Đau khớp không phải lúc nào cũng đến từ tuổi tác hay bệnh lý. Rất nhiều cô chú anh chị còn trẻ, chưa thoái hóa, chưa viêm khớp rõ ràng nhưng ngày nào cũng ê ẩm cổ vai gáy, mỏi gối, đau lưng âm ỉ. Đi khám thì phim chụp “chưa có gì đáng kể”, uống thuốc giảm đau thì đỡ vài hôm rồi lại tái diễn. Vấn đề nằm ở đâu

Bác sĩ Long gặp tình trạng này mỗi ngày trong phòng khám. Điểm chung không phải là tuổi, mà là tư thế sinh hoạt sai kéo dài. Ngồi sai, đứng sai, nằm sai, mang vác sai. Những thứ tưởng rất nhỏ, nhưng lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, đủ để khiến khớp lên tiếng

Đau khớp do tư thế sai không phải chuyện hiếm

Trong suy nghĩ của nhiều cô chú anh chị, đau khớp thường gắn với thoái hóa, viêm, hay “xương yếu do tuổi già”. Thực tế, một nhóm rất lớn đau khớp đến từ yếu tố cơ học, tức là cách cơ thể chịu lực mỗi ngày không đúng

Khi tư thế sai, lực dồn lên khớp không còn phân bố đều. Chỗ thì chịu quá tải, chỗ thì bị kéo căng liên tục. Cơ co cứng để giữ thăng bằng, dây chằng phải làm việc quá sức. Lâu ngày, khớp chưa hỏng cấu trúc nhưng đã đau

Đây là kiểu đau âm ỉ, tăng dần, dễ nhầm với “mỏi mệt bình thường”, nhưng nếu bỏ qua, nó sẽ tạo nền cho thoái hóa thật sự về sau

Những tư thế sai rất thường gặp trong đời sống hiện đại

Bác sĩ Long liệt kê vài tư thế quen đến mức nhiều người không còn để ý

• Ngồi làm việc cúi đầu, gù lưng, cổ rướn ra trước khi dùng máy tính hoặc điện thoại
• Ngồi vắt chéo chân hàng giờ, nhất là khi làm việc văn phòng
• Đứng dồn trọng lượng vào một chân khi rửa bát, chờ xe, nấu ăn
• Nâng đồ nặng bằng lưng thay vì bằng lực chân
• Nằm nghiêng một bên suốt đêm, gối quá cao hoặc quá thấp

Những tư thế này không gây đau ngay. Nhưng cơ thể là hệ thống rất “nhớ dai”. Mỗi ngày một chút lệch, cộng dồn lại thành cơn đau kéo dài

Vì sao tư thế sai lại gây đau khớp

Muốn hiểu gốc rễ, cần nhìn cả theo Tây y lẫn Y học cổ truyền, mỗi bên soi một góc

Nhìn theo góc độ cơ học của Tây y

Khớp được thiết kế để chịu lực theo trục nhất định. Khi tư thế đúng, lực nén phân bố đều lên sụn khớp, cơ quanh khớp co giãn nhịp nhàng

Khi tư thế sai

• Áp lực dồn lệch sang một bên khớp
• Cơ bên này căng cứng, bên kia yếu đi
• Dây chằng bị kéo quá mức trong thời gian dài

Hậu quả là máu nuôi kém, chuyển hóa tại khớp chậm lại. Chưa cần viêm hay thoái hóa, khớp đã đau

Nhìn theo Y học cổ truyền cho dễ hình dung

Trong Y học cổ truyền, khớp muốn vận động trơn tru cần khí huyết thông suốt. Khí giống như lực đẩy, huyết giống như dầu bôi trơn

Tư thế sai kéo dài làm khí huyết bị ứ trệ tại một vùng. Có chỗ thì tắc, có chỗ thì thiếu. Khớp giống như bản lề cửa lâu ngày không được tra dầu, mở ra đóng vào là kêu

Đau khớp do tư thế sai thường đi kèm cảm giác

• Đau tăng khi ngồi lâu hoặc đứng lâu
• Đỡ hơn khi vận động nhẹ
• Ít sưng nóng rõ rệt

Đây là dấu hiệu của khí huyết vận hành kém, chưa phải tổn thương cấu trúc nặng

Vì sao uống thuốc giảm đau chỉ đỡ tạm

Nhiều cô chú anh chị chia sẻ với bác sĩ Long rằng uống thuốc thì đỡ, nhưng ngưng là đau lại. Điều này hoàn toàn dễ hiểu

