Có một thực tế bác sĩ Long gặp rất nhiều trong quá trình thăm khám: cô chú anh chị đến hỏi về sinh lý, nhưng khi ngồi xuống nói chuyện kỹ hơn thì vấn đề lại bắt đầu từ… cân nặng. Không phải ai thừa cân cũng yếu sinh lý, và cũng không phải ai gầy mới là khỏe. Vấn đề nằm ở chỗ: cân nặng của cô chú anh chị có đang “hợp” với thể trạng, khí huyết và nội tiết hay không.
Hôm nay, bác sĩ Long muốn chia sẻ với cô chú anh chị một góc nhìn rất căn bản nhưng lại hay bị bỏ qua: duy trì cân nặng hợp lý chính là một trong những nền tảng quan trọng để giữ phong độ sinh lý bền lâu, cả nam lẫn nữ.
Vì sao cân nặng lại liên quan đến sinh lý?
Trong y học cổ truyền, sinh lý không chỉ là chuyện của riêng một cơ quan. Nó là kết quả của sự phối hợp giữa thận – khí – huyết – tạng phủ và tinh thần. Cân nặng phản ánh khá rõ tình trạng vận hành của các yếu tố này.
Khi cân nặng mất cân đối, thường sẽ kéo theo rối loạn chuyển hóa, khí huyết lưu thông kém, nội tiết dao động. Những thay đổi này âm thầm tác động đến sinh lý, chứ không “đổ bệnh” ngay lập tức.
Bác sĩ Long hay nói vui với cô chú anh chị thế này: sinh lý giống như ngọn lửa. Muốn lửa cháy đều thì củi phải vừa, không ướt quá cũng không ít quá. Cân nặng chính là một phần của “đống củi” đó.
(Chọn dấu hiệu anh em thấy giống mình nhất)
Thừa cân – béo bụng: sinh lý bị đè nặng lúc nào không hay
Rất nhiều cô chú anh chị nghĩ rằng thừa cân chỉ ảnh hưởng đến tim mạch, tiểu đường. Nhưng thực tế, sinh lý là một trong những thứ “xuống dốc” sớm nhất khi cơ thể tích mỡ quá nhiều.
Với nam giới
Khi mỡ thừa, đặc biệt là mỡ bụng, tăng lên, cơ thể sẽ có xu hướng chuyển bớt testosterone (nội tiết nam) thành estrogen (nội tiết nữ). Quá trình này diễn ra âm thầm, nhưng hậu quả thì rất rõ: ham muốn giảm, thời gian duy trì kém, dễ mệt, dễ hụt hơi.
Trong y học cổ truyền, tình trạng này thường gắn với “đàm thấp tích trệ”. Đàm thấp giống như lớp sương mù bao quanh khí huyết, khiến thận khí không vươn ra được. Lâu ngày, sinh lý yếu đi là điều khó tránh.
Với nữ giới
Thừa cân, đặc biệt là béo bụng, dễ gây rối loạn nội tiết nữ, kinh nguyệt thất thường, khô hạn, giảm ham muốn. Nhiều chị em chia sẻ với bác sĩ Long rằng “không còn cảm xúc như trước”, nhưng lại không nghĩ nguyên nhân có thể bắt đầu từ cân nặng.
Trong Đông y, mỡ thừa thường liên quan đến tỳ hư, thấp trệ. Tỳ yếu thì sinh huyết kém, huyết kém thì nuôi dưỡng sinh lý không đủ.
Gầy quá cũng không hẳn là tốt cho sinh lý
Ngược lại, có những cô chú anh chị rất gầy, ăn uống kém, người lúc nào cũng mệt, nhưng vẫn nghĩ “mình gầy thì chắc khỏe”. Đây là một quan niệm khá nguy hiểm.
Cân nặng quá thấp thường đi kèm với thiếu hụt khí huyết. Trong Đông y, khí là động lực, huyết là vật chất nuôi dưỡng. Sinh lý muốn ổn định thì cả hai thứ này đều phải đủ.
Nam giới gầy, sinh lý dễ “đuối sức”
Nam giới gầy, cơ bắp ít, mạch yếu thường có nền thận khí không vững. Khi làm việc căng thẳng, thức khuya, áp lực kéo dài, sinh lý sẽ tụt rất nhanh. Nhiều trường hợp bác sĩ Long gặp, tuổi còn trẻ nhưng “phong độ” đã không theo kịp mong muốn.
