Tết là thời điểm vui nhất trong năm, nhưng cũng là lúc dạ dày “lên tiếng” nhiều nhất. Không ít cô chú anh chị vừa ăn Tết được vài ngày đã bắt đầu đầy bụng, nóng rát thượng vị, ợ chua, mất ngủ vì đau dạ dày. Bác sĩ Long viết bài này không phải để cô chú anh chị kiêng khem khổ sở, mà để hiểu đúng và ăn Tết cho nhẹ bụng, khỏe người.

Với người có bệnh dạ dày, ăn uống ngày Tết không chỉ là chuyện món gì – mà là ăn như thế nào, vào thời điểm nào và ăn với tâm thế ra sao.

Vì sao dạ dày hay “trở bệnh” đúng dịp Tết?

Bình thường, dạ dày đã phải làm việc liên tục. Đến Tết, nhịp sinh hoạt đảo lộn, bữa ăn thất thường, lượng đạm – dầu mỡ – rượu bia tăng đột ngột, dạ dày gần như không kịp thích nghi.

Theo góc nhìn y học cổ truyền, dạ dày thuộc hệ Tỳ – Vị. Tết là lúc “ăn nhiều – nghĩ nhiều – ngủ ít”, ba yếu tố này đều làm Tỳ Vị suy yếu.

Khi Tỳ Vị yếu, thức ăn không được tiêu hóa trọn vẹn, sinh ra đầy trướng, ợ hơi, đau âm ỉ hoặc nóng rát vùng thượng vị. Nếu nền dạ dày vốn đã có viêm, loét, trào ngược thì triệu chứng càng dễ bùng lên.

DẠ DÀY ĐẠI TRÀNG CỦA BẠN
ĐANG "BIỂU TÌNH" CẤP ĐỘ MẤY?

Tick vào ô nếu bạn đang gặp phải

Cấp độ 1 (Rối loạn): Ăn đồ lạ, đồ tanh/lạnh là bị đau bụng, đi ngoài. Bụng hay sôi ục ục.

Cấp độ 2 (Trào ngược): Ợ hơi, Ợ chua, nóng rát vùng ngực (thượng vị), hay buồn nôn khi đánh răng buổi sáng.

Cấp độ 3 (Viêm đau): Đau quặn bụng từng cơn, đau khi đói hoặc cả khi no. Sụt cân, chán ăn, người xanh xao.

GỬI TRIỆU CHỨNG - NHẬN PHÁC ĐỒ ĐÔNG Y

Nhận Phác đồ Đông Y

Nguyên tắc ăn Tết cho người đau dạ dày

Bác sĩ Long luôn nhấn mạnh một điều với cô chú anh chị: dạ dày không ghét đồ ăn, dạ dày chỉ sợ ăn sai cách.

Ngày Tết, không cần ăn kiêng tuyệt đối. Quan trọng là giữ được 4 nguyên tắc sau.

Ăn đúng giờ, dù bữa có đơn giản

Nhiều cô chú anh chị mải tiếp khách, chúc Tết, đến trưa mới ăn, tối lại ăn rất muộn. Đây là thói quen khiến dạ dày tiết acid không đúng nhịp, dễ gây đau và cồn cào.

Dù bữa ăn ngày Tết có thể gọn nhẹ hơn ngày thường, nhưng cố gắng giữ khung giờ tương đối ổn định cho bữa sáng – trưa – tối.

Với người đau dạ dày, bỏ bữa nguy hiểm không kém ăn quá no.

Ăn vừa đủ, dừng trước khi quá no

Dạ dày giống như một chiếc túi đàn hồi. Khi bị nhồi quá mức, áp lực tăng lên, dễ gây trào ngược và đau.

Trong mâm cỗ Tết, cô chú anh chị nên tập thói quen ăn chậm, nhai kỹ, cảm nhận no khoảng 70–80% là dừng.

Ăn ít đi một chút, nhưng dạ dày sẽ “biết ơn” cô chú anh chị rất nhiều.

Những món nên ưu tiên trong mâm Tết

Không phải món Tết nào cũng xấu với dạ dày. Vấn đề là chọn món phù hợp và ăn đúng lượng.

