Tết đến, bàn tiệc lúc nào cũng đầy ắp món ngon. Nhưng cũng chính sau mấy ngày Tết, phòng khám của bác sĩ Long lại đông hơn thường lệ. Người thì đau âm ỉ vùng thượng vị, người thì đầy bụng, ợ chua, ăn vào là khó chịu. Không phải vì Tết “độc”, mà vì dạ dày của cô chú anh chị không được đối xử tử tế trong những ngày sum vầy ấy.

Bài này, bác sĩ Long không bàn chuyện kiêng khem khắc khổ, cũng không khuyên ăn uống khổ hạnh ngày Tết. Chỉ chia sẻ cho cô chú anh chị hiểu rõ: Tết nên ăn gì, kiêng gì để dạ dày vẫn êm, Tết vui mà không phải trả giá bằng những đêm đau bụng, mất ngủ sau đó.

Vì sao cứ qua Tết là dạ dày “lên tiếng”?

Nhiều cô chú anh chị nói với bác sĩ Long: “Cả năm ăn uống cũng vậy, sao cứ Tết là đau?”. Câu trả lời nằm ở nhịp sinh hoạt bị đảo lộn.

Tết là thời điểm:

• Ăn nhiều bữa trong ngày, không đúng giờ.
• Thức khuya, dậy muộn.
• Món ăn nhiều đạm, nhiều dầu mỡ, cay – nóng – ngọt.
• Rượu bia xuất hiện gần như mỗi bữa.

Với Y học cổ truyền, dạ dày và tỳ là “nhà máy tiêu hóa”. Nhà máy này rất ghét làm việc quá tải, thất thường. Khi ăn dồn dập, ăn muộn, lại thêm rượu bia, đồ béo ngậy, tỳ vị không kịp vận hóa. Thức ăn ứ lại, sinh đầy trướng, sinh nhiệt, sinh axit. Đó là lúc dạ dày bắt đầu đau, nóng rát, ợ chua, buồn nôn.

Nói đơn giản, không phải Tết làm hại dạ dày, mà là cách mình ăn Tết.

DẠ DÀY ĐẠI TRÀNG CỦA BẠN
ĐANG "BIỂU TÌNH" CẤP ĐỘ MẤY?

Tick vào ô nếu bạn đang gặp phải

Cấp độ 1 (Rối loạn): Ăn đồ lạ, đồ tanh/lạnh là bị đau bụng, đi ngoài. Bụng hay sôi ục ục.

Cấp độ 2 (Trào ngược): Ợ hơi, Ợ chua, nóng rát vùng ngực (thượng vị), hay buồn nôn khi đánh răng buổi sáng.

Cấp độ 3 (Viêm đau): Đau quặn bụng từng cơn, đau khi đói hoặc cả khi no. Sụt cân, chán ăn, người xanh xao.

GỬI TRIỆU CHỨNG - NHẬN PHÁC ĐỒ ĐÔNG Y

Nhận Phác đồ Đông Y

Nguyên tắc ăn Tết để dạ dày không khổ

Trước khi bàn chi tiết nên ăn gì, kiêng gì, bác sĩ Long muốn cô chú anh chị nhớ 3 nguyên tắc cốt lõi này:

• Ăn vừa đủ, không ăn đến mức “cố cho hết mâm”.
• Ăn chậm, nhai kỹ, không vừa ăn vừa uống rượu bia.
• Giữ giờ ăn tương đối ổn định, đừng để dạ dày “đói quá – no quá”.

Nếu giữ được 3 nguyên tắc này, cô chú anh chị đã bảo vệ được dạ dày tới hơn nửa rồi.

Tết nên ăn gì để dạ dày dễ chịu?

1. Các món luộc, hấp – dạ dày rất thích

Trong mâm cỗ Tết, cô chú anh chị hãy ưu tiên các món:

• Gà luộc, thịt nạc luộc.
• Cá hấp, cá kho nhạt.
• Rau luộc, rau hấp.

Những món này ít dầu mỡ, dễ tiêu, không làm dạ dày phải tiết quá nhiều axit. Với người có tiền sử viêm dạ dày, trào ngược, đây là “vùng an toàn” trong mâm cỗ.

2. Canh nóng, canh rau – cứu tinh cho bữa Tết

Một bát canh nóng giữa bữa ăn nhiều đạm giúp dạ dày “dễ thở” hơn rất nhiều. Canh giúp làm loãng thức ăn, hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác đầy trướng.