Nữ giới gầy, khí huyết kém, sinh lý nguội lạnh
Nữ giới gầy thường đi kèm kinh nguyệt ít, sắc mặt nhợt, tay chân lạnh. Đây là dấu hiệu khí huyết không đủ để nuôi dưỡng tử cung và sinh lý. Ham muốn giảm, cơ thể dễ mệt, dễ cáu gắt, đời sống vợ chồng vì thế cũng ảnh hưởng.
Cân nặng hợp lý là như thế nào?
Bác sĩ Long không khuyến khích cô chú anh chị quá ám ảnh vào con số cân nặng hay chỉ số BMI. Điều quan trọng hơn là:
- Người có săn chắc không, hay mềm nhão?
- Ăn uống có thấy nhẹ bụng, dễ tiêu không?
- Ngủ dậy có thấy khoan khoái, hay mệt mỏi?
- Sinh lý có ổn định, hay lên xuống thất thường?
Một cơ thể có cân nặng hợp lý thường đi kèm cảm giác nhẹ, khỏe, ăn ngủ điều độ, tinh thần ổn. Đó mới là “chuẩn” mà Đông y hướng đến.
Giữ cân nặng hợp lý để nuôi dưỡng sinh lý từ gốc
Điều quan trọng bác sĩ Long muốn nhấn mạnh là: duy trì cân nặng hợp lý không phải để đẹp hình thể, mà là để tạo nền cho sinh lý bền vững.
Ăn uống điều độ, đừng cực đoan
Nhịn ăn quá mức để giảm cân nhanh sẽ làm tổn thương tỳ vị, lâu dài khiến khí huyết suy. Ngược lại, ăn quá nhiều đồ béo ngọt lại sinh đàm thấp.
Cô chú anh chị nên ăn vừa đủ no, ưu tiên đồ ấm, dễ tiêu, hạn chế thức ăn lạnh, nhiều dầu mỡ. Ăn để nuôi khí huyết, chứ không phải chỉ để “lấp bụng”.
Vận động đều để khí huyết lưu thông
Không cần tập quá nặng. Đi bộ nhanh, tập thở, yoga nhẹ, dưỡng sinh đều rất tốt. Vận động giúp tiêu mỡ dư, kích thích khí huyết lưu thông, từ đó sinh lý cũng được “đánh thức” một cách tự nhiên.
Ngủ đủ, tránh thức khuya kéo dài
Thức khuya làm rối loạn nội tiết, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh lý và cân nặng. Nhiều cô chú anh chị tăng cân không phải do ăn nhiều, mà do ngủ ít, stress kéo dài.
Sinh lý khỏe là kết quả của một cơ thể cân bằng
Bác sĩ Long luôn nói với cô chú anh chị rằng: sinh lý không phải thứ có thể “bơm” lên trong ngày một ngày hai. Nó là kết quả của quá trình chăm sóc cơ thể từ gốc.
Khi cân nặng hợp lý, khí huyết thông suốt, tạng phủ vận hành trơn tru, sinh lý sẽ tự nhiên ổn định và bền hơn. Không cần phải chạy theo những giải pháp tức thời, tốn kém mà hiệu quả lại ngắn.
Giữ cân nặng hợp lý không phải để chạy theo chuẩn đẹp nào đó, mà là để cơ thể đủ khí – đủ huyết – đủ nội lực cho sinh lý phát huy đúng sức của nó.
Nếu cô chú anh chị đang băn khoăn không biết cân nặng hiện tại của mình có đang ảnh hưởng đến sinh lý hay không, hoặc đã cố gắng điều chỉnh nhưng chưa thấy cải thiện, bác sĩ Long nghĩ việc được tư vấn cụ thể theo thể trạng là rất cần thiết.
Bác sĩ Long luôn sẵn sàng lắng nghe, phân tích và cùng cô chú anh chị tìm ra hướng chăm sóc phù hợp nhất cho cơ thể mình. Khi hiểu đúng và làm đúng, sinh lý sẽ không còn là nỗi lo âm thầm nữa.
CÙNG BÁC SĨ LONG
Khôi phục bản lĩnh phái mạnh bền vững. Không phụ thuộc thuốc kích thích - Khỏe từ bên trong.