Đau mỏi vai lặp đi lặp lại, giơ tay lên mà thấy vướng nặng như “một khớp vai không còn là của mình” – đó thường không chỉ là mệt hay làm việc quá sức. Rất nhiều cô chú anh chị đang bước vào giai đoạn thoái hóa mà không hề hay biết.

Bác sĩ Long chia sẻ một góc nhìn nhẹ nhàng nhưng thẳng thắn: thoái hóa khớp vai không xuất hiện ồn ào, nó âm thầm như tuổi tác – chỉ khác là nếu ta nhận ra sớm, ta có thể chủ động giữ khớp vai khỏe lâu hơn.

Dấu hiệu sớm dễ bỏ qua

Thoái hóa khớp vai thường bắt đầu bằng những tín hiệu mơ hồ. Khớp vai là nơi hội tụ nhiều gân – cơ – dây chằng, liên quan chặt chẽ đến khí huyết và can thận trong Y học cổ truyền. Khi những yếu tố này suy yếu, khớp dễ bị “khô”, “mòn”, gây đau âm ỉ.

Cô chú anh chị có thể để ý vài biểu hiện:

• Đau âm ẩm khi xoay vai, nhất là lúc mặc áo, chải đầu hay với tay lên cao.
• Cảm giác vai yếu, cầm đồ thấy hụt lực hoặc nhanh mỏi.
• Khớp phát ra tiếng lục cục nhẹ, đặc biệt khi mới ngủ dậy.
• Đau tăng khi thời tiết lạnh hoặc khi nghỉ ngơi quá lâu.

Bác sĩ Long gặp nhiều trường hợp chia sẻ: “Cứ tưởng đau vai do nằm sai tư thế, đến khi không giơ tay lên nổi mới đi kiểm tra”. Thật ra, những tín hiệu ban đầu chính là lời nhắc cơ thể đang thiếu sự chăm sóc.

Tại sao khớp vai lại thoái hóa?

Nếu nhìn theo YHCT, vùng vai liên quan nhiều đến kinh Đởm và kinh Tiểu Trường, Đại Trường, Tam Tiêu. Khi khí huyết không lưu thông trọn vẹn, đặc biệt là ở người lớn tuổi, người lao động nặng, người ngồi lâu ít vận động, khớp dễ bị “ứ trệ”.

Còn theo góc nhìn hiện đại, thoái hóa là quá trình sụn khớp bị mòn dần, dịch khớp giảm, gân quanh vai viêm nhẹ lặp đi lặp lại. Hai cách lý giải nghe khác nhau nhưng lại tương đồng ở điểm: khớp bị quá tải lâu ngày mà không được nuôi dưỡng đúng mức.

Cô chú anh chị có thể hình dung khớp vai như một “bản lề”. Bản lề dùng mãi mà không được bôi trơn, lại phải chịu lực quá nhiều thì việc khô, kẹt, lỏng lẻo là điều dễ xảy ra.

Khi nào cần thật sự lưu ý?

Có những dấu hiệu cho thấy khớp vai đang bước sang giai đoạn thoái hóa rõ ràng hơn:

• Đau lan từ vai xuống cánh tay, tê nhẹ về đêm.
• Không giơ tay quá 90 độ hoặc phải dùng tay còn lại để hỗ trợ nâng lên.
• Vai yếu đến mức đánh rơi đồ nhẹ.
• Đau tăng khi nằm nghiêng về bên vai bị đau.

Nếu để ý thấy những biểu hiện này, cô chú anh chị nên đi kiểm tra sớm để tránh viêm dính khớp vai – một tình trạng mà việc phục hồi mất rất nhiều thời gian, ảnh hưởng mạnh đến sinh hoạt hằng ngày.

Cách chăm vai theo nguyên lý YHCT

Bác sĩ Long thường hướng dẫn bệnh nhân chăm khớp vai theo hai hướng: giảm ứ trệ – tăng nuôi dưỡng. Đây là nguyên tắc hỗ trợ cải thiện các bệnh lý thoái hóa trong YHCT.

Làm ấm và khai thông vùng vai

Khí huyết ấm thì khớp mới linh hoạt. Xoa bóp nhẹ nhàng quanh bả vai, kết hợp chườm ấm 10–15 phút mỗi tối có thể giúp giảm căng cứng. Hoạt động này rất phù hợp với thời tiết lạnh hoặc những người hay đau vai về đêm.

Tập vận động nhỏ nhưng đều đặn

Thoái hóa không cần bài tập nặng, chỉ cần đúng. Cô chú anh chị có thể xoay khớp vai nhẹ nhàng 10 vòng mỗi hướng, hoặc tập động tác “leo tường” bằng ngón tay. Những bài tập này giúp khớp duy trì biên độ vận động, tránh dính khớp.

Dưỡng can thận – nuôi dưỡng gân cốt

Theo YHCT, can chủ cân, thận chủ cốt. Khi hai cơ quan này suy yếu, gân xương dễ đau mỏi hơn. Các món ăn như cháo đậu đen, canh xương hầm táo tàu, hoặc một số thảo dược phù hợp có thể giúp bồi bổ từ bên trong. Bác sĩ Long luôn cân nhắc thể trạng từng người để đưa ra gợi ý phù hợp.

Khi nào nên tìm bác sĩ?

Nếu đau kéo dài trên 2–3 tuần, hoặc cô chú anh chị bắt đầu mất biên độ vận động, vai yếu dần, đây là thời điểm nên để bác sĩ kiểm tra. Điều trị sớm có thể giúp rút ngắn thời gian phục hồi và giảm nguy cơ viêm dính khớp vai.

Bác sĩ Long luôn mong cô chú anh chị hiểu một điều: sức khỏe xương khớp là “tài sản tiêu hao”, càng bước vào tuổi trung niên càng cần chăm kỹ hơn. Vai khỏe không chỉ để làm việc, mà để giữ nhịp sống thoải mái, tự do.

Giữ cho mình một cơ thể biết lắng nghe là bước đầu của sống khỏe chủ động. Nếu cô chú anh chị đang có triệu chứng giống mô tả và muốn được bác sĩ Long xem xét cụ thể hơn, cô chú anh chị có thể để lại thông tin ở form phía dưới. Bác sĩ Long sẽ hỗ trợ trong khả năng của mình.