Nhóm bệnh nhân mất ngủ tôi đã thăm khám, điều trị nhiều chắc là nhóm phụ nữ từ 45 tuổi. Hầu hết mọi người sẽ có tình trạng mất ngủ kéo dài, ngủ không sâu, dễ thức giấc, kèm theo các biểu hiện bốc hỏa, hồi hộp, tâm trạng bất ổn. 

Nguyên nhân mất ngủ ở phụ nữ tiền mãn kinh

Có rất nhiều bệnh nhân nữ trên 45 tuổi chia sẻ với bác sĩ Long: “Tôi nằm rất mệt mà vẫn không ngủ được, người cứ nóng ran, đổ mồ hôi, lo nghĩ suốt đêm…” Thăm khám rất nhiều trường hợp  tôi nhận thấy hầu hết mọi người có các triệu chứng lâm sàng như:

• Khó vào giấc, dù rất mệt nhưng vẫn trằn trọc
• Nóng trong người, bốc hỏa về đêm, đổ mồ hôi trộm
• Tâm phiền, hồi hộp, lo âu không lý do
• Da khô, tóc rụng, trí nhớ giảm sút
• Cơ thể suy nhược, người mệt mỏi kéo dài

Đây là biểu hiện của một thể bệnh đặc thù trong Y học cổ truyền, đó là Thận âm hư – một gốc rễ rất thường gặp ở phụ nữ giai đoạn tiền mãn kinh. Tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nội tiết, thần kinh và tim mạch, làm cho giấc ngủ ngày càng rối loạn và khó phục hồi tự nhiên.

Trong YHCT, Thận là gốc của tiên thiên, chủ về tàng tinh, chủ thủy, có vai trò điều tiết nội tiết tố, giữ cân bằng âm dương. Khi phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh:

• Tinh khí bắt đầu suy yếu → Thận âm hao tổn
• Âm không chế được dương → hỏa vượng, sinh bốc hỏa, mồ hôi đêm
• Tâm thần bị ảnh hưởng → ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc, mộng nhiều
• Tỳ yếu → huyết hư, dẫn tới khô da, rụng tóc, mệt mỏi
  

Nói một cách dễ hiểu: âm dịch trong cơ thể không đủ để làm mát và nuôi dưỡng toàn bộ tạng phủ. Từ đó cơ thể mất cân bằng rồi dẫn đến rối loạn giấc ngủ và cảm xúc.

Hướng điều trị của bác sĩ Long với trường hợp mất ngủ do thận âm hư

Tôi luôn áp dụng một nguyên lý trong YHCT: “Điều trị mất ngủ phải bắt đầu từ tạng phủ bị suy yếu.”

Với người bệnh trong giai đoạn tiền mãn kinh, đặc biệt là có biểu hiện bốc hỏa, mồ hôi đêm, trằn trọc mất ngủ → thì tôi chẩn đoán đó là Thận âm hư phối hợp Tâm Can bất ổn.

Vì vậy, giải pháp điều trị tôi áp dụng sẽ bao gồm:

– Bổ thận âm:Bồi bổ âm dịch, ổn định nội tiết, hạ hỏa, giảm tình trạng đổ mồ hôi đêm – bốc hỏa – mất ngủ. Với các thảo dược điển hình như là: Thục địa, Kỷ tử, Mạch môn, Tri mẫu, Hoàng bá…

– Dưỡng tâm – an thần: Làm dịu thần kinh, giúp ngủ sâu, giảm mộng mị, giảm hồi hộp. Với các thảo dược điển hình như là: Toan táo nhân, Viễn chí, Long nhãn, Bá tử nhân…

Trong giải pháp, bác sĩ Long sẽ kết hợp linh hoạt giữa hai bài cổ phương, nhằm  mang tới hiệu quả kép: cải thiện giấc ngủ + tăng cường nội tiết + ổn định sức khỏe

– Thiên vương bổ tâm đan → chuyên trị Tâm huyết hư, mất ngủ kéo dài
– Lục vị địa hoàng hoàn → bổ Thận âm, cân bằng âm dương

Tuy nhiên bài thuốc bốc thang sẽ được bác sĩ Long điều chỉnh cá nhân hóa theo từng thể bệnh, sau khi bắt mạch, khám kỹ, chứ không dùng một công thức cố định. Ví dụ:

• Người hồi hộp, tâm phiền nhiều sẽ gia thêm Long nhãn, Viễn chí
• Người nhiệt nhiều, khô miệng sẽ gia thêm Hoàng bá, Tri mẫu
• Người suy nhược, kinh nguyệt thất thường thì sẽ bổ sung Thục địa, Kỷ tử, Ích mẫu…

Trong giải pháp điều trị mất ngủ của bác sĩ Long không chỉ có mỗi bài thuốc thang mà còn song song điều chỉnh cả về chế độ ăn uống và sinh hoạt. Mục đích là để hỗ trợ phục hồi nhanh và tránh tái phát. Cụ thể:

– Về chế độ ăn uống sẽ đi theo nguyên tắc bổ âm, thanh nhiệt và dưỡng huyết như:

• Thực phẩm mát, bổ âm: hạt sen, đậu đen, mè đen, nấm hương, mộc nhĩ, bí đỏ, rau mồng tơi…
• Thức ăn dễ tiêu, giàu đạm nhẹ: cá chép, trứng gà, sữa hạt
• Trái cây dưỡng âm: lê, táo, dưa chuột, thanh long, nho
• Uống đủ nước, tránh khô cổ, khát nước đêm

Đồng thời cần hạn chế: đồ ăn cay nóng, thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống có cồn,.. bởi những thực phẩm này sẽ ảnh hưởng đến âm huyết, sinh nhiệt và tăng tình trạng mất cân bằng âm dương.

– Về chế độ sinh hoạt, ở phụ nữ tiền mãn kinh thì bác sĩ Long hay khuyên nên đi theo lối sống tĩnh tâm và bảo tồn tinh khí. Để làm được điều này thì cần duy trì các thói quen tốt sau: ngủ sớm, dậy sớm, tập luyện nhẹ nhàng mỗi ngày, sống tích cực lạc quan, ngâm chân buổi tối,…

Qua đây, bác sĩ Long rất muốn bà con nhìn nhận đúng chứng mất ngủ tiền mãn kinh. Chỉ có như vậy thì việc điều chỉnh mới đúng gốc

Nếu chị em có dấu hiệu mất ngủ mãn tính và lo lắng về việc phụ thuộc vào thuốc ngủ – nhớ rằng, giấc ngủ tự nhiên, sâu không phải là thứ có thể “ép” bằng thuốc. Nó đến từ sự phục hồi hệ thống tạng phủ, từ cân bằng âm dương trong cơ thể. Và Y học cổ truyền có thể giúp chị em đạt được điều đó.