Tết đến, niềm vui sum vầy nhiều khi lại đi kèm một nỗi lo âm thầm: dạ dày bắt đầu “lên tiếng”. Có người mới mùng 2 đã đầy bụng, ợ chua, có người ăn chưa nhiều mà đã cồn cào, khó chịu. Bác sĩ Long viết bài này để cùng cô chú anh chị nhìn lại cách chăm sóc dạ dày trong dịp Tết, sao cho vui Tết mà không phải trả giá bằng sức khỏe.

Dạ dày là cơ quan chịu nhiều “áp lực” nhất mỗi dịp Tết. Không phải vì nó yếu đi trong vài ngày, mà vì những thói quen ăn uống, sinh hoạt bị đảo lộn quá nhanh.

Vì sao cứ đến Tết là dạ dày hay trục trặc?

Trong y học cổ truyền, dạ dày đi cùng với tỳ, gọi chung là tỳ vị. Tỳ vị thích nhịp sinh hoạt đều đặn, ăn uống đúng giờ, đồ ăn vừa phải, ấm nóng.

Tết thì ngược lại. Ăn muộn, ăn dồn bữa, nhiều dầu mỡ, rượu bia, bánh kẹo, lại thêm thức khuya, ít vận động. Tỳ vị chưa kịp thích nghi đã bị quá tải.

Với những cô chú anh chị vốn đã có tiền sử đau dạ dày, trào ngược, viêm hang vị, chỉ cần vài ngày ăn uống sai là triệu chứng quay lại rất nhanh.

Còn với người trước giờ chưa đau bao giờ, Tết lại chính là thời điểm bệnh “lộ mặt” rõ nhất.

DẠ DÀY ĐẠI TRÀNG CỦA BẠN
ĐANG "BIỂU TÌNH" CẤP ĐỘ MẤY?

Tick vào ô nếu bạn đang gặp phải

Cấp độ 1 (Rối loạn): Ăn đồ lạ, đồ tanh/lạnh là bị đau bụng, đi ngoài. Bụng hay sôi ục ục.

Cấp độ 2 (Trào ngược): Ợ hơi, Ợ chua, nóng rát vùng ngực (thượng vị), hay buồn nôn khi đánh răng buổi sáng.

Cấp độ 3 (Viêm đau): Đau quặn bụng từng cơn, đau khi đói hoặc cả khi no. Sụt cân, chán ăn, người xanh xao.

GỬI TRIỆU CHỨNG - NHẬN PHÁC ĐỒ ĐÔNG Y

Nhận Phác đồ Đông Y

Ăn Tết thế nào để dạ dày không bị quá sức?

Bác sĩ Long không khuyên cô chú anh chị kiêng khem khổ sở trong ngày Tết. Vấn đề không nằm ở việc ăn hay không ăn, mà là ăn như thế nào.

Đừng để dạ dày rơi vào cảnh đói – no thất thường

Nhiều người sáng mải đi chúc Tết, trưa ăn qua loa, tối lại ăn rất nhiều. Dạ dày phải co bóp mạnh, tiết nhiều acid một lúc, dễ gây cồn cào, nóng rát.

Cô chú anh chị nên giữ nguyên tắc mỗi ngày vẫn có 3 bữa chính. Dù ăn ít hơn ngày thường cũng được, nhưng đừng bỏ hẳn bữa sáng hay bữa trưa.

Giảm bớt đồ chiên rán, nếp, ngọt đậm

Bánh chưng, bánh tét, giò chả, đồ chiên rán là đặc trưng ngày Tết. Những món này khó tiêu, lưu lại trong dạ dày lâu, dễ sinh đầy bụng, trướng hơi.

Không cần kiêng tuyệt đối, nhưng mỗi bữa chỉ nên ăn một lượng nhỏ, ăn chậm, nhai kỹ. Tránh ăn dồn nhiều món nặng trong cùng một bữa.

Bánh kẹo ngọt, mứt Tết nếu ăn nhiều sẽ làm tăng tiết acid dạ dày, nhất là khi bụng đang đói.

Rượu bia là thứ dạ dày sợ nhất ngày Tết

Rượu bia làm tổn thương trực tiếp niêm mạc dạ dày, kích thích tiết acid, dễ gây viêm, loét hoặc làm nặng tình trạng trào ngược.

Nếu buộc phải uống, cô chú anh chị nên uống sau khi đã ăn no vừa phải, tuyệt đối không uống khi bụng rỗng.

Không nên uống liên tục nhiều ngày. Dạ dày không “tự hồi phục” nhanh như nhiều người vẫn nghĩ.

