Có những cơn đau dạ dày đến rất bất ngờ. Đang ngồi làm việc, đang ăn dở bữa cơm, thậm chí đang nằm nghỉ… bỗng nhiên vùng thượng vị quặn thắt, tức nặng, nóng rát hoặc âm ỉ khó chịu. Nhiều cô chú anh chị phản xạ rất nhanh: tìm thuốc, xoa bụng, nằm co người lại. Nhưng có một điều rất ít người để ý: chính hơi thở của mình, nếu biết dùng đúng, có thể giúp cơn đau dịu xuống rõ rệt.
Hôm nay, bác sĩ Long muốn chia sẻ với cô chú anh chị về một việc tưởng rất đơn giản nhưng lại bị bỏ quên quá lâu: động tác hít thở sâu khi đau dạ dày. Không phải mẹo truyền miệng, không phải chữa mẹo cho xong cơn, mà là một cách tác động trực tiếp vào cơ chế gây đau, cả theo góc nhìn y học cổ truyền lẫn khoa học hiện đại.
Vì sao đau dạ dày lại liên quan chặt chẽ đến hơi thở?
Nhiều cô chú anh chị nghĩ đau dạ dày là chuyện của ăn uống: ăn cay, ăn chua, ăn muộn, ăn không đúng giờ. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ.
Trong thực tế thăm khám, bác sĩ Long gặp rất nhiều trường hợp ăn uống không quá thất thường, thuốc men dùng đều, nhưng cứ hễ căng thẳng, lo nghĩ nhiều là đau dạ dày tái phát. Lúc này, gốc rễ không chỉ nằm ở dạ dày, mà nằm ở sự rối loạn giữa thần kinh – cơ hoành – khí huyết.
Về mặt sinh lý học hiện đại, dạ dày chịu chi phối rất mạnh bởi hệ thần kinh thực vật. Khi cô chú anh chị căng thẳng, hệ giao cảm tăng hoạt động, làm tăng tiết acid, co thắt cơ trơn dạ dày, giảm tưới máu niêm mạc. Đó là lý do càng lo, càng đau; càng đau lại càng lo.
Còn theo y học cổ truyền, dạ dày thuộc hệ Tỳ – Vị. Tỳ chủ vận hóa, Vị chủ thu nạp. Nhưng Tỳ – Vị rất dễ bị ảnh hưởng bởi “khí”. Khí uất thì đau, khí nghịch thì trào, khí trệ thì đầy tức. Mà khí trong cơ thể lại chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hơi thở.
Nói một cách dễ hiểu: thở nông, thở gấp, thở dồn dập sẽ làm khí nghịch lên trên, dồn ép vùng thượng vị. Ngược lại, thở sâu, chậm, đúng cách sẽ giúp khí đi xuống, làm mềm cơ hoành, giảm co thắt dạ dày.
ĐANG "BIỂU TÌNH" CẤP ĐỘ MẤY?
Tick vào ô nếu bạn đang gặp phải
Động tác hít thở sâu tác động thế nào đến cơn đau dạ dày?
Khi cô chú anh chị hít thở sâu bằng bụng, có ba tác động xảy ra cùng lúc.
Thứ nhất, cơ hoành hạ xuống và nâng lên nhịp nhàng. Cơ hoành chính là “cái mái” ngăn giữa lồng ngực và ổ bụng. Khi cơ hoành mềm và chuyển động tốt, áp lực lên dạ dày giảm đi, các cơn co thắt cũng dịu dần.
Thứ hai, hệ thần kinh phó giao cảm được kích hoạt. Đây là hệ thần kinh giúp cơ thể thư giãn, tiêu hóa, hồi phục. Khi phó giao cảm hoạt động mạnh hơn, dạ dày giảm tiết acid quá mức, nhu động trở nên điều hòa hơn.
Thứ ba, theo y học cổ truyền, hơi thở sâu giúp điều hòa khí, dẫn khí đi xuống đan điền (vùng bụng dưới). Khí thuận thì đau giảm, khí thông thì trướng đầy bớt đi.
Vì vậy, hít thở sâu không chỉ là “thở cho đỡ đau”, mà là đang tác động vào đúng mắt xích gây ra cơn đau.
Vì sao nhiều người thở mà vẫn không đỡ đau?
Bác sĩ Long để ý một điều: rất nhiều cô chú anh chị nói rằng “tôi cũng thử hít thở rồi nhưng không thấy ăn thua”. Khi hỏi kỹ hơn, thì đa phần thở sai cách.
Thở sai phổ biến nhất là thở bằng ngực. Ngực phồng lên, vai nhấc lên, hơi thở ngắn và gấp. Cách thở này không những không giúp dạ dày thư giãn mà còn làm căng thêm vùng thượng vị.
Thở sai thứ hai là vừa thở vừa gồng. Miệng mím chặt, bụng cố hóp vào, tâm trí thì lo lắng. Lúc này hơi thở không còn là hơi thở chữa lành, mà chỉ là một động tác hình thức.
Vì vậy, để hít thở sâu hỗ trợ đau dạ dày, cô chú anh chị cần hiểu đúng và làm đúng.
Hướng dẫn chi tiết động tác hít thở sâu khi đau dạ dày
Bác sĩ Long sẽ hướng dẫn một cách đơn giản, ai cũng làm được, không cần dụng cụ, không cần không gian đặc biệt.
Tư thế chuẩn bị
Cô chú anh chị có thể nằm ngửa hoặc ngồi tựa lưng. Nếu đang đau nhiều, nên nằm ngửa, kê gối mỏng dưới đầu gối để bụng được thả lỏng.
