Rất nhiều anh em tìm đến bác sĩ Long trong tâm thế lo lắng, thậm chí hoang mang, chỉ vì một vài lần “không được như ý”. Có người mới ngoài 30 đã tự gắn cho mình mác yếu sinh lý. Có người lại nghe đâu đó bảo “thận hư rồi”, thế là cuống cuồng uống đủ thứ bổ thận, tráng dương. Nhưng thực tế, yếu sinh lý không phải lúc nào cũng giống nhau, và trong Y học cổ truyền, chuyện phân biệt yếu sinh lý thể hư và thể thực là điểm mấu chốt quyết định hướng chăm sóc có đúng hay không.
Nếu không hiểu rõ, rất dễ rơi vào cảnh chữa sai hướng: hư thì lại đi tả, thực thì lại cố bồi bổ. Càng làm càng rối, càng tốn thời gian mà kết quả không đi đến đâu.
Yếu sinh lý không phải một bệnh, mà là một biểu hiện
Bác sĩ Long muốn cô chú anh chị hiểu một điều rất quan trọng: trong cả Đông y lẫn Tây y, yếu sinh lý không được xem là một bệnh độc lập. Nó giống như một chiếc đèn báo trên bảng điều khiển của cơ thể.
Đèn sáng không có nghĩa là cả cỗ máy hỏng. Nó chỉ đang báo rằng ở đâu đó trong hệ thống đang vận hành chưa ổn.
Với sinh lý nam, sự ổn định phụ thuộc vào nhiều yếu tố: nội tiết, thần kinh, mạch máu, tâm lý, giấc ngủ, dinh dưỡng và đặc biệt là nền tảng thận – khí – huyết theo Y học cổ truyền. Khi một hoặc nhiều mắt xích trục trặc, biểu hiện bên ngoài rất dễ quy về hai chữ “yếu”.
Và chính tại đây, Đông y chia thành hai nhóm lớn: thể hư và thể thực.
(Chọn dấu hiệu anh em thấy giống mình nhất)
Hiểu đơn giản thế nào là thể hư, thế nào là thể thực
Nhiều tài liệu viết rất dài, rất học thuật. Nhưng bác sĩ Long sẽ nói theo cách đời thường nhất.
Thể hư là khi cơ thể bị thiếu, bị suy, bị yếu từ bên trong. Giống như một bếp lửa đã nhỏ, củi ít, than mỏng. Muốn nấu ăn ngon thì phải thêm củi, thêm nhiên liệu, chứ không thể cứ quạt mạnh.
Thể thực thì ngược lại. Bếp vẫn có lửa, thậm chí lửa còn lớn, nhưng lại bị nghẹt ống khói, bị đè nén, bị tắc đường thoát. Khói không ra được, lửa không lan đều, sinh ra rối loạn. Trường hợp này mà cứ thêm củi, thêm dầu, chỉ làm mọi thứ bùng lên rồi rối hơn.
Yếu sinh lý cũng vậy. Có người yếu vì “không đủ”, có người yếu vì “bị ứ, bị nghẽn”. Nhìn ngoài rất giống nhau, nhưng gốc rễ hoàn toàn khác.
Yếu sinh lý thể hư: khi nền tảng đã suy
Thể hư là nhóm bác sĩ Long gặp khá nhiều ở anh em sau 35–40 tuổi, hoặc những người trẻ nhưng sống quá hao lực trong thời gian dài.
Biểu hiện thường gặp của thể hư
- Sinh lý giảm từ từ, không đột ngột
- Dễ mệt, hụt hơi, làm việc nhanh xuống sức
- Ham muốn giảm, cảm giác “không còn lửa”
- Xuất tinh sớm kèm mệt mỏi sau đó
- Lưng gối hay mỏi, nhất là về chiều tối
- Ngủ không sâu, dậy sớm, người không khoan khoái
Trong Y học cổ truyền, nhóm này thường liên quan đến thận khí hư, thận dương hư hoặc khí huyết hư. Nói dễ hiểu, thận giống như cục pin của cơ thể. Pin yếu thì mọi thiết bị dùng pin đều chập chờn, trong đó có sinh lý.
Điều đáng nói là thể hư không đến trong một ngày. Nó là kết quả của cả một quá trình: thức khuya kéo dài, làm việc căng thẳng, ăn uống thất thường, lạm dụng rượu bia, sinh hoạt vợ chồng quá sức hoặc bệnh nền mạn tính.
Sai lầm thường gặp với thể hư
Nhiều anh em thấy yếu là vội tìm các biện pháp kích thích nhanh, mong “lên lại phong độ”. Nhưng khi nền tảng đã suy, những thứ kích thích mạnh chỉ giống như đánh roi vào con ngựa đã mệt. Lúc đầu có thể chạy nhanh hơn, nhưng sau đó là đuối hẳn.
Với thể hư, nguyên tắc quan trọng nhất không phải là mạnh ngay, mà là bền dần.
Yếu sinh lý thể thực: khi cơ thể bị ứ trệ, rối loạn
Trái ngược với thể hư, thể thực lại hay gặp ở những anh em còn trẻ, hoặc người có thể trạng khá, ăn uống tốt nhưng sinh lý lại thất thường.
