Sáng dậy mà đã thấy nặng đầu, uể oải, mặt xám, bụng đầy, bác sĩ Long nghĩ ngay đến chuyện: gàn của cô chú anh chị đang phải “gánh” quá nhiều.

Ở bài trước, bác sĩ Long đã chia sẻ vài việc đơn giản nên làm ngay sau khi thức dậy để hỗ trợ tạng Can. Hôm nay, mình nói thêm phần nhiều người hay bỏ qua: những thói quen buổi sáng đang “đè” lên gan mỗi ngày, và cách xoay lại cho nhẹ nhàng hơn.

Sáng dậy mà mệt, chưa chắc do… thiếu ngủ

Không ít cô chú anh chị than: “Ngủ cũng không đến nỗi ít, mà sao sáng dậy vẫn như chưa ngủ?”. Khi hỏi kỹ, bác sĩ Long thấy thường có mấy điểm chung:

• Sáng dậy miệng đắng, hơi thở hôi, lưỡi dày bựa: cho thấy bên trong đang ứ lại khá nhiều “rác” của ngày hôm trước.
• Đầu nặng, mặt sưng, tay chân ì ạch: chứng tỏ khí huyết lưu thông chưa tốt, gan và tiêu hóa vẫn còn ì.
• Tâm trạng dễ cáu gắt, khó chịu, không muốn nói chuyện: cảm xúc cũng là “tấm gương” phản ánh tạng Can.

Nhiều người nghĩ chỉ cần hôm sau uống thêm cà phê là xong. Thật ra, làm vậy giống như “đạp ga” bắt cơ thể tỉnh, trong khi gan thì vẫn đang ngập việc bên trong.

Ba thói quen buổi sáng âm thầm làm gan nặng hơn

Bên cạnh những việc có lợi, bác sĩ Long thấy nhiều cô chú anh chị đang vô tình tạo thêm gánh nặng cho gan mỗi sáng:

Bỏ bữa sáng hoặc ăn cho có

Có người uống tách cà phê rồi chạy đi làm, có người ăn vội ổ bánh mì, miếng xôi nhiều mỡ. Khi đó, gan phải tự cân bằng đường huyết, điều hòa lại dòng năng lượng mà không được hỗ trợ phù hợp. Lâu dần, cơ thể dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi, da sạm, nặng đầu.

Vừa ăn sáng vừa căng thẳng

Vừa ăn vừa lướt tin tức tiêu cực, xem email công việc, nghe điện thoại… làm hệ tiêu hóa co cứng, khí huyết khó lưu thông. Gan vốn cần sáng sớm để “trơn tru” lại dòng máu, thì lại bị cảm xúc kéo căng thêm.

Dùng chất kích thích thay cho năng lượng thật

Uống nhiều cà phê đặc, nước tăng lực, hút thuốc ngay từ sáng sớm khiến gan phải chuyển hóa liên tục. Cảm giác tỉnh chỉ là tạm thời, nhưng “nợ” sức khỏe của gan thì tích lại mỗi ngày.

Xây một “khung buổi sáng thân – thở – ăn” cho gan

Thay vì cố nhớ từng mẹo lẻ tẻ, bác sĩ Long hay gợi ý cô chú anh chị gom lại thành một khung dễ nhớ: thân – thở – ăn.

1. Thân: đánh thức cơ thể nhẹ nhàng

Sau khi ra khỏi giường, đừng vội ngồi dậy quá nhanh. Cô chú anh chị có thể:

• Ngồi trên giường xoay cổ, xoay vai vài vòng.
• Vươn người về phía trước nhẹ nhàng, cảm nhận vùng mạn sườn được kéo giãn.
• Xoay hông, xoay gối vài lần cho khí huyết “chạy” xuống chân.

Những động tác đơn giản này giúp dòng máu từ gan đi nuôi toàn thân mượt hơn, thay vì để cơ thể chuyển từ “tĩnh” sang “động” quá đột ngột.

2. Thở: cho gan thêm “chỗ trống” để làm việc

Gan rất sợ tắc nghẽn – cả về dòng máu lẫn cảm xúc. Thở sâu, đều là cách mở thêm “lối” cho khí huyết:

• Hít vào chậm bằng mũi, cảm nhận ngực và bụng phồng lên.
• Giữ hơi 2–3 giây, rồi thở ra từ từ bằng miệng.
• Lặp lại khoảng 10–15 lần.

Lúc này, cô chú anh chị có thể kết hợp thả lỏng vai, tưởng tượng mỗi lần thở ra là bớt đi một phần bực bội, bức bối tích lại từ hôm trước. Gan được “ở” trong môi trường rộng rãi, nhẹ nhàng hơn.

3. Ăn: bữa sáng thân thiện với gan

Bác sĩ Long không bắt cô chú anh chị phải ăn uống cầu kỳ, chỉ cần nhớ vài nguyên tắc nhỏ:

• Ưu tiên thức ăn ấm, dễ tiêu: cháo, súp, cơm mềm với ít rau và đạm nhẹ (cá, trứng…)
• Giảm đồ chiên rán nhiều dầu, món quá cay, quá mặn vào buổi sáng.
• Nếu uống cà phê, nên uống sau khi đã ăn lót dạ, không để dạ dày và gan “trống trơn” nhận thẳng chất kích thích.

Khi gan nhận được nguồn năng lượng hiền, đều, gan sẽ điều hòa đường huyết, khí huyết và cảm xúc tốt hơn trong suốt cả ngày.

Nhóm người cần chú ý chăm gan buổi sáng hơn bình thường

Có những cô chú anh chị nếu bỏ qua buổi sáng vài ngày là gan “trả lời” ngay:

• Người thường phải thức khuya, làm việc trí óc nhiều.
• Người dùng rượu bia, đồ nướng, đồ cay nóng thường xuyên.
• Người đã có men gan cao, gan nhiễm mỡ, mề đay, dị ứng da tái đi tái lại.
• Phụ nữ sau sinh, người sau ốm dậy, thể trạng yếu.

Với nhóm này, buổi sáng không chỉ là lúc “khởi động ngày mới” mà thật sự là “thời điểm vàng” để gan kịp hồi phục, trước khi lại phải gánh cả ngày dài.

Lời dặn của bác sĩ Long

Gan không ồn ào, ít khi kêu đau, nhưng mỗi lần da xấu đi, giấc ngủ rối loạn, tâm trạng thất thường, mệt mỏi kéo dài… là một lần gan âm thầm lên tiếng.

Cô chú anh chị không cần làm gì quá to tát. Chỉ cần mỗi sáng chậm lại vài phút, chăm cho gan trước khi chăm cho da, trước khi lao vào công việc. Những thói quen nhỏ, lặp lại đều đặn, sẽ là “thuốc tốt” nhất cho gan và cho cả sức khỏe lâu dài.

Nếu cô chú anh chị thấy mình sáng dậy hay mệt, da xấu, dễ bực, ngủ kém… và nghi ngờ gan đang quá tải, có thể để lại thông tin ở form bên dưới. Bác sĩ Long sẽ hỗ trợ xem kỹ hơn thể trạng, rồi hướng dẫn điều chỉnh sao cho nhẹ nhàng, an toàn, phù hợp với sức của từng người.

Chăm gan từ buổi sáng, là đang chăm cả một ngày bình an cho chính mình.