà người dùng không hề hay biết vì triệu chứng ban đầu rất mờ nhạt.

Nhìn theo cách này để thấy rằng: tự nhiên không đồng nghĩa với vô hại. Cơ thể vẫn cần sự cân nhắc và giới hạn.

Giải thích theo Y học cổ truyền: thận không chỉ là quả thận

Trong Y học cổ truyền, thận không chỉ là cơ quan giải phẫu. Thận còn là gốc của khí, là nơi tàng tinh, liên quan đến sức bền, sinh lực và khả năng phục hồi của cơ thể.

Bác sĩ Long hay ví thận như bếp lửa trong nhà. Lửa vừa đủ thì ấm áp, nấu nướng thuận lợi. Nhưng nếu cứ liên tục dội nước lạnh vào bếp với suy nghĩ “làm mát cho tốt”, thì lửa yếu dần, bếp không còn đủ nhiệt để vận hành.

Nhiều thảo dược có tính hàn, thanh mạnh. Dùng đúng lúc thì giúp hạ nhiệt. Nhưng dùng kéo dài, nhất là với người thể hàn, người lớn tuổi, người đã suy nhược, thì chẳng khác nào làm tắt dần ngọn lửa thận khí.

Vì sao dùng mẹo thảo dược thường chỉ đỡ tạm

Tầng thứ nhất là cảm giác. Khi uống thảo dược lợi tiểu, người nhẹ hơn, tiểu nhiều hơn, cảm giác như thận đang “sạch”.

Tầng thứ hai là hệ thống. Cái gốc là thận khí, là khả năng điều hòa của cơ thể, chưa hề được phục hồi. Thận chỉ đang cố gắng gồng mình làm việc nhiều hơn.

Tầng thứ ba là thời gian. Càng kéo dài thói quen này, thận càng mệt. Đến lúc xuất hiện mỏi lưng, tiểu đêm, phù nhẹ, người uể oải thì mọi người mới nghĩ đến thận, nhưng khi ấy đã đi một đoạn khá xa.

Những rủi ro khi dùng thảo dược sai liều

Rủi ro đầu tiên là che lấp dấu hiệu cần đi khám. Uống thảo dược làm triệu chứng dịu đi, nhưng nguyên nhân thực sự vẫn còn đó.

Rủi ro thứ hai là dùng sai đối tượng. Người lớn tuổi, người có bệnh nền, người huyết áp thấp, người thể hàn rất dễ bị ảnh hưởng nếu dùng thảo dược thanh mạnh.

Rủi ro thứ ba là ảnh hưởng gián tiếp đến gan thận khi dùng kéo dài mà không theo dõi. Không phải tổn thương cấp tính, mà là suy giảm âm thầm.

Cách tiếp cận an toàn hơn trong chăm sóc thận

Bác sĩ Long luôn khuyên cô chú anh chị nhìn thận như một hệ thống cần được nuôi dưỡng, chứ không phải một cái ống để xả cho thật nhiều.

Về ăn uống, giữ nguyên tắc vừa đủ, ấm, dễ tiêu. Tránh lạm dụng đồ quá lạnh, nước uống đậm đặc liên tục.

Về sinh hoạt, ngủ đúng giờ, tránh thức khuya kéo dài vì đó là lúc thận cần được phục hồi nhất.

Về vận động, đi bộ nhẹ, giữ ấm lưng và chân giúp thận khí được nâng đỡ tự nhiên.

Về tư duy, bớt chạy theo mẹo truyền miệng. Thứ gì đưa vào cơ thể cũng cần hiểu nó tác động vào đâu và dùng trong bao lâu.

Khi nào nên đi khám để an tâm hơn

Nếu các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, tiểu đêm nhiều, phù nhẹ, đau mỏi lưng tăng dần, sinh hoạt bị ảnh hưởng, thì việc đi khám sớm giúp loại trừ những nguyên nhân cần được theo dõi bài bản.

Đi khám không phải để sợ, mà để biết rõ tình trạng của mình, từ đó có hướng chăm sóc phù hợp hơn.

Hiểu đúng thì mới chăm sóc đúng

Bác sĩ Long luôn tin rằng: thảo dược chỉ thực sự lành khi đi cùng hiểu biết. Không phải cái gì tự nhiên cũng dùng tùy ý, và không phải cứ uống thêm là tốt hơn.

Nếu cô chú anh chị muốn hiểu rõ hơn về thể trạng của mình, về cách chăm sóc thận sao cho phù hợp và an toàn, có thể để lại thông tin ở form bên dưới để bác sĩ Long chia sẻ và tư vấn theo từng nền tảng cơ thể một cách kỹ lưỡng, nhẹ nhàng và đúng hướng.