Biểu hiện thường gặp của thể thực
- Ham muốn vẫn còn, thậm chí có lúc tăng
- Dễ căng thẳng, nóng nảy, bứt rứt trong người
- Cương không bền, lúc được lúc không
- Dễ xuất tinh sớm khi tâm lý bị kích thích mạnh
- Miệng khô, hay khát, người nóng trong
- Ngủ khó vào giấc, hay mộng mị
Nhóm này trong Đông y thường liên quan đến can khí uất, thấp nhiệt, huyết ứ. Nói nôm na, năng lượng có nhưng không lưu thông tốt. Giống như đường đông xe, xăng đầy bình mà vẫn không chạy nổi.
Nguyên nhân thường đến từ stress kéo dài, áp lực công việc, dồn nén cảm xúc, ăn nhiều đồ cay nóng, rượu bia, hoặc lối sống thiếu vận động.
Vì sao thể thực rất hay bị nhầm là “thận yếu”
Bởi vì biểu hiện bên ngoài vẫn là yếu sinh lý. Nhưng nếu để ý kỹ, người thể thực thường không mệt, không suy, thậm chí ăn ngủ vẫn tốt. Chỉ là mỗi khi vào “thời điểm quan trọng” thì lại trục trặc.
Nếu trường hợp này mà cứ chăm chăm bồi bổ, bổ thận, tráng dương liên tục, rất dễ làm nhiệt càng tăng, khí càng uất, sinh lý càng thất thường.
Đối chiếu nhẹ với góc nhìn Tây y
Trong Tây y, yếu sinh lý thường được nhìn qua các yếu tố như rối loạn cương, rối loạn xuất tinh, nội tiết testosterone, tâm lý và mạch máu.
Thể hư trong Đông y thường tương ứng với nhóm suy giảm nội tiết, mệt mỏi mạn tính, suy nhược. Thể thực lại hay gặp ở nhóm stress, rối loạn thần kinh thực vật, tăng phản xạ giao cảm.
Mỗi bên nhìn một góc. Khi biết kết hợp, người bệnh sẽ tránh được tình trạng điều trị một chiều và bỏ sót gốc rễ.
Vì sao tự chữa theo cảm giác thường không bền
Bác sĩ Long gặp không ít anh em đã thử đủ cách, từ mẹo dân gian đến thực phẩm bổ sung, nhưng kết quả lúc được lúc không.
Lý do rất đơn giản: cảm giác bên ngoài không nói hết được bản chất bên trong. Hai người cùng yếu sinh lý, nhưng một người là thể hư, một người là thể thực. Dùng chung một cách thì sớm muộn cũng có người đi sai.
Chữa ngọn có thể giúp đỡ nhanh. Nhưng muốn ổn định lâu dài, bắt buộc phải hiểu mình đang ở nhóm nào.
Nguyên tắc chăm sóc đúng cho từng thể
Bác sĩ Long không đi vào bài thuốc hay đơn điều trị cụ thể. Nhưng có những nguyên tắc nền tảng cô chú anh chị có thể tự soi lại.
Với thể hư
- Ưu tiên ngủ đủ và ngủ sớm để phục hồi thận khí
- Ăn uống điều độ, tránh bỏ bữa, hạn chế rượu bia
- Sinh hoạt vợ chồng điều độ, không gắng sức
- Vận động nhẹ nhàng, đều đặn để nuôi khí huyết
Với thể thực
- Giảm stress là yếu tố then chốt
- Hạn chế đồ cay nóng, bia rượu
- Tăng vận động, ra mồ hôi đều để thông khí
- Giữ tâm lý ổn định, tránh dồn nén cảm xúc
Khi làm đúng, sinh lý thường cải thiện song song với giấc ngủ, tinh thần và sức bền tổng thể.
Khi nào nên đi thăm khám bài bản
Nếu tình trạng yếu sinh lý kéo dài, có xu hướng nặng dần, ảnh hưởng rõ đến chất lượng sống, kèm theo các biểu hiện toàn thân như mệt mỏi nhiều, sụt cân, đau tức bất thường hoặc rối loạn tiểu tiện, việc thăm khám là cần thiết.
Đi khám không phải để dán nhãn bệnh, mà để phân biệt rõ thể trạng, loại trừ những nguyên nhân cần can thiệp sớm và có hướng điều chỉnh phù hợp.
Điều bác sĩ Long muốn chốt lại
Yếu sinh lý không đáng sợ. Đáng sợ nhất là hiểu sai bản chất rồi tự xử lý theo cảm tính.
Khi phân biệt được thể hư và thể thực, mọi hướng chăm sóc sẽ trở nên rõ ràng, nhẹ nhàng và hợp lý hơn rất nhiều. Sinh lý không tách rời cơ thể, cũng không tách rời lối sống.
Nếu cô chú anh chị muốn được bác sĩ Long phân tích kỹ hơn theo từng thể trạng cụ thể, có thể để lại thông tin ở form bên dưới. Việc hiểu đúng từ đầu luôn là bước quan trọng nhất để đi đường dài một cách an tâm.
CÙNG BÁC SĨ LONG
Khôi phục bản lĩnh phái mạnh bền vững. Không phụ thuộc thuốc kích thích - Khỏe từ bên trong.
Tham gia nhóm