Những dấu hiệu cảnh báo dạ dày đang chịu đựng quá mức

Dạ dày không kêu lên bằng tiếng nói, mà bằng cảm giác.

• Ăn xong thấy nặng bụng, trướng hơi kéo dài.
• Ợ chua, ợ nóng, nóng rát sau xương ức.
• Cồn cào khi đói, ăn vào lại khó chịu.
• Buồn nôn nhẹ, miệng đắng, lưỡi dày rêu.

Nếu cô chú anh chị thấy các dấu hiệu này xuất hiện liên tục trong vài ngày Tết, đó là lúc dạ dày đang bị quá tải thật sự, không phải “khó tiêu thoáng qua”.

Chăm sóc dạ dày theo góc nhìn Đông y trong dịp Tết

Y học cổ truyền không chỉ nhìn vào triệu chứng, mà nhìn vào khả năng vận hóa của tỳ vị.

Mục tiêu trong dịp Tết không phải là chữa bệnh, mà là giữ cho tỳ vị không suy thêm.

Ưu tiên thức ăn ấm, dễ tiêu

Các món canh ấm, súp, cháo loãng, rau luộc, canh rau giúp dạ dày “nghỉ ngơi” sau những bữa nhiều đạm, nhiều mỡ.

Một bát canh nóng trong bữa ăn Tết đôi khi giá trị hơn rất nhiều món cao lương khác.

Uống nước ấm, hạn chế nước lạnh

Nước lạnh làm co mạch, giảm khả năng tiêu hóa của dạ dày. Ngày Tết ăn nhiều đồ khó tiêu mà lại uống nước đá thì dạ dày càng thêm vất vả.

Cô chú anh chị nên duy trì thói quen uống nước ấm, từng ngụm nhỏ, không uống quá nhiều cùng lúc.

Giữ tinh thần thư thái khi ăn

Ăn trong vội vàng, căng thẳng, vừa ăn vừa lo công việc hay chuyện gia đình cũng khiến dạ dày co bóp rối loạn.

Bữa ăn ngày Tết, nếu có thể, hãy ăn chậm hơn một chút, tập trung cảm nhận món ăn. Dạ dày rất “nhạy cảm” với cảm xúc.

Những thói quen nhỏ giúp dạ dày dễ chịu hơn trong ngày Tết

Đi bộ nhẹ sau ăn

Sau bữa ăn khoảng 15–20 phút, cô chú anh chị có thể đi bộ nhẹ nhàng 10–15 phút.

Việc này giúp thức ăn di chuyển xuống ruột dễ hơn, giảm đầy bụng, trào ngược.

Không nằm ngay sau khi ăn

Nằm hoặc ngồi gập người ngay sau ăn khiến acid dễ trào ngược lên thực quản.

Ít nhất 1–2 giờ sau ăn mới nên nằm nghỉ.

Ngủ đủ, tránh thức quá khuya nhiều ngày liền

Thức khuya liên tục làm rối loạn nhịp sinh học, ảnh hưởng đến quá trình phục hồi niêm mạc dạ dày.

Tết vui nhưng giấc ngủ vẫn là “thuốc bổ” quan trọng cho tỳ vị.

Nếu đã có bệnh dạ dày, cần lưu ý điều gì đặc biệt?

Với cô chú anh chị đang điều trị dạ dày, việc giữ nếp sinh hoạt trong dịp Tết càng quan trọng hơn người bình thường.

Không tự ý bỏ thuốc, không tự ý uống thêm các loại rượu thuốc, lá cây truyền miệng khi chưa hiểu rõ cơ địa của mình.

Nhiều trường hợp bác sĩ Long gặp, chỉ vì vài ngày Tết nghe theo lời mách mà dạ dày viêm nặng hơn, phải điều chỉnh lại phác đồ từ đầu.

Dạ dày không hỏng trong một bữa ăn, nhưng có thể yếu đi rất nhanh nếu liên tục bị “đối xử sai”.

Lời nhắn cuối năm từ bác sĩ Long

Tết là để vui, để sum vầy, chứ không phải để dạ dày âm thầm chịu đựng. Cô chú anh chị chỉ cần ăn chậm lại, chọn lọc hơn một chút, giữ nếp sinh hoạt cơ bản, dạ dày sẽ nhẹ nhàng vượt qua những ngày Tết.

Nếu sau Tết dạ dày vẫn còn khó chịu, đừng cố chịu đựng. Bác sĩ Long luôn sẵn sàng lắng nghe và cùng cô chú anh chị tìm hướng chăm sóc phù hợp, an toàn và lâu dài cho tỳ vị.