Mỗi sáng thức dậy thấy cổ họng đau rát, giọng nói khàn đặc, nhiều cô chú anh chị thường nghĩ ngay đến việc mình bị viêm họng do thời tiết hoặc uống nước đá.

Thế nhưng có một thực tế mà bác sĩ Long quan sát thấy trong nhiều năm thăm khám, đó là rất nhiều người dù uống đủ loại thuốc ngậm, thuốc ho vẫn không thấy đỡ, đơn giản là vì gốc rễ của cơn đau đó không nằm ở cổ họng. Nó nằm ở dạ dày của cô chú anh chị. Triệu chứng này thường không nằm ở chỗ mọi người nghĩ.

Dạ dày đang phát đi tín hiệu đèn báo nguy hiểm

Bác sĩ Long luôn ví cơ thể chúng ta như một cỗ máy tinh vi và các triệu chứng chính là những chiếc đèn báo trên bảng điều khiển. Khi cổ họng bị nóng rát hoặc xuất hiện những cơn ợ chua, ợ nóng, đó không phải là cái máy hỏng ở họng, mà là chiếc đèn báo hiệu dạ dày đang gặp trục trặc nghiêm trọng. Có ba nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trào ngược này.

Thứ nhất là do thói quen sinh hoạt và ăn uống thất thường, ví dụ như việc cô chú anh chị ăn quá no vào buổi tối rồi nằm ngay, hoặc thường xuyên ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ. Thứ hai là sự rối loạn chức năng của cơ thắt thực quản dưới, vốn đóng vai trò như một chiếc nắp đậy, khi nắp này bị lỏng lẻo thì dịch vị dạ dày sẽ tràn ngược lên trên. Cuối cùng là yếu tố tuổi tác và nền tảng tạng phủ suy yếu, khiến khả năng co bóp và tiêu hóa thức ăn không còn được trơn tru như trước.

6 triệu chứng trào ngược dạ dày thường gặp nhất

Không phải ai bị trào ngược cũng có biểu hiện giống nhau. Có người đau rát rõ ràng, có người lại chỉ âm ỉ, khó gọi tên. Dưới đây là những triệu chứng bác sĩ Long gặp rất nhiều trong thực tế thăm khám.

Ợ nóng, ợ chua, ợ hơi liên tục

Đây là dấu hiệu quen thuộc nhất. Cảm giác nóng rát từ vùng thượng vị lan lên sau xương ức, kèm theo vị chua hoặc đắng trong miệng. Nhiều cô chú anh chị mô tả là vừa ăn xong đã ợ, mà để bụng đói cũng ợ. Có người ợ cả ngày, càng về chiều tối càng nhiều.

Triệu chứng này thường nặng hơn khi ăn no, ăn đồ nhiều dầu mỡ, cà phê, rượu bia hoặc khi cúi người, nằm ngay sau ăn.

Đau rát sau xương ức, dễ nhầm với đau tim

Cảm giác đau tức, nóng rát ở giữa ngực khiến nhiều người hoang mang. Cơn đau có thể lan lên cổ, ra sau lưng hoặc sang vai. Điểm khác là đau do trào ngược thường tăng khi nằm, khi cúi gập người và giảm bớt khi đứng dậy, đi lại nhẹ nhàng.

Dù vậy, bác sĩ Long vẫn luôn khuyên: nếu đau ngực dữ dội, kèm khó thở, vã mồ hôi, choáng thì cần đi khám sớm để loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm khác.

Cảm giác vướng họng, nghẹn cổ, nuốt không trôi

Rất nhiều cô chú anh chị đến khám không phải vì đau dạ dày, mà vì cảm giác như có cục gì mắc ở cổ họng. Ăn thì vẫn ăn được, nhưng nuốt không “đã”, hay phải hắng giọng, khạc nhẹ mới thấy dễ chịu.

Đây là triệu chứng trào ngược lên vùng họng – thanh quản, thường bị nhầm với viêm họng mạn tính.

Ho khan, khàn tiếng, rát họng kéo dài

Có những người điều trị ho, viêm họng rất lâu không dứt, uống thuốc đủ loại mà vẫn tái đi tái lại. Thực tế, axit dạ dày trào ngược lên cao có thể kích thích niêm mạc họng, thanh quản, gây ho khan, khàn tiếng, nhất là về sáng sớm hoặc ban đêm.

Nhiều cô chú anh chị chỉ khi soi lại tổng thể mới nhận ra gốc vấn đề nằm ở dạ dày.

Buồn nôn, đầy bụng, chướng hơi

Cảm giác bụng căng tức, ăn nhanh no, khó tiêu, kèm buồn nôn nhẹ cũng là những biểu hiện hay gặp. Những triệu chứng này thường khiến người bệnh nghĩ mình bị “rối loạn tiêu hóa đơn thuần”, nhưng nếu kéo dài và đi kèm ợ nóng, nóng rát thì rất cần lưu ý đến trào ngược.

Mất ngủ, ngủ không sâu giấc

Không ít người than rằng tối nằm xuống là thấy nóng rát, khó chịu, phải trở mình liên tục. Giấc ngủ bị cắt vụn khiến cơ thể mệt mỏi, tinh thần cáu gắt, và chính sự mệt mỏi ấy lại làm triệu chứng trào ngược nặng hơn.