Một tay đặt lên ngực, một tay đặt lên bụng, ngay vùng trên rốn.
Cách hít thở
Hít vào bằng mũi thật chậm, đếm thầm 1 – 2 – 3 – 4. Khi hít vào, cố gắng để tay đặt trên bụng nâng lên, tay trên ngực gần như không nhúc nhích.
Giữ hơi nhẹ nhàng trong 1 – 2 giây, không nín thở quá lâu.
Thở ra bằng miệng hoặc mũi, thật chậm, đếm 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6. Khi thở ra, cảm nhận bụng xẹp xuống từ từ, như đang xả bớt áp lực trong ổ bụng.
Lặp lại nhịp thở này từ 5 đến 10 phút. Trong lúc thở, nếu có suy nghĩ xuất hiện, chỉ cần quay lại cảm nhận hơi thở và chuyển động của bụng.
Cảm giác đúng là như thế nào?
Khi làm đúng, cô chú anh chị sẽ thấy vùng thượng vị ấm dần, bớt co cứng. Cơn đau có thể không hết ngay lập tức, nhưng sẽ dịu đi, bớt quặn, bớt tức.
Có người còn cảm thấy buồn ngủ nhẹ, đó là dấu hiệu hệ thần kinh đang chuyển sang trạng thái thư giãn.
Nên hít thở sâu vào thời điểm nào để dạ dày được lợi nhất?
Không phải đợi đến lúc đau dữ dội mới thở. Thực tế, hít thở sâu nên được xem là một phần của chăm sóc dạ dày hằng ngày.
- Khi cơn đau mới chớm, chưa quá dữ dội: thở sớm giúp cắt cơn nhanh hơn.
- Sau ăn khoảng 30 – 60 phút, nếu có cảm giác đầy tức: thở giúp khí huyết lưu thông, giảm trướng bụng.
- Trước khi đi ngủ, đặc biệt với người đau dạ dày kèm mất ngủ: thở sâu giúp dạ dày và thần kinh cùng lúc được nghỉ ngơi.
- Khi căng thẳng, lo nghĩ nhiều: thở là cách “xả áp” cho cả tâm trí lẫn dạ dày.
Hít thở sâu có thay thế được thuốc không?
Đây là câu hỏi rất nhiều cô chú anh chị quan tâm.
Bác sĩ Long nói rõ thế này: hít thở sâu không phải là thuốc, không thay thế hoàn toàn điều trị y khoa khi có viêm, loét, xuất huyết hay nhiễm vi khuẩn. Nhưng hít thở sâu là một liệu pháp hỗ trợ rất quan trọng.
Nó giúp giảm tần suất và mức độ cơn đau, giúp thuốc phát huy tác dụng tốt hơn, và quan trọng hơn là giúp cô chú anh chị không phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc giảm đau tức thời.
Với những người đau dạ dày do stress, rối loạn chức năng, trào ngược mức độ nhẹ đến trung bình, việc tập thở đều đặn còn có giá trị lâu dài.
Những sai lầm cần tránh khi áp dụng hít thở sâu
Bác sĩ Long muốn nhắc cô chú anh chị một vài điểm để tránh làm sai mà không biết.
- Không thở khi bụng đang gồng cứng hoặc đang tức giận, vội vàng. Nếu tâm trí quá căng, hãy ngồi yên 1 – 2 phút trước.
- Không thở ngay sau khi ăn quá no. Hãy chờ dạ dày bớt căng.
- Không ép bản thân phải thở thật sâu bằng mọi giá. Sâu nhưng phải nhẹ và chậm.
- Không kỳ vọng “thở một lần là khỏi”. Đây là quá trình, không phải phép màu.
Khi nào cần kết hợp thăm khám chuyên sâu?
Nếu cô chú anh chị đau dạ dày kéo dài, đau về đêm, sụt cân, nôn ói nhiều, đi ngoài phân đen, hoặc đã dùng nhiều biện pháp mà không cải thiện, thì việc thăm khám bài bản là rất cần thiết.
Hít thở sâu giúp cơ thể tự điều chỉnh, nhưng để xử lý tận gốc, cần đánh giá tổng thể: ăn uống, sinh hoạt, khí huyết, tỳ vị, can khí và cả yếu tố tinh thần.
Trong rất nhiều ca bệnh, bác sĩ Long nhận ra rằng: chỉ cần cô chú anh chị học lại cách thở cho đúng, cơn đau dạ dày đã bớt đi một nửa. Phần còn lại là điều chỉnh ăn uống và điều trị phù hợp với cơ địa.
Lời nhắn cuối từ bác sĩ Long
Dạ dày không chỉ tiêu hóa thức ăn, mà còn “tiêu hóa” cả cảm xúc, áp lực, lo toan mỗi ngày. Khi cô chú anh chị biết dừng lại vài phút để thở đúng, là đang cho dạ dày một khoảng nghỉ rất quý giá.
Nếu cô chú anh chị đang đau dạ dày, đã thử nhiều cách mà vẫn chưa yên tâm, hoặc muốn được hướng dẫn kỹ hơn cách chăm sóc dạ dày phù hợp với tình trạng của mình, bác sĩ Long luôn sẵn sàng lắng nghe và tư vấn.
Đôi khi, hành trình khỏe lại bắt đầu từ một hơi thở chậm hơn bình thường.
DẠ DÀY KHỎE MẠNH
Chấm dứt ợ hơi, trào ngược và đau bao tử dai dẳng. Phục hồi tỳ vị theo nguyên lý Đông Y biện chứng.
Tham gia nhóm