Thuốc giảm đau chủ yếu giúp giảm tín hiệu đau và phản ứng viêm tạm thời. Trong khi nguyên nhân gây đau là tư thế sai vẫn giữ nguyên

Giống như sàn nhà bị nghiêng. Mỗi lần nước đọng, mình chỉ lau khô mà không sửa lại nền, thì nước vẫn sẽ đọng tiếp

Nếu chỉ dựa vào thuốc mà không chỉnh lại tư thế và thói quen sinh hoạt, cơn đau sẽ quay lại, thậm chí nặng hơn

Những khớp nào hay đau nhất do tư thế sai

Cổ vai gáy

Rất hay gặp ở người dùng điện thoại, máy tính nhiều. Cổ cúi lâu khiến trọng lượng đầu dồn lên đốt sống cổ. Cơ vai gáy phải gồng lên giữ đầu, dẫn tới co cứng và đau

Thắt lưng

Ngồi gù lưng, đứng lâu sai trục, nâng đồ nặng sai cách đều dồn lực lên cột sống thắt lưng. Lâu ngày gây đau âm ỉ, có thể lan mông đùi

Khớp gối

Ngồi xổm nhiều, leo cầu thang sai tư thế, đứng dồn trọng lượng một bên chân đều làm khớp gối chịu lực lệch

Khớp háng

Ngồi vắt chéo chân lâu ngày khiến khớp háng xoay lệch trục. Ban đầu chỉ mỏi, về sau có thể đau khi đi lại

4 trụ chăm sóc giúp giảm đau khớp do tư thế sai

Điều chỉnh tư thế là nền tảng

• Ngồi làm việc giữ lưng thẳng, cổ không rướn ra trước
• Mắt ngang màn hình, không cúi đầu lâu
• Hai chân đặt đều, không vắt chéo
• Đứng dậy đi lại nhẹ sau mỗi 30 đến 45 phút

Vận động đúng cách

• Ưu tiên các động tác giãn cơ nhẹ nhàng
• Đi bộ, bơi lội, yoga chậm
• Tránh vận động giật mạnh khi đang đau

Vận động đúng giúp khí huyết lưu thông, khớp được “bôi trơn” tự nhiên

Ngủ và nghỉ cho đúng

• Gối vừa tầm cổ, không quá cao
• Đổi tư thế nằm trong đêm nếu thấy tê mỏi
• Không nằm sấp lâu

Tư duy chăm sóc cơ thể

Bác sĩ Long luôn nhấn mạnh một điều. Đau khớp không phải lúc nào cũng là bệnh nặng, nhưng là lời nhắc cơ thể đang bị đối xử chưa đúng

Thay vì cố chịu hoặc chỉ tìm cách cắt cơn đau, hãy xem lại mình đã ngồi, đứng, làm việc với cơ thể như thế nào suốt nhiều năm

Khi nào cần đi khám sớm

Dù đau do tư thế sai là phổ biến, cô chú anh chị vẫn nên đi khám khi

• Đau kéo dài nhiều tuần không giảm dù đã nghỉ ngơi
• Đau tăng nhanh, ảnh hưởng sinh hoạt
• Đau kèm tê bì, yếu tay chân
• Đau về đêm nhiều, khó ngủ

Khám sớm giúp loại trừ những nguyên nhân cần can thiệp kịp thời và được tư vấn cách chăm sóc phù hợp với từng thể trạng

Hiểu đúng thì xử lý mới bền

Đau khớp do tư thế sai không phải chuyện một sớm một chiều, nên cách cải thiện cũng cần thời gian và sự kiên trì

Khi cô chú anh chị hiểu vì sao mình đau, hiểu cơ thể vận hành ra sao, việc điều chỉnh thói quen sẽ tự nhiên hơn rất nhiều

Bác sĩ Long luôn tin rằng, chữa đau khớp bền vững không nằm ở việc dùng gì, mà ở cách mình sống cùng cơ thể mỗi ngày

Nếu cô chú anh chị muốn được bác sĩ Long phân tích kỹ hơn tình trạng đau khớp của mình theo từng thói quen sinh hoạt và thể trạng cụ thể, có thể để lại thông tin ở form bên dưới để được tư vấn một cách phù hợp và an toàn nhất