Đây là vòng xoắn mà rất nhiều cô chú anh chị đang mắc phải.

Nhìn theo Y học cổ truyền: trào ngược không chỉ nằm ở dạ dày

Theo góc nhìn của Y học cổ truyền, bác sĩ Long không nhìn trào ngược như một “cái van bị hỏng” đơn lẻ.

Dạ dày được ví như một cái nồi nấu. Muốn nồi hoạt động êm, cần có:

• Lửa đủ và đều để tiêu hóa thức ăn
• Đường thoát thông suốt để khí đi xuống
• Nền tảng vững để không bị trào ngược lên trên

Khi tỳ vị suy yếu, khí vận hành kém, thức ăn dễ ứ trệ. Khí không đi xuống được thì sẽ “đẩy ngược” lên trên, sinh ra ợ nóng, nóng rát, vướng họng.

Thêm vào đó, căng thẳng kéo dài làm can khí uất. Can khí uất giống như dòng nước bị chặn, càng dồn nén càng dễ trào.

Vì vậy, có những người ăn không nhiều nhưng vẫn trào ngược, có người uống thuốc dạ dày mà không đỡ là vì gốc rễ nằm ở sự mất cân bằng tổng thể, chứ không chỉ ở axit.

Đối chiếu với Tây y để hiểu rõ hơn

Tây y nhìn trào ngược chủ yếu ở góc độ cơ học và hóa học: cơ thắt thực quản yếu, axit dạ dày tăng, niêm mạc bị kích thích. Cách nhìn này rất quan trọng trong chẩn đoán và xử trí các trường hợp cấp, nặng hoặc có biến chứng.

Y học cổ truyền lại đi sâu hơn vào nền tảng hoạt động của hệ tiêu hóa, khí huyết và ảnh hưởng của lối sống, cảm xúc.

Khi kết hợp đúng mực hai góc nhìn này, việc chăm sóc và cải thiện trào ngược mới có cơ hội bền hơn, phù hợp với từng thể trạng.

Vì sao nhiều mẹo dân gian chỉ đỡ tạm thời

Bác sĩ Long không phủ nhận giá trị của các mẹo dân gian. Nhiều thứ giúp làm dịu cảm giác nóng rát, dễ chịu hơn trong chốc lát.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ:

• Mẹo thường chỉ tác động vào cảm giác, không chỉnh lại vận hành bên trong
• Không phân biệt cơ địa từng người, ai cũng áp dụng giống nhau
• Dễ khiến người bệnh chủ quan, trì hoãn việc điều chỉnh lối sống

Khi nền tảng tỳ vị, khí huyết chưa được chăm sóc đúng, triệu chứng rất dễ quay lại.

4 trụ chăm sóc giúp giảm trào ngược từ gốc

Ăn uống: đơn giản nhưng đúng nhịp

• Ăn đúng bữa, không để quá đói hoặc quá no
• Hạn chế ăn muộn, nhất là sau 7 giờ tối
• Ưu tiên món ấm, dễ tiêu, tránh quá nhiều dầu mỡ, cay nóng
• Ăn chậm, nhai kỹ để dạ dày đỡ gánh nặng

Ngủ nghỉ: cho dạ dày có thời gian hồi phục

• Không nằm ngay sau ăn, nên cách ít nhất 2–3 giờ
• Ngủ sớm, giữ giờ giấc ổn định
• Kê cao đầu vừa phải nếu hay trào ngược về đêm

Sinh hoạt: tránh những động tác “đẩy ngược”

• Hạn chế cúi gập người sau ăn
• Không mặc quần áo bó chặt vùng bụng
• Vận động nhẹ nhàng, đi bộ giúp khí huyết lưu thông

Tư duy: giảm áp lực lên hệ tiêu hóa

• Ăn uống trong trạng thái thư giãn
• Tránh vừa ăn vừa lo nghĩ, căng thẳng
• Nhìn trào ngược như một tín hiệu cần điều chỉnh, không phải thứ để sợ hãi

Khi nào cần đi khám sớm

Cô chú anh chị nên chủ động đi khám khi có những dấu hiệu sau:

• Triệu chứng kéo dài nhiều tuần không cải thiện
• Đau rát tăng dần, ảnh hưởng rõ đến ăn uống, giấc ngủ
• Nuốt nghẹn ngày càng rõ, sụt cân không chủ ý
• Ho, khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân

Việc đi khám giúp loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm và có hướng tư vấn bài bản, phù hợp với từng người.

Hiểu đúng triệu chứng để chăm sóc đúng cách

Trào ngược dạ dày không phải là câu chuyện của riêng dạ dày, mà là lời nhắc về nhịp sống, ăn uống và trạng thái bên trong của mỗi người. Khi cô chú anh chị hiểu đúng các triệu chứng, nhìn cơ thể như một hệ thống cần được điều chỉnh chứ không phải “chữa cháy”, thì việc cải thiện sẽ nhẹ nhàng và bền hơn.

Nếu cô chú anh chị muốn được bác sĩ Long phân tích kỹ hơn các triệu chứng theo thể trạng riêng, có thể để lại thông tin ở form bên dưới. Việc tư vấn đúng người, đúng gốc luôn là bước đầu quan trọng nhất để cơ thể tự phục hồi theo cách an toàn và lâu dài.