Trong quá trình thăm khám, bác sĩ Long từng gặp qua nhiều trường hợp mất ngủ kèm theo một hoặc nhiều bệnh nền cùng lúc. Phổ biến nhất là mất ngủ kèm theo huyết áp và mỡ máu cao, giống như ca bệnh dưới đây vừa được bác sĩ Long trực tiếp thăm khám. 

Thoạt nghe thì tưởng đây là 3 bệnh lý riêng biệt, nhưng thực tế, chúng lại có mối liên hệ chặt chẽ. Nếu không điều trị đúng cách và kịp thời, hậu quả để lại sẽ rất nghiêm trọng. Dần dần ảnh hưởng đến tim mạch, não bộ, thận và cả chất lượng cuộc sống.

Ca bệnh mất ngủ kèm  huyết áp cao, rối loạn mỡ máu ở người lớn tuổi

Một bác ngoài 60 tuổi đến khám với biểu hiện:

– Nóng trong người, bứt rứt khó chịu về đêm

– Ngủ kém, hay tỉnh lúc nửa đêm, có hôm thức trắng không thể chợp mắt

– Phụ thuộc vào thuốc ngủ, uống thì mệt mỏi, không uống là thức trắng

– Trí nhớ giảm sút, hay quên, chóng mặt, ù tai

– Đã được chẩn đoán tăng huyết áp và mỡ máu nhiều năm, đang dùng thuốc đều đặn

Thực ra, đây là một trường hợp không hiếm gặp. Khi tôi bắt mạch và đối chiếu các triệu chứng lâm sàng, tôi xác định người bệnh rơi vào thể bệnh mất ngủ do Can hỏa vượng – một thể rất hay gặp ở người tăng huyết áp và mỡ máu

Bộ ba bệnh lý nguy hiểm – mất ngủ + huyết áp cao + mỡ máu

Mỗi vấn đề này đều nguy hiểm nếu kéo dài, nhưng khi kết hợp với nhau, hậu quả còn nặng nề hơn:

– Tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu não

Khi huyết áp và mỡ máu cao song hành, lòng mạch sẽ bị xơ vữa, tắc nghẽn, hẹp lại. Trong khi đó, mất ngủ kéo dài làm huyết áp dao động mạnh vào ban đêm – thời điểm dễ xảy ra đột quỵ nhất. Có nhiều bệnh nhân bị tai biến ngay lúc 2–3h sáng, khi đang ngủ.

– Suy giảm trí nhớ, rối loạn tâm thần kinh

Ngủ kém đồng nghĩa với việc não không được “sạc pin”. Thêm vào đó, huyết áp cao và mỡ máu làm giảm tuần hoàn não, từ đó gây ra các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, lú lẫn, dễ quên, thậm chí là trầm cảm.

– Ảnh hưởng đến gan, thận và nguy cơ mắc bệnh mạn tính 

Tình trạng mỡ máu cao lâu ngày có thể ảnh hưởng đến chức năng chuyển hóa của gan, trong khi huyết áp cao làm tổn thương vi mạch thận, tăng nguy cơ suy thận, tiểu đường type 2, tim mạch.

Phác đồ của bác sĩ Long là ĐIỀU TRỊ ĐỒNG THỜI TỔNG THỂ

Theo Y học cổ truyền, tuy mất ngủ đi kèm với tăng huyết áp, mỡ máu là 3 bệnh biểu hiện khác nhau, nhưng thường xuất phát từ rối loạn ở Tâm – Can – Tỳ – Thận.

– Mất ngủ: Do âm dương bất ổn, tâm thần bất an, khí huyết không điều hòa.

– Huyết áp cao: Gắn với Can dương vượng, Can hỏa bốc lên → bốc hỏa, mặt đỏ, đau đầu, dễ cáu.

– Mỡ máu cao: Liên quan đến Tỳ hư sinh đàm thấp → chuyển hóa kém, sinh mỡ, sinh đàm, gây bít tắc mạch.

