Đau nhức từng khớp ngón tay, buổi sáng cầm chổi cũng thấy nặng, gấp bàn tay lại nghe tiếng “lục cục” như cụ. Nếu cô chú anh chị thấy mình trong những dòng này, rất có thể viêm khớp bàn tay đang âm thầm gõ cửa.

Bác sĩ Long gặp trường hợp này hằng ngày, và điều làm bác sĩ trăn trở nhất không phải cơn đau, mà là cách nhiều cô chú anh chị chấp nhận nó như “tất yếu của tuổi tác”. Thực ra, viêm khớp bàn tay có thể được cải thiện tốt hơn nếu ta hiểu đúng cơ chế và chăm sóc sớm.

Vì sao bàn tay lại bị viêm?

Trong YHCT, bàn tay được nuôi dưỡng bởi khí huyết lưu thông qua các đường kinh chạy dọc cánh tay. Khi khí huyết suy yếu, ứ trệ hoặc phong hàn xâm nhập, khớp sẽ trở nên sưng, đau, cứng và giảm linh hoạt. Cô chú anh chị có thể hình dung khí huyết giống như “dầu bôi trơn”, thiếu là khớp vận hành kém ngay.

Còn góc nhìn Tây y thì nhắc nhiều đến thoái hóa, tổn thương sụn, viêm màng hoạt dịch hoặc yếu tố tự miễn. Hai hướng nhìn khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm: bàn tay bị “quá tải” trong thời gian dài, rồi dần dần mất mềm mại.

Dấu hiệu bác sĩ Long thường gặp nhất

Nhiều cô chú anh chị đến khám và mô tả giống nhau: sáng dậy cứng ngón tay, bóp kem đánh răng khó, đau tăng mỗi khi trời lạnh hoặc làm việc nhà nhiều. Có người còn quen cảm giác “tê tê châm chích” ở đầu ngón tay nhưng không nghĩ đó là tín hiệu viêm.

Điều đáng nói là viêm khớp bàn tay không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng tinh vi đến tâm lý. Khi bàn tay yếu đi, mình ngại cầm nắm, ngại làm việc, rồi dễ chán nản. Trong khi bàn tay chính là nơi thể hiện sự khéo léo và năng lượng sống.

Cơ chế viêm dưới góc nhìn YHCT

YHCT cho rằng viêm khớp bàn tay thường liên quan đến ba vấn đề chính.

• Phong hàn thấp: Khi gặp thời tiết lạnh, ẩm, khí huyết co rút lại. Khớp bị “kẹt”, gây đau và cứng.
• Huyết ứ: Sự tắc nghẽn tuần hoàn khiến khớp không được nuôi dưỡng. Cô chú anh chị sẽ thấy đau nhói từng điểm, nhất là khi ấn vào.
• Can thận suy yếu: Can chủ gân, thận chủ xương. Khi hai tạng này suy, khớp dễ thoái hóa hơn và viêm xuất hiện sớm hơn.

Vì vậy, hướng hỗ trợ điều trị trong YHCT không chỉ là giảm đau mà còn điều hòa khí huyết, nuôi dưỡng gân cốt, làm ấm đường kinh và phục hồi chức năng cầm nắm.

Cách bác sĩ Long hướng dẫn bệnh nhân chăm sóc bàn tay

Nếu cô chú anh chị hiểu được nguyên lý cơ thể sẽ dễ phối hợp hơn và hiệu quả cải thiện cũng bền vững hơn.

Làm ấm và mở khớp

Bàn tay rất nhạy lạnh. Chỉ cần nhiệt độ giảm nhẹ, các khớp đã co lại. Bác sĩ Long thường dặn bệnh nhân: sáng dậy đừng lao ngay vào việc, hãy xoay khớp nhẹ nhàng, xoa nóng lòng bàn tay rồi vuốt dọc các ngón để kích hoạt tuần hoàn. Cách này giúp khí huyết đi đều, đỡ hẳn cảm giác cứng buổi sáng.

Dinh dưỡng nuôi khớp

Thức ăn ấm, dễ tiêu sẽ giúp hệ tiêu hóa hấp thu tốt hơn. Trong YHCT, tỳ vị mạnh thì khí huyết đầy. Khí huyết đầy thì khớp mới được nuôi dưỡng. Cô chú anh chị nên ưu tiên những món như cháo gạo lứt, gừng, nấm hương, cá béo vừa phải. Những món quá lạnh hoặc nhiều đường lại dễ làm tăng ứ trệ.

Giảm gánh nặng cho khớp

Bàn tay thường bị viêm không phải do một chấn thương mạnh mà do những động tác lặp đi lặp lại hàng ngày. Bóp khăn quá mạnh, xoay nắm cửa liên tục, mở nắp chai cứng… đều làm khớp mòn dần. Khi cơn đau xuất hiện, hãy thay đổi thói quen, dùng hỗ trợ (như dụng cụ mở lọ), tránh gập duỗi quá mức.

Bấm huyệt hỗ trợ lưu thông

Khi khám, bác sĩ Long hay hướng dẫn bệnh nhân bấm một số huyệt tại nhà. Không phải để thay điều trị, mà để tăng tuần hoàn và giảm cảm giác co cứng.

• Huyệt Hợp Cốc: giúp điều hòa khí vùng bàn tay.
• Huyệt Dương Trì: hỗ trợ giảm đau vùng cổ tay và các ngón.

Bấm đúng cách sẽ giúp giảm bớt cảm giác căng tức trong ngày. Nhưng nếu đau tăng hoặc sưng rõ, cô chú anh chị nên tạm nghỉ và báo lại cho bác sĩ.

Khi nào nên đi khám?

Nhiều cô chú anh chị chịu đau 3–4 năm mới tìm tới bác sĩ Long. Lúc đó khớp đã biến dạng nhẹ, không còn mềm mại như trước. Viêm khớp bàn tay nếu can thiệp sớm thường cải thiện tốt hơn nhờ khả năng phục hồi của mô mềm.

Các dấu hiệu nên đi khám sớm.

• Đau tăng vào buổi sáng hoặc khi thời tiết thay đổi.
• Ngón tay khó gấp duỗi, có tiếng lục cục.
• Bàn tay mất lực, dễ làm rơi đồ.
• Sưng đỏ kéo dài trên 2 tuần.

Bác sĩ Long khi thăm khám sẽ kết hợp cả hai hướng nhìn: kiểm tra khớp bằng đánh giá cơ học và phân tích thể trạng theo YHCT để tìm căn nguyên. Mỗi người sẽ có một cơ chế khác nhau, không ai giống ai, nên phác đồ hỗ trợ cũng cần được cá nhân hóa.

Lời nhắn của bác sĩ Long

Bàn tay là bộ phận giúp cô chú anh chị chăm lo gia đình, làm việc, giữ kết nối với cuộc sống. Khi bàn tay đau, không chỉ chất lượng sống giảm mà tinh thần cũng xuống theo. Chăm sóc khớp không phải điều xa xỉ, mà là sự trân trọng chính cơ thể mình.

Nếu cô chú anh chị đang gặp những vấn đề giống bài viết này, cứ để lại thông tin ở form bên dưới. Bác sĩ Long sẽ xem tình trạng cụ thể và hướng dẫn cách cải thiện phù hợp nhất, nhẹ nhàng và đúng với cơ địa của mình.