Cô chú anh chị có thể chọn:

• Canh rau cải, canh mồng tơi.
• Canh bí đỏ, canh khoai tây.
• Canh xương ninh nhạt.

Bác sĩ Long thường nói vui: bữa Tết mà có bát canh, dạ dày sẽ “cảm ơn” cô chú anh chị ngay.

3. Dưa hành, củ kiệu – ăn đúng thì có lợi

Nhiều người sợ dưa hành vì nghĩ chua, hại dạ dày. Thực tế, ăn một lượng nhỏ dưa hành, củ kiệu đúng cách lại giúp kích thích tiêu hóa, giảm ngấy.

Lưu ý quan trọng:

• Chỉ ăn lượng vừa phải.
• Không ăn khi bụng đói.
• Không ăn quá chua, quá cay.

Với người đang đau dạ dày cấp, đang viêm loét nặng, nên hạn chế tối đa.

4. Trái cây ít chua, ăn sau bữa chính

Sau bữa ăn, cô chú anh chị có thể ăn một ít:

• Chuối chín.
• Táo.
• Đu đủ.
• Lê.

Những loại quả này giúp nhuận tràng, hỗ trợ tiêu hóa, ít gây kích ứng dạ dày. Tránh ăn trái cây khi đói, nhất là buổi sáng sớm.

Tết nên kiêng gì để dạ dày không “biểu tình”?

1. Rượu bia – kẻ thù số một của dạ dày

Bác sĩ Long nói thẳng: nếu có một thứ dạ dày ghét nhất ngày Tết, thì đó là rượu bia.

Rượu bia:

• Kích thích dạ dày tiết nhiều axit.
• Làm tổn thương niêm mạc dạ dày.
• Làm nặng hơn viêm loét, trào ngược.

Nếu không thể tránh hoàn toàn, cô chú anh chị nên:

• Không uống khi đói.
• Uống rất ít, nhấp môi là chính.
• Không uống liên tục nhiều ngày.

2. Đồ chiên rán, nhiều mỡ

Bánh chưng rán, nem rán, thịt mỡ… là “combo” khiến dạ dày phải làm việc gấp đôi.

Đồ nhiều mỡ làm chậm tiêu hóa, gây đầy bụng, buồn nôn, ợ nóng. Với người có dạ dày yếu, chỉ cần một bữa ăn nhiều dầu mỡ là tối đó đã khó ngủ.

3. Món cay nóng, nhiều gia vị

Ớt, tiêu, mù tạt, sa tế… đều kích thích mạnh niêm mạc dạ dày. Ăn cay ngày thường đã không tốt, ngày Tết ăn nhiều bữa liên tiếp càng dễ sinh viêm.

Nếu dạ dày từng đau, từng trào ngược, cô chú anh chị nên tránh xa nhóm này.

4. Nước ngọt có ga, cà phê đậm

Nhiều người không uống rượu bia nhưng lại uống nước ngọt, cà phê thay thế. Đây cũng là điều dạ dày không thích.

Nước ngọt có ga gây đầy hơi, căng bụng. Cà phê đậm kích thích tiết axit. Uống nhiều ngày liên tiếp, dạ dày rất dễ “phản ứng”.

Mẹo nhỏ giúp dạ dày nhẹ nhàng suốt Tết

• Buổi sáng nên ăn nhẹ, ấm bụng, tránh nhịn ăn.
• Sau bữa ăn nên đi lại nhẹ nhàng 10–15 phút, không nằm ngay.
• Uống nước ấm, hạn chế nước lạnh.
• Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya nhiều ngày liên tiếp.

Những điều này nghe đơn giản, nhưng lại là “liều thuốc” tự nhiên cho dạ dày.

Lời nhắn của bác sĩ Long gửi cô chú anh chị

Tết là để vui, để sum họp, không phải để dạ dày chịu trận. Ăn đúng một chút, kiêng khéo một chút, cô chú anh chị sẽ thấy Tết nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Nếu sau Tết, cô chú anh chị thấy dạ dày vẫn đau âm ỉ, ăn uống khó chịu, đừng cố chịu đựng. Dạ dày lên tiếng là có lý do của nó. Bác sĩ Long luôn khuyên nên lắng nghe cơ thể sớm, điều chỉnh từ gốc, thay vì để bệnh kéo dài rồi mới xử lý.

Nếu cần được tư vấn kỹ hơn về tình trạng dạ dày của mình, cô chú anh chị có thể để lại thông tin. Bác sĩ Long sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ hướng chăm sóc phù hợp, nhẹ nhàng, an toàn cho từng người.