Với trường bệnh nhân đồng thời 3 bệnh lý, bác sĩ Long sẽ xác định tình trạng và xây dựng phác đồ điều trị tổng thể. Nếu chỉ điều trị từng tình trạng sẽ không thể cho hiệu quả tích cực bởi:

• Chỉ chữa mất ngủ mà bỏ qua nguyên nhân do Can hỏa → không ngủ sâu, dễ tái phát.
• Chỉ uống thuốc hạ huyết áp mà không sơ can lý khí → chóng mặt, đau đầu không dứt.
• Chỉ giảm mỡ máu bằng thuốc tây mà không kiện Tỳ → chức năng chuyển hóa vẫn kém, bệnh quay lại sau vài tháng.

Do đó, giải pháp toàn diện và cá nhân hóa theo YHCT mới là hướng điều trị căn cơ và bền vững.

Dựa trên chẩn đoán thể bệnh Can hỏa vượng, bác sĩ Long áp dụng phác đồ điều trị như sau:

– Thanh Can – Bình Can

• Hạ hỏa, tiêu uất, giúp dương khí không bốc lên đầu → ổn định huyết áp, giảm cảm giác bốc hỏa, đau đầu, mất ngủ.
• Vị thuốc thường dùng: Cúc hoa, Hạ khô thảo, Bạch thược, Sinh địa, Chi tử.

– Dưỡng tâm – An thần

• Giúp làm dịu thần kinh, dễ vào giấc, giảm lo âu, mộng mị.
• Vị thuốc thường dùng: Viễn chí, Toan táo nhân, Phục thần, Long nhãn nhục.

Đặc biệt, trong bài thuốc thang bác sĩ Long kê cho bệnh nhân đã có sự gia giảm theo cơ địa và thể trạng từng người bệnh. Đây là điểm khác biệt quan trọng trong điều trị YHCT khi không dùng 1 bài thuốc chung chung cho nhiều người. 

Kết hợp lối sống lành mạnh – nâng cao hiệu quả điều trị

Tôi luôn khuyên người bệnh kết hợp điều trị bằng thuốc cùng chế độ sống khoa học:

– Về chế độ ăn:

• Hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa, phủ tạng động vật
• Tăng cường rau xanh, cá, các loại hạt (óc chó, hạnh nhân), ngũ cốc nguyên cám.
• Tránh bia rượu, cà phê – kẻ thù của huyết áp và giấc ngủ.

– Về chế độ vận động và thư giãn: 

• Duy trì thói quen đi bộ, tập thể dục nhẹ nhàng như yoga, khí công, thái cực quyền.
• Giữ tinh thần lạc quan, ngủ trước 23h, không thức khuya.
• Ngâm chân nước ấm mỗi tối với gừng và muối – giúp dẫn khí huyết về Thận, ổn định tinh thần.

– Theo dõi định kỳ:

• Đo huyết áp mỗi ngày vào cùng khung giờ.
• Xét nghiệm mỡ máu mỗi 6 tháng/lần.
• Luôn chia sẻ tình trạng với bác sĩ để điều chỉnh kịp thời.

Có thể nói, mất ngủ kèm theo huyết áp và mỡ máu cao không phải là 3 bệnh “tách biệt”, mà là biểu hiện của một chuỗi rối loạn sâu bên trong tạng phủ.

Nếu bà con chỉ loay hoay đối phó triệu chứng, bệnh sẽ ngày càng phức tạp, dẫn tới hậu quả nghiêm trọng: đột quỵ, sa sút trí tuệ, suy thận, suy tim…

Y học cổ truyền có ưu thế lớn trong việc phục hồi chức năng tạng phủ – điều hòa âm dương – thông khí huyết, từ đó giúp người bệnh:

– Ngủ sâu và ngon tự nhiên
– Ổn định huyết áp, cải thiện tuần hoàn
– Giảm mỡ máu bền vững mà không phải phụ thuộc vào thuốc cả đời

Video: https://drive.google.com/drive/folders/1mCXom-EKLAaeipZ2c0vVctAXH0D_7A_7