Nhóm món dễ tiêu, làm dịu dạ dày

• Canh rau xanh nấu nhạt: rau cải, rau mồng tơi, bí xanh, bí đỏ.
• Cháo loãng, cháo gạo tẻ ăn kèm thịt nạc hoặc cá.
• Canh hầm xương, canh gà hầm nhạt, bỏ bớt mỡ nổi.

Những món này giúp dạ dày được “nghỉ ngơi” sau các bữa nhiều đạm, nhiều dầu.

Nhóm đạm nên chọn lọc

Thịt là không thể thiếu ngày Tết, nhưng người đau dạ dày nên ưu tiên:

• Thịt nạc, thịt gà bỏ da.
• Cá hấp, cá kho nhạt.
• Đậu phụ, trứng luộc.

Những nguồn đạm này dễ tiêu hơn, ít gây kích ứng niêm mạc dạ dày.

Những món cần tiết chế trong dịp Tết

Bác sĩ Long không khuyên cô chú anh chị phải kiêng hoàn toàn, nhưng cần biết giới hạn.

Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ

Nem rán, thịt chiên, đồ xào nhiều dầu là “gánh nặng” lớn cho dạ dày. Ăn nhiều dễ gây đầy trướng, chậm tiêu, buồn nôn.

Nếu ăn, nên ăn ít và không ăn vào buổi tối muộn.

Đồ chua, cay, lên men mạnh

Dưa hành, củ kiệu, đồ muối chua giúp đỡ ngấy nhưng với người đau dạ dày, ăn nhiều dễ làm tăng tiết acid.

Ăn vài miếng nhỏ để kích thích vị giác thì được, nhưng tránh ăn khi đói.

Rượu bia – thứ dễ làm dạ dày “tổn thương nhất”

Rượu bia làm mỏng lớp bảo vệ niêm mạc dạ dày, tăng nguy cơ viêm loét và xuất huyết.

Nếu không tránh được, cô chú anh chị tuyệt đối không uống khi bụng đói và không uống liên tục nhiều ngày.

Bánh chưng, bánh tét – ăn sao cho đỡ đầy bụng?

Bánh chưng, bánh tét là linh hồn của Tết, nhưng cũng là món khiến nhiều người đau dạ dày “ám ảnh”.

Gạo nếp khó tiêu, nhiều đạm mỡ bên trong càng làm dạ dày phải làm việc vất vả.

Bác sĩ Long gợi ý:

• Chỉ ăn bánh vào bữa chính, không ăn khuya.
• Ăn lượng nhỏ, kết hợp rau xanh.
• Tránh ăn bánh khi bụng đang đói.

Ăn đúng cách, bánh chưng không còn là “kẻ thù” của dạ dày.

Nước uống ngày Tết – tưởng nhỏ mà rất quan trọng

Nhiều cô chú anh chị chú ý món ăn nhưng lại quên mất nước uống.

Nước ngọt có gas, trà đặc, cà phê đậm dễ kích thích acid dạ dày.

Người đau dạ dày nên ưu tiên:

• Nước ấm.
• Nước gừng nhạt.
• Trà thảo mộc nhẹ, không quá đặc.

Uống từng ngụm nhỏ, không uống quá nhiều cùng lúc.

Ăn Tết không chỉ bằng miệng, mà còn bằng tâm

Stress, lo nghĩ, cáu gắt trong ngày Tết cũng làm dạ dày co bóp bất thường.

Ăn trong tâm thế vội vàng, vừa ăn vừa căng thẳng, dạ dày rất khó tiêu hóa tốt.

Bác sĩ Long luôn khuyên cô chú anh chị: ăn chậm lại một chút, nói chuyện vui vẻ, để dạ dày làm việc trong trạng thái thư giãn.

Dạ dày không chỉ tiêu hóa thức ăn, mà còn “tiêu hóa” cả cảm xúc.

Lời nhắn cuối từ bác sĩ Long

Tết là để vui, không phải để đánh đổi sức khỏe dạ dày. Chỉ cần hiểu đúng và ăn uống có chừng mực, cô chú anh chị hoàn toàn có thể ăn Tết trọn vẹn mà không lo đau dạ dày.

Nếu dạ dày của cô chú anh chị hay tái phát mỗi dịp lễ Tết, đó là dấu hiệu cần được điều chỉnh từ gốc. Bác sĩ Long luôn sẵn sàng lắng nghe và tư vấn để cô chú anh chị hiểu rõ cơ thể mình hơn và ăn uống cho đúng.