Cô chú anh chị hay than “đau gối chắc do tuổi già”, nhưng nhiều khi phía sau đó lại là thoái hóa khớp gối nguyên phát – một tình trạng lặng lẽ mòn dần khớp mà chúng ta không hề hay biết. Bác sĩ Long gặp quá nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đau đã thành thói quen.

Thoái hóa khớp gối nguyên phát nghe có vẻ phức tạp, nhưng thực ra lại rất gần gũi với cuộc sống hàng ngày của cô chú anh chị. Để bác sĩ Long chia sẻ một cách nhẹ nhàng, dễ hiểu hơn.

Thoái hóa khớp gối nguyên phát là gì

Nói đơn giản, đây là tình trạng khớp gối bị “lão hóa tự nhiên” theo thời gian mà không xuất phát từ chấn thương hay bệnh lý cụ thể trước đó. Sụn khớp – lớp đệm giúp khớp vận động trơn tru – bị bào mòn dần. Khi sụn mỏng đi, hai đầu xương bắt đầu ma sát nhiều hơn, gây đau và cứng khớp.

Trong Y học cổ truyền, bác sĩ Long cho biết thoái hóa khớp gối nguyên phát là tình trạng khớp gối bị thoái hóa do sự mất cân bằng âm dương, khí huyết ứ trệ, và sự suy yếu của các tạng phủ như Can, Tỳ, và Thận. Thoái hóa không chỉ là sự lão hóa xương khớp mà còn là dấu hiệu của Can khí uất, Tỳ hư và Thận âm hư, khiến khớp gối thiếu sự nuôi dưỡng, dẫn đến cứng, đau và hạn chế vận động.

Vì sao thoái hóa khớp gối nguyên phát lại đến sớm như vậy

Nhiều cô chú anh chị mới ngoài bốn mươi đã bắt đầu đau, đứng lên ngồi xuống khó khăn. Tuổi tác chỉ là một phần rất nhỏ. Có ba nhóm nguyên nhân bác sĩ Long thường thấy:

Yếu tố cơ địa và quá trình lão hóa tự nhiên

Khớp của mỗi người có “tuổi sinh học” khác nhau. Có người bước sang tuổi trung niên nhưng khớp vẫn khỏe; có người mới U40 đã bắt đầu thoái hóa. Điều này liên quan đến nội khí, cách ăn uống, giấc ngủ và thói quen vận động từ nhiều năm trước.

Áp lực lên khớp quá lâu

Cô chú anh chị làm việc phải đứng nhiều, đi lại nhiều, hoặc thường xuyên phải bưng bê nặng… khiến khớp gối chịu tải liên tục. Theo thời gian, sụn khớp bị mài mòn nhanh hơn mức mà cơ thể kịp tái tạo.

Rối loạn nuôi dưỡng khớp từ bên trong

Theo YHCT, can chủ gân, thận chủ cốt. Khi hai cơ quan này suy yếu, khớp dễ bị đau, mỏi, thoái hóa. Cơ thể cũng khó đưa đủ “dinh dưỡng khí huyết” xuống chân, khiến khớp nhanh xuống cấp hơn bình thường.

Dấu hiệu mà cô chú anh chị không nên bỏ qua

Thoái hóa khớp gối nguyên phát thường diễn ra âm thầm. Một số người chỉ cảm thấy hơi kêu lạo xạo khi bước xuống cầu thang, nhưng đó đã là dấu hiệu cảnh báo. Bác sĩ Long thường thấy ba biểu hiện đặc trưng:

• Đau âm ỉ ở mặt trước hoặc bên trong gối, tăng khi đứng lâu hoặc leo cầu thang.
• Cứng khớp buổi sáng, phải xoay chân vài phút mới đi lại bình thường.
• Gối kêu lạo xạo khi vận động, nhất là khi co – duỗi mạnh.
• Càng để lâu, biên độ vận động sẽ giảm, bước đi trở nên nặng nề, thậm chí gối có thể sưng nhẹ do viêm.

Cách nhìn của Y học cổ truyền trong hỗ trợ cải thiện tình trạng này

Bác sĩ Long thường giải thích cho bệnh nhân rằng: nếu Tây y nhìn vào cấu trúc khớp, thì Đông y nhìn thêm cả vào “dòng chảy năng lượng” nuôi khớp. Hai góc nhìn kết hợp sẽ giúp cô chú anh chị hiểu vấn đề rõ ràng hơn.

Cách tiếp cận của YHCT tập trung vào việc hỗ trợ tái lập sự cân bằng trong cơ thể:

• Bổ can thận để nuôi dưỡng gân cốt tốt hơn.
• Khai thông khí huyết, giúp vùng khớp được nuôi dưỡng đầy đủ.
• Giảm cảm giác đau bằng cách điều hòa khí – giữ – huyết.

Khi khí huyết thông thì đau sẽ giảm, khi gân cốt được nuôi dưỡng thì khớp vận động sẽ linh hoạt hơn. Đây là điểm mà nhiều bệnh nhân sau khi nghe thường nói “à, hóa ra thoái hóa không chỉ là chuyện của cái khớp”.

Cô chú anh chị có thể làm gì để hỗ trợ khớp gối tốt hơn

Bác sĩ Long luôn nhắc: chăm khớp không phải chuyện ngày một ngày hai. Chỉ cần cô chú anh chị thay đổi vài thói quen nhỏ, khớp gối sẽ “dễ thở” hơn rất nhiều.

Duy trì vận động nhẹ nhưng đều

Đi bộ vừa phải, tập dưỡng sinh, đạp xe chậm… Những hoạt động này giúp đưa khí huyết xuống chân, tăng độ dẻo dai cho gân cốt. Quan trọng nhất là đừng để khớp nằm yên quá lâu.

Giữ ấm khớp, tránh gió lạnh

Khí lạnh vào khớp có thể làm khí huyết co lại, khiến cơn đau dễ xuất hiện. Đặc biệt với cô chú anh chị lớn tuổi hoặc có thói quen tắm tối, càng cần chú ý giữ ấm đầu gối.

Ăn uống nuôi dưỡng gân cốt

Các món như gừng, nghệ, đậu đen, xương hầm… có thể giúp cơ thể cải thiện tuần hoàn và nuôi dưỡng gân cốt tốt hơn. Đồng thời, nên hạn chế đồ lạnh và đồ chiên rán vì chúng dễ làm khí huyết “ì” lại.

Lời dặn của bác sĩ Long

Thoái hóa khớp gối nguyên phát không phải là “điểm dừng” của sức khỏe xương khớp. Nó chỉ là tín hiệu cho thấy cơ thể đang cần được quan tâm đúng cách hơn. Khi cô chú anh chị hiểu rõ cơ chế và biết chăm từ gốc, khớp gối vẫn có thể vận động linh hoạt và thoải mái trong nhiều năm nữa.

Nếu cô chú anh chị đang gặp tình trạng đau gối kéo dài, đứng lên ngồi xuống khó khăn, hoặc khớp kêu lạo xạo, cô chú anh chị có thể để lại thông tin để bác sĩ Long hỗ trợ đánh giá tình trạng và hướng dẫn cách cải thiện phù hợp.